Ehud Olmert deklaron se detyra e njerëzve për të hyrë në kamp do të përbënte spastrim etnik, dhe se zemërimi ndaj Izraelit për luftën në Gaza nuk është thjesht antisemitizëm.
Nga Emma Graham-Harrison, Tel Aviv
⸻
“Qyteti humanitar” që ministri izraelit i mbrojtjes ka propozuar të ndërtojë mbi rrënojat e Rafahut do të ishte një kamp përqendrimi, dhe detyruarja e palestinezëve për të hyrë në të përbën spastrim etnik, ka deklaruar për The Guardian ish-kryeministri izraelit Ehud Olmert.
Sipas tij, Izraeli tashmë po kryen krime lufte në Gaza dhe në Bregun Perëndimor, dhe ndërtimi i kampit do të shënonte një përshkallëzim të mëtejshëm.
⸻
“Është një kamp përqendrimi. Më vjen keq,” tha Olmert kur u pyet për planet që u publikuan javën e kaluar nga ministri Israel Katz.
Katz ka thënë se sapo palestinezët të futen aty, nuk do të lejohen të dalin, përveçse për të ikur në vende të tjera.
Katz i ka urdhëruar forcat ushtarake të fillojnë përgatitjen e planeve operacionale për ndërtimin e këtij ‘qyteti humanitar’ në jug të Gazës, për të strehuar fillimisht 600 mijë persona dhe më pas të gjithë popullatën palestineze.
⸻
“Nëse palestinezët do të deportohen në këtë ‘qytet humanitar’, atëherë kjo mund të quhet pjesë e një spastrim etnik. Nuk ka ndodhur ende,” tha Olmert.
Por kjo do të ishte “interpretimi i pashmangshëm” për çdo përpjekje për të krijuar një kamp për qindra mijëra njerëz.
⸻
Olmert nuk e konsideron ende fushatën aktuale të Izraelit si spastrim etnik, sepse, sipas tij, evakuimi i civilëve për t’i mbrojtur nga luftimet është i lejueshëm në të drejtën ndërkombëtare, dhe disa palestinezë janë kthyer në zonat ku operacionet ushtarake kanë përfunduar.
Projekti për “qytetin humanitar” mbështetet nga kryeministri Benjamin Netanyahu, ndërsa refuzimi i Izraelit për t’u tërhequr nga territori ku pritet të ndërtohet kampi ka shkaktuar bllokim të negociatave për armëpushim, sipas mediave izraelite.
Olmert tha se pas muajsh me retorikë të dhunshme – përfshirë thirrje nga ministra për të “pastruar” Gazën dhe plane për ndërtimin e vendbanimeve izraelite atje – pretendimet e qeverisë se qëllimi i qytetit është mbrojtja e palestinezëve nuk janë të besueshme.
⸻
“Kur ata ndërtojnë një kamp ku planifikojnë të ‘pastrojnë’ më shumë se gjysmën e Gazës, atëherë kuptimi i pashmangshëm i kësaj strategjie nuk është shpëtimi i palestinezëve.
Është deportimi i tyre, shtyrja dhe largimi. Nuk shoh asnjë kuptim tjetër për këtë,” tha ai.
⸻
Juristë dhe studiues të të drejtave të njeriut në Izrael e kanë përshkruar planin si një model për krime kundër njerëzimit, dhe disa kanë paralajmëruar se në rrethana të caktuara mund të konsiderohet edhe si gjenocid.
Izraeli ka kaluar nga nxitja për krime lufte në planifikimin zyrtar për zhvendosje masive të detyruar, sipas analizave të tjera.
Të tjerë izraelitë që e kanë përshkruar “qytetin humanitar” si kamp përqendrimi janë sulmuar për krahasimet me Gjermaninë naziste, ndërsa qeveria pretendon se projekti synon të mbrojë palestinezët.
Qendra përkujtimore e Holokaustit në Izrael, Yad Vashem, akuzoi një gazetar se bëri një “shtrembërim serioz dhe të papërshtatshëm të kuptimit të Holokaustit”.
⸻
Olmert, i cili udhëhoqi Izraelin në vitet 2006–2009, i quajti disa ministra ekstremistë të kabinetit “armik nga brenda”.
Ai foli për The Guardian në ditën kur u mbajtën në Bregun Perëndimor funeralet e dy palestinezëve të vrarë nga kolonët izraelitë – njëri prej tyre shtetas amerikan.
Viktimat ishin rezultat i një fushate dhune dhe frikësimi që ka detyruar banorët e disa fshatrave të largohen nga shtëpitë e tyre gjatë dy viteve të fundit.
⸻
“Këto sulme janë krime lufte,” tha Olmert.
“Janë të pafalshme. Të papranueshme. Ka operacione të vazhdueshme, të organizuara në mënyrën më brutale dhe kriminale nga një grup i madh njerëzish.”
