✍️ Sham al-Sabsabi
Një ditë që ngjalli kujtesën politike të sirianëve
Damask – Nën kupolën e Bibliotekës Kombëtare të Damaskut, Siria jetoi një ditë të pazakontë në historinë e saj të re politike. Që në orët e para të mëngjesit, sallat u mbushën me zërat dhe lëvizjet e votuesve që kalonin mes tavolinave të regjistrimit dhe kutive të votimit, në një atmosferë ku përziheshin kujdesi dhe shpresa.
Pamja i ngjante rilindjes së jetës politike pas viteve të gjata të heshtjes, në zgjedhjet e para parlamentare që zhvillohen pas rrëzimit të regjimit të Bashar al-Asadit në dhjetor të vitit të kaluar.
Punonjësit në komisionet zgjedhore ishin të përqendruar në organizimin e radhëve dhe verifikimin e listave, ndërsa vëzhguesit vendas dhe diplomatët e huaj shëtisnin midis sallave për të ndjekur procesin. Jashtë, kamerat ishin gati të kapnin momentin që shumë e përshkruan si një pikë kthese në historinë e vendit, pas më shumë se një dekade përçarjeje dhe lufte.
Komisioni i Lartë Zgjedhor njoftoi se procesi i numërimit kishte filluar menjëherë pas mbylljes së kutive në disa provinca, duke theksuar se “procesi u zhvillua në mënyrë të qetë dhe të organizuar”, dhe se në disa qytete të mëdha u regjistruan pjesëmarrje të larta.
Optimistë, por me kujdes
Reagimet e votuesve që folën për Al Jazeera Net varionin mes optimizmit të kujdesshëm dhe dëshirës për një fillim të ri.
• Bayan al-Mahayni e përshkroi pjesëmarrjen e saj si “një përvojë të veçantë”, duke vënë në dukje se “programet e kandidatëve këtë herë duken më të qarta dhe më realiste për fazën e ardhshme”.
• Sami Tahsin al-Khatib, 45 vjeç, inxhinier, e konsideron procesin si “një provë të aftësisë së sirianëve për të kaluar nga ndarja në pjesëmarrje të vetëdijshme”, duke shtuar se “votuesit mbajnë përgjegjësi të madhe për zgjedhjen e atyre që meritojnë t’i përfaqësojnë”.
Ndërsa Rahaf al-Homsi e sheh skenën zgjedhore si “pasqyrim të ndërgjegjes kolektive pas viteve të shtypjes”, duke theksuar se pjesëmarrja e gjerë tregon dëshirën e sirianëve për të rimarrë rolin e tyre në vendimmarrje.
Nalin Suleiman, që merr pjesë për herë të parë në zgjedhje, e konsideron këtë proces si “një mundësi për të rindërtuar besimin mes qytetarit dhe shtetit”, ndonëse pranon se mekanizmi jo i drejtpërdrejtë i votimit mund të kufizojë përfshirjen popullore të plotë.
Ndërkohë, avokati Mu’tasim Arar theksoi se numri i votuesve në kryeqytet kaloi 500 persona, duke e cilësuar pjesëmarrjen “të mirë, duke pasur parasysh kushtet politike dhe të sigurisë”. Sipas tij, “pamja e përgjithshme lë përshtypjen e një rikthimi gradual të jetës civile”.
Midis mbështetjes dhe rezervës
Megjithëse procesi i votimit mori ngjyrë festive, mekanizmi jo i drejtpërdrejtë zgjedhor shkaktoi debat mes votuesve dhe kandidatëve.
Disa e panë si një hap të nevojshëm për të garantuar barazi dhe përfaqësim, ndërsa të tjerë e kritikuan për përjashtimin e votimit të drejtpërdrejtë popullor.
