Nga Muhammad Daoud
Në një skenë dramatike që pasqyron intensitetin e luhatjeve, tregjet globale të energjisë panë sot të martën një rënie të fortë të çmimeve të naftës. Kontratat e naftës Brent ranë nën 89.58 dollarë për fuçi, pasi çmimet kishin arritur më parë nivelin më të lartë në 3 vitet e fundit – 119.50 dollarë për fuçi Brent gjatë seancës së së hënës.
Kështu, tregu përjetoi brenda më pak se 24 orësh një udhëtim nga paniku drejt qetësimit: nga një rritje rekord prej 29% në seancën e së hënës, në një rënie prej më shumë se 10% në ditën pasuese. Kjo skenë reflekton nivelin e konfuzionit dhe të informacionit kontradiktor që marrin tregjet.
Zgjedhja e Ajatollah Mojtaba Khamenei si udhëheqësi i ri i Iranit përbëri një provë të menjëhershme për ndjeshmërinë e tregjeve të energjisë ndaj zhvillimeve politike në Teheran. Menjëherë pas shpalljes së tij nga Këshilli i Ekspertëve të Udhëheqjes si pasardhës i babait të tij, çmimet e naftës u rritën me rreth 29%.
Megjithatë, çmimet u tërhoqën përsëri për shkak të disa faktorëve. Më poshtë janë gjashtë arsye pse çmimet e naftës ranë, pavarësisht vazhdimit të luftës amerikano-izraelite kundër Iranit dhe kërcënimeve të Gardës Revolucionare për të mos lejuar kalimin e asnjë pike nafte nga Ngushtica e Hormuzit, përmes së cilës kalojnë rreth 20 milion fuçi naftë në ditë.
⸻
Trump sugjeron se lufta mund të përfundojë së shpejti
Në një intervistë telefonike me një reportere të rrjetit CNBC News të hënën, presidenti amerikan Donald Trump tha se Shtetet e Bashkuara janë “shumë përpara” afatit fillestar të luftës, që ai e kishte vlerësuar 4 deri në 5 javë, dhe se ai beson se konflikti do të përfundojë “shumë shpejt”.
Këto fjalë mjaftuan për të ulur një pjesë të madhe të rrezikut gjeopolitik që tregu kishte përfshirë në çmime.
⸻
Telefonatë me Putinin
Presidenti rus Vladimir Putin zhvilloi një telefonatë të gjatë me Trump të hënën dhe shkëmbyen propozime që synojnë një zgjidhje të shpejtë të luftës me Iranin.
Tregjet e interpretuan këtë si një mundësi për bashkëpunim ruso-amerikan për të ushtruar presion ndaj Teheranit që të pranojë armëpushim, duke ulur frikën nga një ndërprerje afatgjatë e furnizimit me naftë.
⸻
Lehtësimi i mundshëm i sanksioneve ndaj naftës ruse
Kjo telefonatë vjen në një kohë kur ka lajme se SHBA po shqyrton lehtësimin e sanksioneve ndaj naftës ruse, për të ndihmuar në uljen e rritjes së madhe të çmimeve globale të energjisë të shkaktuar nga lufta kundër Iranit dhe rreziku i mbylljes së Ngushticës së Hormuzit.
Trump tha dje se Shtetet e Bashkuara mund të shkojnë drejt lehtësimit të sanksioneve ndaj naftës ruse.
⸻
Mundësia e përdorimit të rezervave strategjike
Një nga opsionet e Trump për të frenuar rritjen e çmimeve është lirimi i naftës nga rezervat strategjike amerikane, përveç mundësisë së kufizimit të eksporteve amerikane.
Burime i thanë Reuters se ministrat e financave të vendeve të G7 do të diskutojnë në një takim urgjent mundësinë e një lirimi të përbashkët të sasive të mëdha të naftës nga rezervat emergjente.
Sipas gazetës Financial Times, ky veprim, që përfshin shtatë ekonomitë më të mëdha në botë, po koordinohet me Agjencinë Ndërkombëtare të Energjisë dhe synon të rrisë furnizimin në treg për të kompensuar mungesën e shkaktuar nga lufta.
