Kuptimi i agjërimit
Agjërimi i mendjes
Ne përpiqemi që agjërimi ynë të jetë nga ajo që hyn në trup, kështu që përmbahemi nga ushqimi dhe pija, por shpesh neglizhojmë atë që grumbullohet në mendje. Ndërkohë, përvoja shpirtërore e agjërimit nuk plotësohet nëse qendra e të menduarit vazhdon të funksionojë në të njëjtën mënyrë, duke u rrotulluar rreth ankthit, duke riprodhuar të njëjtat pyetje të përditshme dhe të njëjtat shqetësime, sikur agjërimi të ishte vetëm një përmbajtje trupore dhe jo një riorganizim i gjithanshëm.
Rreth këtij kuptimi ishte boshti kryesor i një ligjërate të veçantë të shejh Muhamed el-Mukramit (Allahu e mëshiroftë), me titull “Agjërimi i mendjes”, ku agjërimi nuk u paraqit si thjesht heqje dorë dhe përmbajtje, por si një ushtrim i thellë për drejtimin e asaj që punon pa pushim brenda nesh: mendjes.
Mendja, siç na kujton shejhu, nuk u krijua për të qenë një makinë llogaritjeje apo depo shqetësimesh, por një mjet mendimi që çon në njohjen e Allahut. Për këtë arsye, Kurani është i mbushur me thirrje për të medituar mbi krijimin e qiejve dhe tokës, ndërrimin e natës dhe ditës, jo vetëm si pamje kozmike, por si ura drejt njohjes.
Por njeriu bashkëkohor u largua nga shenja drejt makinës dhe nga meditimi drejt shpejtësisë, derisa filloi të mendojë shumë pa e ditur pse mendon dhe ku duhet të përfundojë mendimi i tij. Ai u angazhua me materien dhe humbi përmbajtjen.
Kur njeriu pyetet se çfarë e preokupon mendjen e tij, zakonisht përgjigjet: interesi im ose e ardhmja ime. Por interesi që kufizohet në një jetë të shkurtër dhe menaxhohet sikur të mos kishte të nesërme, nuk është interes i plotë, por një vizion i cunguar për jetën.
Mendja që nuk e përkujton vdekjen dhe nuk pyet se çfarë është përgatitur për ahiretin, vazhdon të sillet rreth problemeve të përditshme, sado inteligjente të jetë. Prandaj Kurani e lidh mendimin e thellë me shpëtimin, jo me rehati të përkohshme.
Nga këtu bëhet e qartë filozofia e agjërimit ashtu siç duhet të kuptohet: nuk ka kuptim që njeriu të përmbahet nga gjëra të dobishme për hir të Allahut, e pastaj t’i lejojë vetes të praktikojë atë që e dëmton, me fjalë, me vepra apo me mendime.
Agjërimi nuk është thyerje e trupit, por edukim i njeriut. Nëse ky edukim nuk shtrihet edhe te mendimi, përvoja mbetet e mangët, sado e plotë të duket nga jashtë.
Në këtë kontekst, shejhu paraqiti një qasje praktike për agjërimin e mendjes, jo përmes meditimit abstrakt, por përmes mbylljes së qëllimshme të “dosjeve” që e shterojnë mendjen dhe e pengojnë të kryejë funksionin e saj.
E para është dosja e mendimit për mëkatin, sepse shejtani fillon nga imagjinata para se të kalojë në sjellje, dhe ajo që mbyllet në mendje e dobëson ndikimin e saj në realitet.
Pastaj dosja e mëkateve të së kaluarës, jo duke i mohuar apo justifikuar, por duke i mbyllur me sinqeritet përmes istigfarit dhe bindjes se Allahu fal dhe zëvendëson, sepse mbajtja e kësaj dosjeje të hapur nuk prodhon pendim, por ankth të përhershëm.
Pastaj dosja e problemeve të pazgjidhura që kanë dalë nga dora e njeriut, por kanë mbetur të varura në mendjen e tij, ndërkohë që dorëzimi i tyre te Allahu mjafton për ta larguar barrën nga mendja.
Më e rrezikshmja nga të gjitha është dosja e varësisë nga njerëzit, në frikë apo shpresë, sikur dikush të kishte dobi apo dëm jashtë asaj që është caktuar. Ndërkohë, besimi në hadithin e Ibn Abasit mjafton për të mbyllur hapësira të mëdha të mendimit rraskapitës.
Kur këto dosje mbyllen, njeriu nuk arrin në një zbrazëti negative, por në një hapësirë të shëndetshme që mbushet me atë për të cilën u krijua mendja. Mendja nuk pushon së punuari, por ose punon në zhurmë, ose në njohje.
Njohja e Allahut këtu nuk është grumbullim informacioni, por prani e emrave të Tij që rregullojnë sjelljen nga brenda: përkujtimi i të Dëgjueshmit dhe të Gjithëdijshmit rregullon të jashtmen, përkujtimi i të Gjithëdijshmit e pastron të brendshmen. Kur e jashtmja dhe e brendshmja përputhen sipas dëshirës së Allahut, njeriu nuk mbetet më i ndarë mes asaj që bën dhe asaj që fsheh.
Shejhu foli gjithashtu për përsosmërinë njerëzore, jo si pafajësi absolute, por si harmoni, kur fjala, vepra, mendimi dhe ndjenjat ecin në një drejtim të vetëm. Atëherë njeriu arrin pikën e tij të veçantë të mëkëmbësisë, atë hapësirë ku nuk i ngjan askujt dhe ku nuk arrin askush tjetër, përveçse kur mendja e tij çlirohet nga shpërqendrimi dhe punon për atë për të cilën u krijua.
Ramazani, sipas këtij kuptimi, nuk është vetëm një sezon përmbajtjeje, por një sezon riorientimi: një mundësi e rrallë për ta uritur pak trupin që mendja të zgjohet shumë, për ta zbrazur mendimin nga ajo që nuk ka dobi dhe për ta mbushur me atë që e kthen njeriun në vendin e tij të saktë.
Kur mendja çlirohet nga zhurma dhe i drejtohet Zotit të saj, agjërimi nuk mbetet më një zakon vjetor, por një përvojë e vërtetë ndryshimi, që fillon nga mendimi… dhe pasqyrohet në gjithçka tjetër.
