Ngjarja e fundit pas vrasjes së Charlie Kirk është një shembull i gjallë i mënyrës se si rrjetet sociale mund të shndërrohen nga hapësirë komunikimi në një gjykatore globale. Pa pritur hetimet zyrtare, përdoruesit e internetit shpërndanë foto, emra dhe akuza, derisa një burrë 77-vjeçar nga Kanadaja, Michael Malinson, u zgjua një mëngjes duke parë veten në rolin e një “snajperi ndërkombëtar”.
Në të vërtetë, Malinson nuk kishte asnjë lidhje me ngjarjen. I vetmi “faj” i tij ishte ngjashmëria fizike me një person që policia e arrestoi shkurtimisht dhe më pas e liroi. Por kjo nuk i ndaloi “hetuesit digjitalë” të shpërndanin fytyrën e tij në miliona ekrane, duke e etiketuar si kriminel.
Fuqia dhe rreziku i një klikimi
Kjo ngjarje e tregon qartë se sa e brishtë është jeta private në epokën e informacionit. Një klikim në butonin share mjafton që një i pafajshëm të përballet me linçim publik, kërcënime dhe dënim moral pa pasur mundësinë të mbrohet. Rrjetet sociale kanë fuqinë të krijojnë “kriminelë” edhe aty ku nuk ka asnjë provë.
Iluzioni i drejtësisë së menjëhershme
Përdoruesit shpesh ndihen sikur po ndihmojnë drejtësinë duke shpërndarë një foto ose një emër. Por në realitet, kjo është një formë “drejtësie turme” – e shpejtë, e verbër dhe shpesh e padrejtë. Nuk është drejtësi, por linçim. Hetimet, provat dhe gjykatat ekzistojnë pikërisht për të mbrojtur shoqërinë nga këtë lloj arbitrariteti.
Nga viktima në kriminel… me një “share”
Historia e Malinson është një kujtesë e dhimbshme: sot, çdo njeri mund të zgjohet një ditë dhe të gjejë veten shpallur fajtor për një krim që nuk e ka kryer. Thjesht sepse i ngjan dikujt, ose sepse dikush vendos ta etiketojë gabimisht. Rrjetet sociale nuk harrojnë lehtë, dhe një foto e shpërndarë në një kontekst të gabuar mund të ndjekë një njeri gjithë jetën.
Çfarë mësojmë nga kjo?
• Mos u bëj gjykatës në internet. Përmbaju faktit, jo thashethemeve.
• Respekto parimin e pafajësisë. Derisa drejtësia zyrtare të flasë, askush nuk duhet të shpallet fajtor.
• Kuido mund t’i ndodhë. Sot është një i panjohur në Kanada, nesër mund të jetë një fqinj, një mik, apo edhe ti vetë.
Epoka digjitale na jep një zë më të fortë se kurrë, por me të vjen edhe një përgjegjësi më e madhe. Të ndash një informacion të rremë nuk është gjë e vogël: mund të shkatërrojë jetë, të dëmtojë reputacione dhe të mbjellë padrejtësi.
Lumturia dhe qetësia e një njeriu nuk duhen sakrifikuar për etjen tonë për sensacion.
