4.2 C
Pristina
Saturday, February 4, 2023

Time: Dhjetë rreziqet që kërcënojnë botën në 2023-shin

Më të lexuarat

Revista amerikane: ja çfarë e shqetëson globin aktualisht

Revista amerikane Time publikoi një artikull analitik që hedh dritë mbi ato që i përshkroi si rreziqe në rritje në vitin 2023 në nivel politik dhe ekonomik, të cilat po shqetësojnë shumë liderë dhe vendimmarrës botërorë.

Në një artikull të përgatitur nga redaktori i politikës së jashtme, Ian Bremmer, të titulluar “10 rreziqet kryesore globale në 2023″, gazeta tregoi se shqetësimet për kërcënimet ndaj demokracisë janë të tepërta, por se ka ende rreziqe që do të tërheqin vëmendjen e botës.

Më poshtë janë dhjetë nga më të rëndësishmet:

1. Shteti mashtrues Rusia

Bremmer beson se Rusia, e cila po përballet me një bllokadë të ashpër, do të kthehet nga një lojtar global në shtetin mashtrues më të rrezikshëm në botë, i cili do të përbëjë një kërcënim serioz për vendet evropiane, SHBA dhe vende të tjera.

Ai thotë se Rusia, e cila është ngecur në baltën ukrainase dhe nuk ka më asgjë për të humbur në kontekstin e izolimit dhe sanksioneve perëndimore, dhe po ashtu është përballur me presion të madh të brendshëm për të treguar forcë, do të kthehet në një luftë asimetrike kundër Perëndimit, përmes mijëra operacioneve të vogla, në vend të agresionit dhe pushtimit të hapur që kërkon fuqi ushtarake dhe ekonomike që Moska nuk e zotëron më.

Ai parashikon se lufta e pashpallur e Moskës do të përfshijë sulme nga hakerë të lidhur me Kremlinin, të cilët do të shtojnë sulmet kibernetike gjithnjë e më të sofistikuara ndaj kompanive, qeverive dhe infrastrukturës në vendet perëndimore. Ai pret që Rusia të shtojë sulmet e saj ndaj zgjedhjeve perëndimore duke mbështetur dhe financuar dezinformimin dhe ekstremizmin. Ata gjithashtu do të vazhdojnë të sulmojnë dhe shkatërrojnë infrastrukturën ukrainase.

2. I gjithë pushteti në duart e Xi Jinping

Ndër rreziqet e përmendura nga Ian Bremmer në analizën e tij është se presidenti kinez Xi Jinping tani ka kontroll të paprecedentë mbi sistemin politik të vendit të tij që nga epoka e liderit të ndjerë Mao. Ai thotë se Xi tani është në gjendje të ndjekë axhendën e tij politike dhe nacionaliste pa asnjë pengesë. Por mungesa e zërave kundërshtarë për të sfiduar vendimet e tij gjithashtu rrit shanset që ai të bëjë gabime të mëdha në planin afatgjatë. Është një sfidë e madhe globale, duke pasur parasysh se Kina luan një rol kyç në ekonominë botërore.

3. Armët e përçarjes në masë

Përparimet e fundit në teknologji përfaqësojnë një ndryshim të madh në aftësinë e inteligjencës artificiale (AI) për të manipuluar njerëzit dhe destabilizuar shoqëritë, dhe viti 2023 do të jetë një pikë kthese në këtë drejtim, thotë artikulli.

Bremmer thekson se një formë e re e inteligjencës artificiale, e njohur si “inteligjencë artificiale gjeneruese”, do t’i lejojë përdoruesit të krijojnë imazhe, video dhe tekste realiste me vetëm disa udhëzime.

Ai pret që modelet gjuhësore të prodhuara nga AI të kalojnë Testin Turing, i cili teston aftësinë e një makinerie për të imituar inteligjencën njerëzore. Ai parashikon gjithashtu se kontrolli i imazhit do të bëhet një gjë e së kaluarës, në dritën e zhvillimit të shpejtë të programeve të falsifikuara, teknikave të njohjes së fytyrës dhe sintetizuesve të të folurit të softuerit.

Ai thotë se këto mjete do të ndihmojnë sundimtarët autoritarë të minojnë demokracinë jashtë vendit dhe të mbysin mospajtimin brenda vendit, dhe gjithashtu t’u mundësojnë demagogëve dhe populistëve në vendet demokratike të armatizojnë inteligjencën artificiale për përfitime të ngushta politike në kurriz të demokracisë dhe shoqërisë civile.

