A ka dështuar orientimi i Iranit drejt Lindjes?
🔸 Që prej Luftës së Qershorit, Teherani ka përshpejtuar ndjeshëm forcimin e partneriteteve me Rusinë dhe Kinën, me synimin për të kapërcyer sanksionet dhe për të frenuar sulme të mundshme në të ardhmen. Megjithatë, Moska dhe Pekini tregohen hezitues për të investuar thellë në këto marrëdhënie në këmbim.
🔸 Deri më tani, interesat mes Iranit nga njëra anë dhe Kinës e Rusisë nga ana tjetër nuk duken plotësisht reciproke. Marrëveshja me Kinën nuk ka arritur nivelin e traktateve dypalëshe që Pekini ka nënshkruar me Pakistanin apo me disa shtete të tjera, ndërsa Rusia ende nuk e ka klasifikuar Iranin si partner “të nivelit të parë”, siç janë Bjellorusia, India apo madje edhe Algjeria.
🔸 Për Moskën, pengesa kryesore mbetet paaftësia e Iranit për të paguar vlerën e blerjeve të veta ushtarake. Kjo nënkupton se Kremlini mund të jetë i gatshëm të zgjerojë shitjet e armëve strategjike dhe bashkëpunimin më të thellë me Iranin, vetëm nëse Teherani arrin të përmirësojë gjendjen e buxhetit të tij.
🔸 Nga ana tjetër, Pekini vazhdon ta konsiderojë investimin më të thellë në Iran si një hap me rrezik të lartë, përfshirë edhe shitjet e drejtpërdrejta ushtarake. Edhe pse Kina ka lejuar furnizimin e Iranit me komponentë dronësh me përdorim të dyfishtë dhe materiale që përdoren në industrinë e raketave, ajo mbetet e rezervuar për dorëzimin e pajisjeve që do të ndryshonin balancën e fuqisë. Bisedimet për avionë luftarakë nuk kanë arritur në fazën e kontratës, ndërsa ka gjasa që shitjet e mbrojtjes ajrore të kufizohen në sisteme me rreze të shkurtër, të dobishme vetëm kundër dronëve dhe raketave “cruise”. Pritet që Pekini të ruajë politikën e ndjekur që prej vitit 1978, sipas së cilës nuk shet armë shteteve që janë nën sanksione të huaja dhe/ose që janë në përballje të drejtpërdrejtë me Shtetet e Bashkuara.
🔸 Megjithatë, Irani mund të përfitonte ndjeshëm nga një bashkëpunim më i thellë ushtarak me Kinën, ndërsa Pekini do të përfitonte duke siguruar një pozicion të fortë në një nga shtetet më strategjike të Azisë Perëndimore. Por, për ta realizuar këtë, mbështetësit e një aleance të tillë brenda të dy qeverive duhet të kapërcejnë pengesat, kundërshtimet e brendshme dhe dyshimet që aktualisht e pengojnë.
🔸 Shtetet e Bashkuara, sipas analizës, duhet të ndërmarrin masa parandaluese, që përfshijnë:
1. Zgjerimin e sanksioneve ndaj mekanizmave përmes të cilëve Irani blen armë nga Rusia dhe Kina.
2. Paralajmërimin e Pekinit dhe Moskës se mbështetja e kapaciteteve ushtarake iraniane do të çojë në përshkallëzim rajonal.
3. Monitorimin dhe ndalimin e çdo ngarkese të sanksionuar që kalon drejt Iranit përmes Lindjes së Mesme.
4. Kërkesën ndaj partnerëve të Gjirit që të përdorin ndikimin e tyre ekonomik për të frenuar Kinën dhe Rusinë nga dërgimi i armëve të avancuara ose materialeve që mund të përdoren për prodhimin e raketave apo dronëve.
5. Kërkesën ndaj Rusisë, gjatë negociatave të paqes për Ukrainën, për të vendosur kufizime mbi çdo shitje armësh të avancuara ndaj Iranit pas përfundimit të luftës.
6. Ndikimin mbi rrjedhën dhe çmimet e eksporteve të naftës bruto që vijnë nga Irani.
7. Mbështetjen e popullit iranian, i cili shpreh pakënaqësi ndaj marrëdhënieve me Rusinë dhe Kinën.
Burimi:
Washington Institute
Qasioun për Studime