Vëzhguesit thanë se vetëm ideja e këtij opsioni kolektiv nga SHBA dhe aleatët e saj ndihmoi drejtpërdrejt në uljen e temperaturës së çmimeve, pasi spekulatorët preferuan të tërhiqen derisa të shohin sa naftë do të hidhet në treg nga këto rezerva strategjike.
⸻
Sigurimet e ministrit amerikan të energjisë
Në deklarata të bëra disa ditë më parë, ministri amerikan i energjisë Chris Wright tha se rritja e çmimeve të energjisë do të jetë e përkohshme dhe në rastin më të keq mund të zgjasë disa javë dhe jo disa muaj.
Ai shtoi se furnizimet globale me naftë janë të bollshme, se prodhimi amerikan është në nivele rekord dhe se lëvizja e anijeve në Ngushticën e Hormuzit pritet të kthehet gradualisht në normalitet.
⸻
Presioni i zgjedhjeve të mesmandatit
Kjo rënie e çmimeve nxjerr në pah një faktor të rëndësishëm politik brenda SHBA. Një sondazh tregoi se 67% e amerikanëve presin rritje të çmimeve të benzinës në muajt e ardhshëm, ndërsa vetëm 29% mbështesin luftën.
Kjo e vendos Trumpin përballë një presioni real elektoral përpara zgjedhjeve të mesmandatit në nëntor, ku republikanët synojnë të ruajnë kontrollin mbi Kongresin.
⸻
Garda Revolucionare kërcënon dhe Aramco paralajmëron
Ajo që bie në sy është se kërcënimet e Gardës Revolucionare Iraniane këtë herë nuk ndikuan shumë në çmimet. Një zëdhënës i saj deklaroi se Irani nuk do të lejojë transportimin e “as edhe një litri nafte” nga Lindja e Mesme nëse vazhdojnë sulmet amerikano-izraelite, duke theksuar se Irani do të vendosë kur të përfundojë lufta.
Nga ana tjetër, Amin Nasser, drejtori ekzekutiv i Aramco-s saudite, shprehu shqetësim të thellë duke thënë në një konferencë për shtyp se tregjet globale të naftës mund të përballen me pasoja katastrofike nëse lufta vazhdon të pengojë transportin në Ngushticën e Hormuzit.
Ai shpjegoi se ndikimi nuk kufizohet vetëm në transportin dhe sigurimet detare, por shtrihet edhe në aviacion, bujqësi, industrinë e makinave dhe sektorë të tjerë.
Nasser shtoi gjithashtu se rezervat globale të naftës kanë rënë në nivelin më të ulët në 5 vitet e fundit, duke paralajmëruar se kriza mund të përshpejtojë edhe më tej këtë rënie.
⸻
Ulja e prodhimit dhe e ardhmja e çmimeve
Agjencia Bloomberg raportoi shifra të rëndësishme për uljen e prodhimit nga vendet e Gjirit:
• Arabia Saudite: ulje prej 2 deri në 2.5 milion fuçi në ditë
• Emiratet e Bashkuara Arabe: 500 mijë – 800 mijë fuçi në ditë
• Iraku: rreth 2.9 milion fuçi në ditë
• Kuvajti: rreth 500 mijë fuçi në ditë
Në total, ulja e prodhimit nga këto katër vende arrin rreth 6.7 milion fuçi në ditë, që përbën afërsisht një të tretën e prodhimit të tyre.
Ekziston gjithashtu frika se rezervuarët e naftës mund të mbushen për shkak të paralizimit të transportit në Ngushticën e Hormuzit, gjë që mund t’i detyrojë prodhuesit të ndalojnë prodhimin me detyrim.
⸻
Parashikimi për çmimet
Analisti i tregut Tony Sycamore nga IG Group e përshkroi situatën duke thënë se, duke parë zhvillimet e 24 orëve të fundit, nafta e papërpunuar do të mbetet shumë e paqëndrueshme dhe mund të tregtohet në një interval të gjerë midis 75 dhe 105 dollarë për fuçi në seancat e ardhshme.
Ky vlerësim pasqyron gjendjen e pasigurisë në treg mes dy skenarëve:
• përfundimit të luftës
• ose përshkallëzimit të saj.
Burimi: Al Jazeera + agjenci ndërkombëtare.
