Allahu i Lartësuar thotë:
“Dhe përgëzoji të durueshmit; ata të cilët, kur i godet ndonjë fatkeqësi, thonë: ‘Ne jemi të Allahut dhe tek Ai do të kthehemi.’ Të tillët kanë bekime dhe mëshirë nga Zoti i tyre; dhe pikërisht ata janë të udhëzuarit.”
(El-Bekare, 155–157)
Në Musned transmetohet se Pejgamberi ﷺ ka thënë:
“Nuk ka njeri që e godet ndonjë fatkeqësi dhe thotë: ‘Ne jemi të Allahut dhe tek Ai do të kthehemi. O Allah, më shpërble në fatkeqësinë time dhe ma zëvendëso atë me diçka më të mirë’, veçse Allahu e shpërblen për fatkeqësinë e tij dhe ia zëvendëson me diçka më të mirë.”
Kjo fjalë është ndër ilaçet më të fuqishme dhe më të dobishme për atë që goditet nga fatkeqësia, si në këtë botë, ashtu edhe në botën tjetër. Ajo përmban dy parime madhore; kur robi i kupton mirë ato, gjen ngushëllim për fatkeqësinë e tij.
Parimi i parë: robi, familja dhe pasuria e tij janë pronë e Allahut të Madhëruar. Allahu ia ka lënë ato robit si amanet të përkohshëm. Kur Ai ia merr, kjo është sikur pronari të marrë sendin e vet nga ai që e kishte marrë hua.
Parimi i dytë: kthimi përfundimtar i robit është tek Allahu, Zoti i tij i vërtetë. Ai patjetër do ta lërë këtë botë pas vetes dhe do të dalë para Zotit i vetëm, ashtu siç u krijua herën e parë: pa familje, pa pasuri dhe pa fis; por me veprat e tij të mira dhe të këqija.
Kur ky është fillimi dhe fundi i njeriut, atëherë si mund të gëzohet tej mase për atë që posedon, ose të pikëllohet pa kufi për atë që humb? Meditimi mbi fillimin dhe kthimin e tij është ndër shërimet më të mëdha të kësaj sëmundjeje.
Prej ilaçeve të fatkeqësisë është edhe që njeriu ta dijë me bindje të plotë se ajo që e goditi nuk kishte si ta shmangte, ndërsa ajo që nuk e goditi nuk kishte si ta godiste.
Allahu i Lartësuar thotë:
“Nuk ndodh asnjë fatkeqësi në tokë dhe as në vetët tuaja, veçse ajo është e shënuar në Libër para se ta krijojmë. Kjo për Allahun është e lehtë; që të mos dëshpëroheni për atë që ju ka kaluar dhe të mos mburreni me atë që Ai ju ka dhënë. Allahu nuk e do asnjë mendjemadh e mburravec.”
(El-Hadid, 22–23)
Prej ilaçeve të saj është që njeriu të shohë se Allahu i ka lënë ende mirësi të ngjashme ose edhe më të mira se ajo që ka humbur; dhe se, nëse duron dhe kënaqet me caktimin e Allahut, Ai i ka ruajtur shpërblime shumëfish më të mëdha se humbja që e ka goditur. Sikur Allahu të donte, fatkeqësia mund të ishte edhe më e rëndë.
Prej ilaçeve të saj është që ta shuajë zjarrin e fatkeqësisë me freskinë e shembullit të njerëzve të tjerë të sprovuar. Le ta dijë se në çdo vend ka njerëz të goditur nga sprovat. Po të shikojë djathtas, do të shohë sprova; po të shikojë majtas, do të shohë dhimbje. Po të kërkonte në mbarë botën, nuk do të gjente njeri pa sprovë: ose nga humbja e diçkaje të dashur, ose nga ardhja e diçkaje të urryer.
Gëzimi i kësaj bote është si ëndërr gjumi ose si hije kalimtare: nëse të bën të qeshësh pak, të bën të qash shumë; nëse të gëzon një ditë, të pikëllon për një kohë të gjatë; nëse të jep pak kënaqësi, të privon gjatë. Nuk mbush një shtëpi me hare, veçse e mbush edhe me lot; dhe nuk e gëzon dikë një ditë, veçse i fsheh një ditë tjetër me vështirësi.
Prej ilaçeve të saj është që njeriu ta dijë se dëshpërimi nuk e kthen fatkeqësinë, përkundrazi, vetëm e shton atë. Në të vërtetë, dëshpërimi është shtim i sëmundjes.
Prej ilaçeve të saj është të dijë se humbja e shpërblimit të durimit dhe dorëzimit ndaj Allahut — bekimet, mëshira dhe udhëzimi që Allahu ua ka premtuar durimtarëve — është në të vërtetë më e rëndë se vetë fatkeqësia.
Prej ilaçeve të saj është të dijë se dëshpërimi e gëzon armikun, e pikëllon mikun, e zemëron Zotin, e kënaq shejtanin, e humb shpërblimin dhe e dobëson shpirtin. Ndërsa kur njeriu duron dhe shpreson shpërblimin e Allahut, e mposht shejtanin, e kënaq Zotin, e gëzon mikun, e hidhëron armikun dhe u bëhet mbështetje vëllezërve të tij.
Kjo është qëndrueshmëria dhe përsosmëria e vërtetë; jo goditja e faqeve, shqyerja e rrobave, lutja për shkatërrim dhe pakënaqësia me caktimin e Allahut.