4. Goditjet inflacioniste

Një artikull i revistës Time thekson se vala e inflacionit, e cila filloi në SHBA në vitin 2021 dhe më pas përfshiu pjesën tjetër të botës në vitin 2022, do të ketë pasoja të forta ekonomike dhe politike këtë vit. Do të jetë arsyeja kryesore që bota të hyjë në recesion ekonomik, do të përkeqësojë paqëndrueshmërinë e tregut dhe presionet financiare, dhe pasojat e saj politike do të jenë shkatërruese në pjesë të ndryshme të botës.

5. Konfrontimet mes Perëndimit dhe Iranit

Bremmer tha në analizën e tij se ky vit do të shënohet nga konflikte të reja mes Perëndimit dhe Iranit, i cili po përballet me tensione të brendshme dhe sfida të jashtme.

6. Kriza energjetike

Ai pret që një kombinim i faktorëve gjeopolitikë dhe ekonomikë dhe problemeve të prodhimit do të krijojë kushte shumë më të vështira në tregun e energjisë, veçanërisht në gjysmën e dytë të vitit 2023, gjë që do të rrisë koston e jetesës për familjet dhe bizneset dhe do të rrisë barrën financiare në import. Qeveritë e varura, përveç kësaj do të thellojë hendekun mes OPEC Plus dhe konsumatorëve të mëdhenj.

7. Stanjimi i zhvillimit global

GDP-ja globale është trefishuar në dy gjeneratat e fundit, me pothuajse të gjitha vendet që kanë regjistruar një nivel rritjeje, ndërsa më shumë se një miliard njerëz i kanë shpëtuar varfërisë ekstreme dhe janë bërë klasë e mesme në shumë vende. Megjithatë, ky progres është ndërprerë nga kriza të shumta që kanë ndodhur në botë vitet e fundit, si pandemia e virusit korona, lufta ruso-ukrainase dhe rritja e inflacionit në mbarë botën.

Artikulli i Time zbulon se miliarda njerëz do të bëhen më të prekshëm në vitin 2023, pasi fitimet ekonomike, të sigurisë dhe politike të arritura gjatë viteve të prosperitetit humbasin. Klasa e mesme do të tkurret në mbarë botën dhe shumë vende do të dëshmojnë paqëndrueshmëri të madhe politike, brenda dhe me vendet e tjera.

8. Divizionet në Amerikë

Ndër rreziqet që Bremmer preku në analizën e tij është mundësia e thellimit të polarizimit politik në SHBA. Ai thotë se vendi iu shmang rrëshqitjes në një krizë kushtetuese në zgjedhjet e ardhshme presidenciale, falë rezultateve në afatin e mesëm në 2022. Megjithatë, ai beson se SHBA do të mbetet një nga demokracitë e përparuara politikisht më të polarizuara dhe jofunksionale në botë në 2023.

Ai beson se ekziston një rrezik i lartë i shpërthimit të dhunës politike dhe se polarizimi ekstrem politik midis shteteve me shumicë republikane dhe atyre të qeverisura nga demokratët do ta bëjë të vështirë për kompanitë amerikane dhe të huaja që ta trajtojnë SHBA-në si një treg të vetëm dhe të lidhur, pavarësisht nga fuqia e dukshme ekonomike.

9. Sfidat e gjeneratës së TikTok

Bremmer në analizën e tij thekson se brezi i lindur mes viteve 1990 dhe 2010 është brezi i parë që nuk ka përvojë jete pa internet. Në pajisjet dixhitale dhe mediat sociale, ata kanë gjetur mjete komunikimi që i kapërcejnë kufijtë, duke i bërë gjeneratën e parë të vërtetë globale. Kjo është pikërisht ajo që e bën Generation Z një lojtar të ri politik dhe gjeopolitik në vendet e tyre, veçanërisht në SHBA dhe Evropë.

Ai beson se kjo gjeneratë ka aftësinë dhe motivimin për të organizuar përpjekjet e tyre përmes internetit për të riformuar politikat e korporatave dhe ato publike, gjë që do të komplikojë ndjeshëm kushtet për kompanitë në mbarë botën. Ky brez mund të jetë në gjendje të prishë politikën e vendit me shtypjen e një butoni.

10. Mungesa e ujit

Në fund të shkrimit, Bremmer thekson se mungesa e ujit do të jetë një sfidë globale këtë vit, ndërsa qeveritë do të vazhdojnë ta trajtojnë atë si një krizë të përkohshme. Ai sugjeroi që autoritetet kompetente të kalojnë nga trajtimi i problemit të mungesës së ujit si krizë në menaxhimin e rreziqeve të mungesës së ujit. Ai thotë se një zhvendosje e tillë nuk do të arrihet në vitin 2023, prandaj investitorët, kompanitë e sigurimeve dhe kompanitë private do të kërkojnë zgjidhje për këtë sfidë, secili në mënyrën e vet. /tesheshi.com/

- Advertisement -spot_img

Më tepër

Të fundit