Si u gatua në SHBA skenari për zhytjen e vendit në një luftë civile
Dhjetë vjet pas përpjekjes së dështuar për grusht shteti të 15 korrikut 2016, dokumentet gjyqësore dhe hetimet zyrtare në Turqi hedhin dritë mbi mënyrën se si, sipas autoriteteve turke, ishte planifikuar një operacion i gjerë që synonte rrëzimin e qeverisë së zgjedhur dhe zhytjen e vendit në një konflikt të brendshëm me pasoja të paparashikueshme.
Sipas gjetjeve të hetimeve, përgatitjet nuk nisën në ditët e fundit para ngjarjeve, por ishin rezultat i një procesi të organizuar që filloi menjëherë pas zgjedhjeve parlamentare të 1 nëntorit 2015.
Organizata FETÖ, e cilësuar si organizatë terroriste nga Turqia, kishte depërtuar prej vitesh në institucionet shtetërore përmes rrjeteve të saj dhe, pasi dështoi të zgjeronte ndikimin politik, vendosi të kalonte në një skenar ushtarak për marrjen e pushtetit.
Hetimet tregojnë se planifikimi u koordinua nga figura kyçe të organizatës, mes tyre Adil Öksüz dhe Kemal Batmaz, të cilët konsiderohen nga prokurorët si lidhja kryesore mes strukturës civile dhe elementëve ushtarakë.
Gjatë muajve në vijim u zhvilluan dhjetëra takime në Pensilvani, Ankara dhe Stamboll, ku sipas dosjeve gjyqësore, u hartuan detajet e operacionit dhe u përcaktuan detyrat e pjesëmarrësve.
Takimi i parë i rëndësishëm u zhvillua në mesin e nëntorit 2015 në Pensilvani. Pas tij u krijua një grup koordinues, i cili mori përsipër organizimin e rrjetit ushtarak dhe komunikimin me drejtuesit e organizatës.
Nga fundi i vitit 2015 e deri në pranverën e vitit 2016, takimet me oficerë të lidhur me organizatën u intensifikuan në Ankara, ndërsa raportet për ecurinë e planit dërgoheshin rregullisht jashtë vendit.
Në qershor dhe korrik 2016, sipas prokurorisë turke, u dhanë udhëzimet përfundimtare për zbatimin e planit. Takime të njëpasnjëshme me oficerë të lartë në Ankara shërbyen për ndarjen e roleve dhe finalizimin e detajeve operative.
Vetëm pak ditë para 15 korrikut, koordinatorët civilë u rikthyen në Turqi dhe vazhduan koordinimin në objekte ushtarake në Ankara dhe Stamboll. Në mbrëmjen e 15 korrikut 2016, përpjekja për grusht shteti kaloi në fazën e zbatimit.
Tanke, avionë luftarakë F-16 dhe helikopterë u përdorën kundër institucioneve shtetërore dhe civilëve. U bllokuan ura strategjike në Stamboll, ndërsa një grup puçistësh mori përkohësisht kontrollin e televizionit shtetëror TRT për të shpallur marrjen e pushtetit nga ushtria.
Ndërkohë, kryeministri i atëhershëm Binali Yıldırım e cilësoi menjëherë zhvillimin si një veprim të paligjshëm kundër qeverisë, ndërsa Prokuroria e Ankarasë nisi hetimet.
Pak më vonë, presidenti Recep Tayyip Erdoğan iu drejtua qytetarëve përmes një lidhjeje të drejtpërdrejtë televizive, duke u bërë thirrje të dilnin në rrugë dhe të mbronin institucionet demokratike.
Thirrja u pasua nga mobilizimi i forcave të sigurisë dhe i mijëra qytetarëve në shumë qytete të vendit. Përplasjet vazhduan gjatë gjithë natës dhe përfunduan me dështimin e përpjekjes për grusht shteti.
Sipas shifrave zyrtare, 251 persona humbën jetën dhe më shumë se 2.700 të tjerë mbetën të plagosur. Pas ngjarjeve, autoritetet turke zhvilluan hetime dhe procese të gjera gjyqësore ndaj mijëra personave të akuzuar për përfshirje në komplot.
Qeveria turke vazhdon ta konsiderojë 15 korrikun si një nga momentet më kritike në historinë moderne të vendit, duke argumentuar se dështimi i grushtit të shtetit pengoi një skenar që mund ta kishte futur Turqinë në një periudhë të gjatë destabiliteti dhe përplasjesh të brendshme. \tesheshi.com\
