Nga njëra anë, Autoriteti Palestinez (AP) ka kaluar tri dekada duke u përpjekur të pozicionohet si përfaqësues legjitim i popullit palestinez në procesin e paqes me Izraelin. Nga ana tjetër, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu, në deklaratat e tij të fundit, e ka etiketuar atë si një strukturë “të korruptuar” dhe të paaftë për të “rregulluar gjërat”. Kjo nuk është një deklaratë e zakonshme politike, por një akt i qartë delegjitimimi, i cili ka pasoja të thella për marrëdhëniet izraelito-palestineze, për rajonin dhe për diplomacinë ndërkombëtare.
Kontradikta mes veprës dhe fjalës
Që prej Marrëveshjes së Oslos në vitin 1993, Autoriteti Palestinez ka pranuar të luajë rolin e një strukture hibride: një pushtet i kufizuar lokal, i kontrolluar nga marrëveshje të përkohshme dhe nga një arkitekturë të sigurisë të koordinuar ngushtë me Izraelin.
• AP ka ofruar shërbime bazike administrative, nga arsimi deri te shëndetësia.
• Ka bashkëpunuar në mënyrë të plotë me aparatin e sigurisë izraelite, shpesh duke u kritikuar ashpër nga popullata palestineze për “bashkëpunim me okupatorin”.
• Ka pranuar negociata të pafundme, shpesh pa rezultate konkrete, në emër të një procesi paqeje që gjithnjë është zvarritur.
Megjithatë, pavarësisht këtyre koncesioneve, Netanyahu e ka paraqitur Autoritetin Palestinez si “të korruptuar” dhe të paaftë për të qenë partner serioz. Kjo kontradiktë është tregues i qartë i një strategjie politike të paramenduar.
Strategjia e delegjitimimit
Deklaratat e Netanyahut nuk duhet parë si shpërthim spontan, por si pjesë e një logjike politike të qëndrueshme:
1. Eliminimi i çdo partneri politik palestinez – duke i cilësuar të gjithë si të pabesueshëm, Izraeli ruan justifikimin se “nuk ka me kë të negociojë”.
2. Zgjerimi i status quo-së – një Autoritet Palestinez i dobësuar, i delegjitimuar dhe i varur, i shërben Izraelit për të kontrolluar territoret pa pasur nevojë për marrëveshje të detyrueshme.
3. Zhvendosja e fajit – çdo dështim i procesit të paqes i faturohet palës palestineze, e cila paraqitet si e korruptuar dhe e paaftë.
4. Rikonstruksioni i narrativës – për publikun izraelit dhe ndërkombëtar, Netanyahu kërkon të imponojë një realitet ku vetëm Izraeli është palë “serioze” dhe “e përgjegjshme”.
Mesazhi për Perëndimin
Një element interesant në deklaratat e Netanyahut është referenca e tij ndaj liderëve perëndimorë, të cilët sipas tij e kishin këshilluar se Autoriteti Palestinez do të “rregullonte situatën”. Me këtë, Netanyahu synon dy gjëra:
• Të tregojë se Perëndimi është ose naiv, ose i mashtruar në pritjet e tij nga AP.
• Të nënvizojë se vetëm Izraeli ka legjitimitetin dhe kapacitetin për të vendosur mbi fatin e territoreve.
Në këtë mënyrë, ai dobëson çdo hap të mundshëm të diplomacisë ndërkombëtare për ta ringjallur rolin e AP si ndërmjetës apo partner.
Pasojat për palestinezët dhe rajonin
Deklarata e Netanyahut ka pasoja të shumanshme:
• Për popullin palestinez: imazhi tashmë i brishtë i AP përkeqësohet edhe më shumë. Popullsia, e cila shpesh e akuzon AP për korrupsion dhe bashkëpunim me Izraelin, tani dëgjon të njëjtën akuzë edhe nga vetë Izraeli. Kjo e dëmton legjitimitetin e brendshëm të strukturës.
• Për rajonin: duke e delegjitimuar AP, Izraeli mbyll derën e çdo mundësie për negociata politike reale, duke e çuar konfliktin në një qorrsokak ku mbizotëron vetëm logjika e forcës.
• Për diplomacinë ndërkombëtare: ky është një sinjal i qartë për SHBA-të dhe BE-në se çdo shpresë për ringjalljen e “procesit të paqes” përmes AP është e minuar nga vetë Tel Avivi.
Konkluzioni: Një proces paqeje i varrosur
Në fund, deklaratat e Netanyahut duhet të lexohen jo thjesht si kritikë ndaj një strukture të dobët palestineze, por si një strategji e qëllimshme për të varrosur çdo iluzion për paqe.
Duke delegjitimuar Autoritetin Palestinez, Netanyahu dërgon një mesazh të qartë: Izraeli nuk ka ndërmend të pranojë një partner politik palestinez, nuk ka ndërmend të hyjë në negociata të barabarta dhe nuk ka ndërmend të ndryshojë status quo-në e pushtimit.
Për palestinezët, kjo është një thirrje alarmi mbi nevojën për rishikim të strategjive të tyre politike dhe për krijimin e një uniteti të ri kombëtar. Për Perëndimin, kjo është një provë se investimi i tyre në Autoritetin Palestinez si “zgjidhje institucionale” ka dështuar. Dhe për Izraelin, kjo është një fitore e radhës në lojën e gjatë të kontrollit dhe dominimit, por një fitore që mund të ketë kosto të mëdha në afatgjatë.
