(Taksa e jetës)
Përmbledhje e një studimi të transmetuar
Marrëdhëniet toksike: “taksa e jetës” që e paguajmë me shëndetin tonë biologjik
Një studim ndërkombëtar i publikuar së fundmi në revistën shkencore PNAS zbuloi se personat që jetojnë në rreth shoqëror të mbushur me tension ose me njerëz “shqetësues” (hasslers) plaken më shpejt nga ana biologjike krahasuar me ata që jetojnë në një mjedis më të qëndrueshëm.
Rezultatet kryesore të studimit
• Përshpejtimi i plakjes:
Personat që kishin marrëdhënie toksike rezultuan biologjikisht rreth 9 muaj më të vjetër se bashkëmoshatarët e tyre që jetonin në një ambient të qetë dhe të qëndrueshëm.
• Efekti kumulativ:
Çdo marrëdhënie shtesë që shkakton stres rrit shpejtësinë e plakjes biologjike me rreth 1.5%.
• Përhapja:
Afërsisht 3 nga çdo 10 pjesëmarrës në studim raportuan se në jetën e tyre ekziston të paktën një person që u shkakton stres të vazhdueshëm.
Si ndikon stresi nga njerëzit në qelizat tona?
Studiuesit përdorën të ashtuquajturat “orë epigjenetike” (Epigenetic Clocks) për të analizuar mostrat e ADN-së. Ata zbuluan se stresi i vazhdueshëm çon në:
1. Shkurtimin e telomerëve
Telomerët janë “kapakët mbrojtës” në skajet e kromozomeve. Shkurtimi i tyre nënkupton plakje më të shpejtë të qelizave.
2. Çrregullim hormonal
Rritja e vazhdueshme e hormoneve të stresit si kortizoli dhe adrenalina e vendos trupin në një gjendje të përhershme alarmi (luftë ose ikje).
3. Probleme shëndetësore të ndërlikuara
Stresi kronik lidhet me inflamacione të vazhdueshme, rezistencë ndaj insulinës, dëmtim të enëve të gjakut dhe rritje të indeksit të masës trupore (BMI).
Këshillat e ekspertëve
• Vetëdijesimi për marrëdhëniet
Është e rëndësishme të vlerësojmë rrethin tonë të afërt dhe të largohemi nga burimet e vazhdueshme të negativitetit.
• Vendosja e distancës së sigurt
Nëse është e vështirë të ndërpritet plotësisht një marrëdhënie (si p.sh. me të afërmit), rekomandohet vendosja e kufijve dhe ruajtja e një distance të shëndetshme për të zvogëluar dëmin psikologjik dhe fizik.
• Vëzhgimi i simptomave
Duhet t’i kushtohet vëmendje shenjave të stresit kronik, si dhimbjet e kokës, problemet e tretjes dhe çrregullimet e gjumit, sepse ato janë sinjal se trupi po përpiqet të përballojë presionin.