Prej ilaçeve të saj është të dijë se kënaqësia dhe gëzimi që vijnë pas durimit dhe shpresës për shpërblim janë shumëfish më të mëdha se kënaqësia që do ta kishte pasur po t’i kishte mbetur ajo që humbi.
Mjafton si nder për të “Shtëpia e Falënderimit” që ndërtohet në Xhenet për atë që e falënderon Allahun dhe thotë: Inna lillahi ue inna ilejhi raxhiun. Le të mendojë: cila fatkeqësi është më e madhe — fatkeqësia e kësaj bote, apo humbja e Shtëpisë së Falënderimit në Xhenetin e përjetshëm?
Prej ilaçeve të saj është që zemra të qetësohet me shpresën se Allahu do t’ia zëvendësojë humbjen. Për çdo gjë ka zëvendësim, përveç Allahut; nëse njeriu e humb lidhjen me Allahun, nuk ka asgjë që mund ta zëvendësojë Atë.
Për çdo gjë që humbet ka zëvendësim,
por nëse e humb Allahun, nuk ka zëvendësim.
Prej ilaçeve të saj është të dijë se pjesa e tij nga fatkeqësia është ajo që ajo prodhon në zemrën dhe sjelljen e tij. Kush kënaqet me caktimin e Allahut, për të ka kënaqësi; kush zemërohet, për të ka zemërim.
Nëse fatkeqësia i sjell durim dhe qëndrueshmëri për Allahun, ai shkruhet në regjistrin e durimtarëve. Nëse i sjell kënaqësi me Allahun, shkruhet në regjistrin e të kënaqurve. Nëse i sjell falënderim, shkruhet në regjistrin e falënderuesve. Nëse i sjell dashuri dhe mall për takimin me Zotin e tij, shkruhet në regjistrin e të dashurve të sinqertë.
Pejgamberi ﷺ ka thënë:
“Kur Allahu e do një popull, i sprovon. Kush kënaqet, për të është kënaqësia; e kush zemërohet, për të është zemërimi.”
Prej ilaçeve të saj është të dijë se, edhe nëse arrin kulmin e dëshpërimit, fundi i tij do të jetë durimi i detyruar; por ky nuk është durim i lavdëruar dhe as i shpërblyer si durimi që bëhet në fillim, me besim dhe shpresë tek Allahu.
Pejgamberi ﷺ ka thënë:
“Durimi është në goditjen e parë.”
Prej ilaçeve të saj është që njeriu të pajtohet me Zotin e tij në atë që Ai ka dashur dhe ka caktuar për të. Thelbi i dashurisë është pajtimi me të Dashurin. Kush pretendon se e do Allahun, por zemërohet me atë që Ai ka caktuar, ka dëshmuar kundër vetes.
Ebu Derda رضي الله عنه ka thënë:
“Kur Allahu cakton një caktim, Ai do që robi të kënaqet me të.”
Prej ilaçeve të saj është të dijë se Ai që e sprovoi është Gjykuesi më i Urtë dhe Mëshiruesi më i Mëshirshëm. Allahu nuk ia dërgoi sprovën për ta shkatërruar, për ta dënuar apo për ta asgjësuar; por për të provuar durimin, kënaqësinë dhe besimin e tij; për të dëgjuar lutjen dhe përgjërimin e tij; dhe për ta parë të përulur te dera e Tij, me zemër të thyer para Tij.
Shejh Abdul-Kadiri ka thënë:
“O biri im, fatkeqësia nuk erdhi për të të shkatërruar; ajo erdhi për të provuar durimin dhe besimin tënd.”
Fatkeqësia është si furra në të cilën sprovohet robi: ose del prej saj si ar i pastër, ose del si papastërti e hekurit.
Prej ilaçeve të saj është të dijë se, sikur të mos ishin sprovat dhe fatkeqësitë e dynjasë, njeriu do të goditej nga sëmundje si mendjemadhësia, vetëpëlqimi, padrejtësia dhe ngurtësia e zemrës, të cilat do ta shkatërronin në këtë botë dhe në tjetrën.
Nga mëshira e Allahut është që Ai e shëron robin me sprova, për ta mbrojtur nga këto sëmundje, për t’ia ruajtur shëndetin e adhurimit dhe për t’ia larguar papastërtitë shkatërruese nga zemra.
I Lartësuar qoftë Ai që mëshiron përmes sprovës dhe sprovon përmes mirësive.
Prej ilaçeve të saj është të dijë se hidhërimi i dynjasë mund të jetë vetë ëmbëlsia e ahiretit, ndërsa ëmbëlsia e dynjasë mund të jetë vetë hidhërimi i ahiretit. Të kalosh nga një hidhërim i përkohshëm drejt një ëmbëlsie të përhershme është më mirë sesa e kundërta.
Pejgamberi ﷺ ka thënë:
“Xheneti është rrethuar me gjëra të vështira, ndërsa Xhehenemi është rrethuar me epshe.”
Prandaj, thirre veten të mendojë për atë që Allahu ua ka përgatitur miqve dhe robërve të Tij të bindur: begatinë e përhershme, lumturinë e amshueshme dhe fitoren më të madhe. Pastaj mendo për atë që u është përgatitur njerëzve të shkujdesjes dhe humbjes: poshtërimin, dënimin dhe pendimin e përhershëm.
Pastaj zgjidh se cilit grup dëshiron t’i përkasësh. Secili vepron sipas natyrës së tij dhe secili anon drejt asaj që i përshtatet.
Burimi: Ibën Kajjimi, Zad el-Mead, botimi Ata’at el-Ilm, vëll. 4, f. 270–281.