Avokati Arar tha se “sistemi i kolegjit elektoral është i përshtatshëm për fazën pas çlirimit”, duke sqaruar se “ky sistem përdoret edhe në vende të tjera dhe ka rrënjë në mendimin islam përmes parimit të ahl al-hall wal-‘aqd (njerëzit e këshillës dhe vendimmarrjes)”.
Sipas tij, “shoqëria siriane ende po rimerr besimin në procesin politik, prandaj është e natyrshme të kalojë nëpër një fazë kalimtare”.
Ndërsa Bayan al-Mahayni shton se “zgjedhja e një kolegji votuesish të përbërë nga personalitete kompetente dhe me shpërndarje gjeografike të balancuar, garanton përfaqësim më të drejtë sesa votimi i drejtpërdrejtë”, duke përmendur se shumë sirianë janë ende jashtë vendit ose nuk janë të njohur mirë me realitetin e ri politik.
Nga ana tjetër, Nalin Suleiman paralajmëron se “ky sistem i privon disa qytetarë nga pjesëmarrja e drejtpërdrejtë”, por shton se “vendit i duhen aktualisht mekanizma të përkohshëm që sigurojnë stabilitetin dhe shmangin kaosin zgjedhor”.
Programet dhe prioritetet e kandidatëve
Në sfondin e etheve zgjedhore, kandidatët paraqitën programe të ndryshme që fokusoheshin në reformën gjyqësore dhe arsimore, nxitjen e investimeve dhe rindërtimin e institucioneve shtetërore, duke vendosur gjithashtu theks mbi luftën kundër korrupsionit.
• Kandidati Abdullah Taqi al-Din deklaroi se “parlamenti i ardhshëm duhet të jetë një parlament reformues në çdo kuptim”, duke theksuar se reforma në drejtësi dhe arsim është rruga e vetme për ringjalljen e vendit.
• Muhamed Saadi Sukarieh tha se parlamenti i ri duhet të “miratojë ligje që përballojnë sfidat ekonomike dhe të sigurisë”, duke kthyer besimin në sektorin e investimeve, pasi “stabiliteti ligjor është themeli i çdo zhvillimi të qëndrueshëm”.
• Bayan al-Mahayni theksoi se “këshilli duhet të jetë më afër njerëzve në çështjet e tyre të përditshme”, ndërsa Rahaf al-Homsi shtoi se “drejtësia dhe çështja e të zhdukurve duhet të jenë prioritet absolut — sepse nuk ka rilindje pa drejtësi”.
• Mu’tasim Arar nënvizoi nevojën që parlamenti i ardhshëm të rishikojë ligjet e vjetra siriane, duke shfuqizuar dispozitat që bien ndesh me parimet e drejtësisë dhe qytetarisë, në mënyrë që të përgatitet një kushtetutë e re që rikthen besimin midis shtetit dhe shoqërisë.
Një përvojë zgjedhore e jashtëzakonshme
Zgjedhjet po zhvillohen sipas një sistemi të përzier, ku 140 nga 210 anëtarë zgjidhen përmes votimit jo të drejtpërdrejtë nga rreth 6 mijë votues që përfaqësojnë sektorë dhe provinca të ndryshme, ndërsa pjesa tjetër prej një të tretës emërohet me dekret presidencial nga Presidenti Ahmed al-Shar’a.
Në pritje të shpalljes përfundimtare të rezultateve, rrugët e Damaskut mbeten të mbushura me pritje dhe shpresë, se këto zgjedhje do të hapin një faqe të re politike, duke i dhënë fund viteve të konfliktit dhe duke forcuar kulturën e pjesëmarrjes dhe përgjegjësisë publike.
Edhe pse mekanizmi i votimit dhe kufizimet e pjesëmarrjes mbeten objekt debatesh, ajo që ndodhi në Damask duket si një shpallje simbolike e rikthimit të politikës në jetën publike, në një vend të rrënuar nga lufta, por që ende kërkon të ngrihet — me fjalën dhe me votën, jo me armën.
Burimi: Al Jazeera
