Larg asaj që ke mësuar në librat shkollorë: merre këtë informacion tronditës për të kuptuar se kush e ka themeluar atdheun e arabëve, për të cilin janë gati të vdesin:
Mauritania 🇲🇷
Vendi i njohur dikur si Bilad Shinqit u pushtua nga Franca dhe u shndërrua në shtet nën emrin Mauritania. Kufiri jugor me Senegalin u vendos me marrëveshjen e vitit 1905, ndërsa kufijtë me Algjerinë dhe Malin u caktuan me një seri marrëveshjesh të brendshme franceze mes viteve 1903–1934. Kufiri me Marokun ishte rezultat i marrëveshjeve franko-spanjolle për ndarjen e zonave të ndikimit kolonial.
Maroku 🇲🇦
Pasi Franca shkatërroi Ejale-n e Mrekashit, krijoi Mbretërinë e Marokut sipas Traktatit të Fesit (1912). Zonat veriore e jugore u vunë nën ndikim spanjoll, ndërsa kufijtë lindorë me Algjerinë u vizatuan nga Franca që prej marrëveshjes së Lalla Maghnia (1845). Sahara Perëndimore ishte nën okupim spanjoll që nga 1884, dhe kufijtë e saj u përcaktuan me marrëveshje franko-spanjolle. Flamuri maroken u projektua nga gjenerali francez Lyautey (1915), ndërsa himni kombëtar u kompozua nga francezi Léo Morgan.
Algjeria 🇩🇿
Pas pushtimit të Ejales së Algjerit nga Franca (1830), kufiri me Marokun u vizatua me marrëveshjen e Lalla Maghnia (1845), me Tunizinë në 1881, me Libinë në 1890, dhe me Malin e Nigerin në fund të shek. XIX. Kufijtë jugorë me Marokun u përcaktuan përmes marrëveshjeve franko-spanjolle dhe vendimeve të brendshme franceze (1900–1934).
Tunizia 🇹🇳
Një Ejale Osmane me status të veçantë, humbi pavarësinë me pushtimin francez (1881). Kufijtë me Algjerinë dhe Libinë u vizatuan sipas interesave franceze, duke e shndërruar në një shtet të ndërtuar sipas planit të Parisit, larg çdo konsiderate vendore apo historike.
Libia 🇱🇾
Emri “Libi” u shfaq pas pushtimit italian të vitit 1911. Kufiri me Egjiptin u caktua me marrëveshjen e vitit 1925 (Egjipt–Itali), ndërsa më pas u kompletuan me Francën dhe Britaninë. Pra, shteti libian ishte një projekt kolonial, jo një formim popullor-historik.
Egjipti 🇪🇬
Egjipti modern u vizatua nga ndikimi britanik. Kufijtë me Sudanin u caktuan në vitin 1899 (marrëveshja e sundimit të dyfishtë), me Libinë më 1925 (Itali), dhe me Palestinën më 1906. Kjo e fundit ishte jetike për Britaninë, që detyroi osmanët t’i dorëzonin Sinain perëndimor për të mbrojtur Kanalin e Suezit. Flamuri aktual egjiptian u miratua më 1984, por rrënjët e ngjyrave të tij kthehen te skicat e Mark Sykes për “revolucionin arab”.
Sudani 🇸🇩
U formua nga sundimi i dyfishtë egjiptiano-britanik më 1899. Britania vizatoi kufijtë me Egjiptin, Libinë dhe Etiopinë. Flamuri aktual (1970) gjithashtu është frymëzuar nga vizatimet e Sykes.
Somalia 🇸🇴
Në fund të shek. XIX, u nda: Britania në veri, Italia në jug, Franca në Xhibuti, dhe Etiopia në Ogaden. Pas pavarësisë (1960), u bashkuan zonat britanike e italiane.
Xhibuti 🇩🇯
Franca përcaktoi kufijtë me Etiopinë e Somalinë në fund të shek. XIX. Qëndroi nën mandatin francez deri më 1977.
Komoret 🇰🇲
Pushtuar nga Franca (1843). Kufijtë e saj detarë dhe strukturat shtetërore u caktuan nga Parisi.
Palestina 🇵🇸
U nda nga Biladi Sham nën mandatin britanik (1920–1947) sipas marrëveshjes Sykes–Picot. Kufiri me Egjiptin u caktua në vitin 1906, kur osmanët u detyruan nga Britania të tërhiqeshin nga Sinai perëndimor. Flamuri palestinez u miratua më 1964, me rrënjë nga skicat e Sykes.
