Dialogu i ri ekonomik mes BE-së dhe Turqisë sinjalizon një qasje më pragmatike
Daily Sabah
Dialogu Ekonomik i Nivelit të Lartë (HLED) mes Bashkimit Evropian dhe Turqisë, i zhvilluar së fundmi në Stamboll, mund të mos ketë tërhequr vëmendje të madhe publike, por ai shënon një pikë kthese në mënyrën se si Brukseli dhe Ankaraja po i shohin marrëdhëniet e tyre.
Në një botë të karakterizuar nga pasiguri gjeopolitike, sfida ekonomike dhe kërcënime të reja të sigurisë, të dyja palët po rikthehen te një realitet i thjeshtë: kanë nevojë për njëra-tjetrën.
Për vite me radhë, marrëdhëniet BE-Turqi janë parë kryesisht përmes prizmit të procesit të anëtarësimit. Sot, kjo qasje nuk mjafton më.
Deklarata e përbashkët pas dialogut riafirmoi statusin e Turqisë si vend kandidat, por njëkohësisht vuri theksin te bashkëpunimi ekonomik, siguria, investimet, lidhshmëria dhe integrimi financiar. Ky është një sinjal i qartë se marrëdhënia po hyn në një fazë më pragmatike.
Evropa përballet me sfida që nuk mund t’i adresojë e vetme. Lufta në Ukrainë, paqëndrueshmëria në Lindjen e Mesme, konkurrenca mes fuqive të mëdha, siguria energjetike dhe gara teknologjike kërkojnë partnerë të besueshëm.
Në këtë kontekst, Turqia zë një vend të veçantë. Pozicioni i saj gjeografik, në kryqëzimin e Evropës, Azisë, Detit të Zi dhe Mesdheut Lindor, i jep një rëndësi strategjike të padiskutueshme.
Ajo disponon një bazë industriale të zhvilluar, një treg të madh dhe është tashmë pjesë integrale e zinxhirëve të furnizimit evropian. Në aspektin e sigurisë, Turqia ka ushtrinë e dytë më të madhe të NATO-s dhe luan rol kyç në aftësinë e aleancës për të garantuar stabilitetin në krahun jugor dhe lindor.
Këto avantazhe e bëjnë Turqinë një partner të domosdoshëm. Konkurrueshmëria ekonomike e Evropës varet nga zinxhirë furnizimi të sigurt, korridore energjetike të besueshme dhe kapacitete industriale që mund të mbështesin tranzicionin ekonomik dhe teknologjik.
Në të gjitha këto fusha, Turqia është tashmë pjesë e ekosistemit evropian. Dialogu i fundit ekonomik e pasqyron këtë realitet. Diskutimet mbi transportin, energjinë, investimet, konkurrueshmërinë dhe lidhjen dixhitale tregojnë se ekonomia dhe siguria nuk mund të trajtohen më si fusha të ndara.
Po ashtu, përpjekjet e Turqisë për t’u integruar në Zonën e Vetme të Pagesave në Euro (SEPA) dhe reformat për të tërhequr investime sinjalizojnë synimin e saj për t’u konsoliduar si një qendër rajonale për prodhim, kapital dhe inovacion.
Për Evropën, kjo përputhet me nevojën për të afruar prodhimin, për të diversifikuar zinxhirët e furnizimit dhe për të ulur varësinë nga tregje më të largëta. Bashkëpunimi me Turqinë ofron një mundësi konkrete për të rritur qëndrueshmërinë ekonomike të kontinentit.
Kjo nuk do të thotë se dallimet mes palëve janë zhdukur. Bashkimi Evropian vazhdon të theksojë rëndësinë e sundimit të ligjit, të drejtave themelore, standardeve demokratike dhe lirisë së medias.
Këto mbeten elemente thelbësore për një partneritet afatgjatë dhe duhet të vazhdojnë të jenë pjesë e dialogut. Megjithatë, historia tregon se partneritetet strategjike nuk ndërtohen mbi përputhje të plotë politike, por mbi interesa të përbashkëta dhe përgjegjësi të ndërsjella.
Në këtë kuptim, ndryshimi i klimës politike është i dukshëm. Turqia ka ripohuar orientimin e saj evropian, ndërsa BE-ja po pranon gjithnjë e më shumë se realiteti gjeopolitik kërkon një qasje më fleksibile dhe më praktike.
Edhe për NATO-n mesazhi është i qartë. Siguria e krahut jugor dhe lindor të aleancës nuk mund të garantohet pa pjesëmarrjen aktive të Turqisë. Nga Deti i Zi deri në Mesdheun Lindor, nga lufta kundër terrorizmit te siguria energjetike, Ankaraja mbetet një nga shtyllat kryesore të arkitekturës euroatlantike të sigurisë.
Një marrëdhënie më e fortë mes BE-së dhe Turqisë forcon jo vetëm konkurrueshmërinë ekonomike të Evropës, por edhe aftësinë e saj për t’u përballur me kërcënimet e ardhshme.
Samiti i NATO-s në Turqi do ta nënvizojnë edhe më shumë këtë rol. Zgjedhja e Turqisë si vend pritës reflekton rëndësinë e saj në arkitekturën transatlantike dhe aftësinë për të bashkuar aleatët në një periudhë sfidash të mëdha.
Mesazhi për Evropën është i drejtpërdrejtë: siguria ekonomike, mbrojtja, energjia, infrastruktura dhe gatishmëria ushtarake janë tashmë pjesë e së njëjtës ekuacion strategjik. Në secilën prej këtyre fushave, Turqia luan një rol që nuk mund të anashkalohet.
Dialogu i fundit ekonomik, reformat në vazhdim dhe pesha e Turqisë brenda NATO-s tregojnë se marrëdhëniet po hyjnë në një fazë të re. Pyetja nuk është më nëse Turqia ka rëndësi për Evropën, por nëse Evropa është gati ta shndërrojë këtë realitet në një partneritet më të thellë dhe më funksional. /tesheshi.com/
