Evropa e sheh Turqinë jo si një aleate, por si një forcë strategjike që e ka të vështirë ta përkufizojë.
Nga Hilal Kaplan, Daily Sabah
Deklarata e fundit e Presidentes së Komisioni Evropian, Ursula von der Leyen, në një aktivitet përvjetor të Die Zeit në Hamburg – “Ne duhet ta përfundojmë bashkimin e kontinentit evropian që të mos bjerë nën ndikimin rus, turk apo kinez. Duhet të mendojmë më gjerë dhe në një mënyrë më gjeopolitike” – ishte domethënëse jo për atë që thuhet hapur, por për atë që zbulon në thelb.
Në pamje të parë, vendosja e Turqisë në të njëjtën kategori me Rusinë dhe Kinën mund të interpretohet si një pranim i peshës së saj gjeopolitike në rritje gjatë dy dekadave të fundit. Dhe në fakt, kështu është. Por kjo nuk është çështja kryesore.
Pyetja e vërtetë është: si e justifikon Evropa një qasje të tillë ndaj një vendi që mbetet kandidat zyrtar për anëtarësim në Bashkimi Evropian, që shërben si shtylla kryesore e krahut juglindor të NATO dhe që madje pritet të presë një seli të Korpusit Shumëkombësh?
Përgjigjja qëndron në psikologjinë strategjike në evoluim të Evropës. Së pari, ajo po përballet me brishtësinë e saj të brendshme. Besimi ndaj Shtetet e Bashkuara është zbehur, raportet me Rusinë po i afrohen një pike thyerjeje dhe po përshpejtohet konkurrenca me Kinën.
Në një peizazh të tillë, çdo aktor i aftë në periferi të Evropës nuk shihet më automatikisht si partner, por si një vektor i mundshëm ndikimi, apo edhe si rrezik. Edhe Turqia po shihet gjithnjë e më shumë në këtë prizëm.
Së dyti, ka ndryshuar rrënjësisht kuptimi i zgjerimit të bllokut. Ai nuk paraqitet më si një projekt normativ i udhëhequr nga vlerat, por si një mjet për konsolidim gjeopolitik.
Retorika e “përfundimit të ndërtimit të Evropës”, ka të bëjë në thelb me sigurimin dhe zgjerimin e sferave të ndikimit. Megjithatë Turqia, është aktori më i madh që nuk përshtatet lehtësisht në këtë projekt, dhe as nuk i përmbahet plotësisht atij.
Së treti, dhe ndoshta më e rëndësishmja, është transformimi i Turqisë. Gjatë njëzet viteve të fundit, ajo ka kaluar përtej të qenit një zgjatim periferik i Perëndimit. Është shndërruar në një shtet që e përcakton vetë axhendën e tij, prodhon rezultate konkrete në terren dhe është i gatshëm të marrë përsipër rreziqe të llogaritura.
Ky ndryshim nuk ngjall aq admirim në Evropë, përkundrazi provokon kujdes. Për këtë arsye, deklarata e von der Leyen nuk duhet lexuar si një përjashtim i Turqisë. Përkundrazi, është një pranim i tërthortë i faktit që Turqia nuk është më një vend që mund të injorohet.
Megjithatë, ajo ende nuk pranohet plotësisht si pjesë e arkitekturës së brendshme evropiane. Kjo paqartësi është pikërisht arsyeja pse përmendet krah Rusisë dhe Kinës. Në fund, çështja nuk është çfarë po bën Turqia, por si po e ripërcakton veten Evropa.
Dhe brenda këtij ripërcaktimi, Turqia nuk është më thjesht një vend kandidat. Ajo është bërë një ekuacion strategjik që Evropa ende nuk e ka zgjidhur. \tesheshi.com\