Jordania 🇯🇴
E krijuar si Emirati i Transjordanisë nga Britania (1921). Kufijtë me Irakun, Arabinë Saudite dhe Palestinën u përcaktuan në Konferencën e Uqayr-it (1922). Flamuri është një variant i flamurit të Revoltës Arabe, sipas rekomandimeve të Sykes.
Siria 🇸🇾
Formuar nga fragmentet e Biladit Sham që Franca i copëtoi në: Haleb, Jabal Druze, Damask dhe bregdetin alauit (1920–1923). Prej saj u shkëputën Palestina, Libani, Kilikia dhe Iskenderuni. Flamuri është gjithashtu nga skicat e Sykes.
Libani 🇱🇧
Shkëputur nga Siria prej Francës më 1920. Flamuri me bredhin u miratua më 1943, nën kujdesin francez.
Iraku 🇮🇶
Krijuar nga britanikët (1920–1932) duke bashkuar Basrën, Bagdadin dhe Mosulin. Kufijtë u vizatuan nga Percy Cox dhe Gertrude Bell. Flamuri është nga dizajni i Sykes, më vonë i ndryshuar nga Sadami.
Kuvajti 🇰🇼
Kufijtë e tij u vizatuan nga Percy Cox në Konferencën e Uqayr-it (1922). Flamuri i tanishëm (1961) ka burim tek skicat e Sykes.
Arabia Saudite 🇸🇦
Kufijtë u vendosën nga John Philby, Percy Cox dhe Gertrude Bell nëpërmjet marrëveshjeve të viteve 1920–1930. Kalimi nga “Emirati i Nexhdit dhe Hixhazit” në “Mbretërinë e Arabisë Saudite” ishte plan britanik.
Jemeni 🇾🇪
Kufijtë u vizatuan në 1934 midis Mbretërisë së Mutewakilit në veri dhe Britanisë në jug (Aden). Bashkimi ndodhi më 1990, kur u miratua flamuri i tanishëm, i frymëzuar nga vizatimet e Sykes.
Emiratet e Bashkuara 🇦🇪
Britania bashkoi disa principata të Gjirit në shek. XIX–XX. Flamuri i unionit (1971) është nga rekomandimet e Sykes.
Katar 🇶🇦
Britania vizatoi kufijtë në fillim të shek. XX me Bahrejnin dhe Arabinë Saudite. Flamuri aktual (1971) u pranua nga Britania.
Bahreini 🇧🇭
Kufijtë u përcaktuan nga Britania në fillim të shek. XX. Flamuri u miratua më 1932.
Omani 🇴🇲
Kufijtë me Emiratet dhe Jemenin i vizatoi Britania në fund të shek. XIX. Flamuri aktual (1970) u projektua nga oficeri britanik Bill Goodfellow.
👉 Përfundim: Do të përpiqen t’ju bindin se shteti yt ka ekzistuar gjithmonë, se flamuri, himni dhe identiteti kombëtar janë fryt i një historie të gjatë e të pavarur. Por e vërteta e hidhur është ndryshe: gjithçka – nga kufijtë, tek flamujt dhe simbolet kombëtare – u projektua me kujdes nga oficerë britanikë e francezë, për t’i mbajtur shtetet arabe të dobëta ushtarakisht, të varfra ekonomikisht dhe të varura politikisht, në mënyrë që ndikimi kolonial të mbetej i gjallë nën maskën e “sovranitetit kombëtar”.
📚 Referencat:
1. Abdul Razzaq al-Tikriti, Dhufar, Revolucioni i Erës Musonike, Bagdad: Dar al-Shuruq, 1998.
2. Dr. Baha al-Amir, Hebrenjtë dhe Lëvizjet Sekrete në Zbulimet Gjeografike dhe Kompania e Indisë Lindore Britanike, Kajro: Dar al-Nahda, 2004.
3. Sami Shukr, Flamujt Arabë: Dizajni dhe Historia e tyre, Bejrut: Qendra Arabe për Kërkime, 2015.
4. S. Marks, Sykes–Picot dhe Krijimi i Lindjes së Mesme Moderne, Londër: Routledge, 2003.
5. D. Long, Ndikimi Britanik në Gjirin Persik: Kufijtë dhe Flamujt, Oksford: Oxford University Press, 2007.
