Faktorët politikë dhe organizativë të tërheqjes së shpejtë
🔹 Që nga nënshkrimi i marrëveshjes së 10 marsit 2025 mes qeverisë siriane dhe Forcat Demokratike Siriane (QSD), negociatat mes palëve nuk prodhuan rezultate konkrete deri në fund të po atij viti. Me fillimin e janarit 2026, bllokimi politik në dosjen e negociatave u shndërrua në lëvizje të përshpejtuara në terren, pas shpërthimit të përplasjeve të kufizuara ushtarake në disa lagje të Aleppo, të cilat u zgjeruan shpejt drejt verilindjes së Sirisë. Kjo përfundoi me vendosjen e kontrollit të qeverisë siriane mbi provincat Raqqa dhe Deir ez-Zor.
🔹 Përballë këtyre zhvillimeve, palët hynë në një afat të ri negociues, ku QSD-së iu dhanë katër ditë për konsultime të brendshme dhe për paraqitjen e një plani të detajuar mbi mekanizmin e integrimit praktik të zonave nën kontrollin e saj në institucionet e shtetit.
🔹 Kjo analizë shqyrton arsyet e tërheqjes së shpejtë të QSD-së, duke theksuar se ajo që ndodhi nuk mund të përshkruhet thjesht si humbje ushtarake, për shkak të mungesës së betejave të mëdha dhe të një lufte shteruese afatgjatë:
Arsyet kryesore të shpërbërjes
• Një nga faktorët themelorë të këtij shpërbërimi lidhet me kontradiktën demografike mes udhëheqjes kurde të QSD-së dhe bazave të gjera shoqërore arabe në zonat nën kontrollin e saj, veçanërisht në Deir ez-Zor dhe Raqqa. Pavarësisht kontrollit disavjeçar, QSD nuk arriti të ndërtojë një kontratë shoqërore me fiset arabe dhe t’i përfshijë ato realisht në administrimin e rajonit. Përkundrazi, ajo u mbështet gjerësisht në detyrim dhe imponim, çka solli grumbullim tensionesh, përplasje dhe arrestime të shumta. Me avancimin e ushtrisë siriane, fiset u shndërruan në forcë aleate të Damaskut, duke marrë pjesë drejtpërdrejt në rimarrjen e zonave të gjera.
• Mbështetja e QSD-së që nga themelimi i saj mbi ndihmën amerikane e bëri lirinë e saj të veprimit të varur nga qëndrimet dhe interesat e mbështetësit të jashtëm. Me shfaqjen e një orientimi të qartë nga Shtetet e Bashkuara, që prej marrëveshjes së 10 marsit, drejt integrimit të QSD-së në institucionet shtetërore siriane dhe përfundimit të “administratës autonome”, udhëheqja ushtarake dhe politike e saj humbi mbulesën ndërkombëtare që i siguronte hapësirë manovrimi dhe vazhdimësie si forcë e pavarur. Funksioni i saj praktikisht përfundoi, siç e kanë sinjalizuar edhe përfaqësues amerikanë. Kjo lidhet gjithashtu me ndjeshmërinë e këtij dosjeje për Turqia dhe prioritetin e administratës Trump për partneritetin me Ankaranë, gjë që e shtyu Uashingtonin drejt një zgjidhjeje që çon në përfundimin e QSD-së.
• Marrja e shpejtë e kontrollit mbi burimet strategjike, veçanërisht fushat e naftës në Raqqa dhe Deir ez-Zor, nuk e privoi QSD-në vetëm nga burimi kryesor i financimit dhe nga një kartë e rëndësishme negociuese me Damaskun, por pati edhe ndikim të drejtpërdrejtë në kohezionin e saj të brendshëm. Shumë luftëtarë kuptuan se udhëheqja kishte humbur fondin financiar kryesor. Edhe pse motivimi ideologjik mbetet faktor i rëndësishëm, mbulimi financiar është kusht thelbësor për vazhdimësinë afatmesme dhe afatgjatë, gjë që e bëri projektin të perceptohej si humbës dhe përshpejtoi shpërbërjen organizative.
• Lëvizja politike e Damaskut përbënte një faktor tjetër kyç. Nxjerrja e Dekretit Presidencial nr. 13, më 16 janar, i cili shfuqizoi pasojat e regjistrimit të vitit 1962 dhe u dha shtetësinë të gjithë kurdëve, përfshirë edhe të paregjistruarit, ndihmoi në ndarjen e çështjes kurde të të drejtave civile nga projekti i armatosur. Kjo e dobësoi të paktën pjesërisht aftësinë e QSD-së për mobilizim brenda mjedisit të saj. Me këtë dekret, qeveria hoqi justifikimet mbi të cilat QSD mbështeste vazhdimësinë e saj si forcë ushtarake “mbrojtëse e të drejtave të kurdëve”.
• Në bazë të këtyre faktorëve, mund të thuhet se ajo që ndodhi gjatë javës së kaluar nuk ishte një kolaps ushtarak, por shpërbërje e një strukture organizative, funksioni i së cilës kishte përfunduar. QSD ende ruan kapacitete ushtarake në zonat ku ndodhet aktualisht (Hasaka–Kamishli), dhe të dhënat në terren tregojnë se ajo mund të mos zbatojë plotësisht marrëveshjen e 20 janarit, duke tentuar të fitojë kohë ose të rinegociojë mekanizmat e zbatimit. Kjo e mban mundësinë e rikthimit të përplasjeve në një nivel të lartë.
/Qasyoun për Studime/