Sulmuesit shpesh quhen “rinia e kodrave” në Izrael dhe përshkruhen si ekstremistë periferikë. Por Olmert tha se preferon termin “mizori kodrash” për të përshkruar të rinjtë që ushtrojnë dhunë me pothuajse asnjë pasojë ligjore.
⸻
“Nuk ka mënyrë që ata të veprojnë kaq vazhdimisht dhe në përmasa të gjera, pa një strukturë mbështetëse që u jepet nga autoritetet izraelite në territoret palestineze të pushtuara,” shtoi ai.
⸻
Olmert përshkroi ministrat ekstremistë që nxisin dhunën në Gaza dhe Bregun Perëndimor – ku kanë autorizuar zgjerime të mëdha të vendbanimeve dhe kontrollojnë zbatimin e ligjit për të shtrirë kufijtë e Izraelit – si kërcënimin më të madh për sigurinë afatgjatë të Izraelit, më shumë se çdo armik i jashtëm.
“Këta njerëz janë armikët nga brenda,” tha ai.
⸻
Vuajtja ekstreme në Gaza dhe mizoritë e kolonëve në Bregun Perëndimor po ndezin një zemërim në rritje ndaj Izraelit, që nuk mund të justifikohet gjithmonë me antisemitizmin, theksoi Olmert.
“Në SHBA ka gjithnjë e më shumë shprehje urrejtjeje ndaj Izraelit,” tha ai.
“Ne e justifikojmë veten duke thënë: ‘Ata janë antisemitë’.
Nuk mendoj se janë vetëm antisemitë. Mendoj se shumë prej tyre janë kundër Izraelit për shkak të asaj që shohin në televizion dhe në rrjete sociale.
Kjo është një reagim i dhimbshëm por i natyrshëm nga njerëz që thonë: ‘Ju keni kaluar çdo kufi të mundshëm’.”
⸻
Sipas Olmertit, ndryshimet e qëndrimeve brenda Izraelit mund të ndodhin vetëm nëse vetë izraelitët fillojnë të ndjejnë presionin ndërkombëtar. Ai bëri thirrje për ndërhyrje më të fortë nga bashkësia ndërkombëtare, duke qenë se brenda vendit nuk ka një opozitë serioze politike.
Gjithashtu kritikoi mediat izraelite për dështimin në pasqyrimin e dhunës ndaj palestinezëve.
⸻
Olmert tha se nuk mund të përmbahej nga akuzat ndaj qeverisë aktuale për përgjegjësi në krime lufte.
Ai fillimisht mbështeti fushatën kundër Hamasit pas sulmeve të 7 tetorit 2023, por deri në pranverën e këtij viti, kur qeveria izraelite braktisi publikisht dhe në mënyrë brutale negociatat për armëpushim, ai arriti në përfundimin se vendi i tij po kryente krime lufte.
⸻
“Jam i turpëruar dhe i pikëlluar” – tha ai – që një luftë për vetëmbrojtje është shndërruar në diçka tjetër.
“Çfarë mund të bëj për të ndryshuar qëndrimin (publik)? Së pari, të njoh këto të këqija. Së dyti, t’i kritikoj ato dhe t’i bëj të njohura për opinionin ndërkombëtar që në Izrael ka edhe zëra të tjerë.”
⸻
Ai ia atribuoi këto krime më shumë neglizhencës dhe gatishmërisë për të toleruar nivele të papërshkrueshme të vdekjeve dhe shkatërrimeve, sesa një fushatë të organizuar mizorie.
“A ka pasur urdhër direkt nga komandantët? Jo kurrë,” tha ai.
Por ai beson se ushtria mbylli sytë kur ndodhën gjëra që me siguri do të shkaktonin vrasjen e një numri të madh civilësh të pafajshëm.
⸻
“Për këtë arsye, nuk mund të përmbahem nga akuzat se kjo qeveri është përgjegjëse për krimet e kryera,” përfundoi ai.
⸻
Pavarësisht shkatërrimit në Gaza, si ish-kryeministri i fundit që bëri përpjekje serioze për zgjidhje paqësore me palestinezët, Olmert ende beson se zgjidhja me dy shtete është e mundur.
Ai po punon së bashku me ish-ministrin e jashtëm palestinez Nasser al-Kidwa për të promovuar këtë zgjidhje në nivel ndërkombëtar.
Madje ai beson se një marrëveshje historike mund të jetë e arritshme – fundi i luftës në Gaza në shkëmbim të normalizimit të marrëdhënieve me Arabinë Saudite – nëse vetëm Netanyahu do të ishte në gjendje apo i gatshëm ta pranonte atë.
⸻
Por në vend të kësaj, Olmert tha se ishte i tronditur kur pa se Netanyahu – një burrë që përballet me një urdhër arresti ndërkombëtar për krime lufte – e propozoi Donald Trump për Çmimin Nobel për Paqe.
⸻
Raportime shtesë nga Quique Kierszenbaum
