Kur dija bëhet ilaç: një reflektim mbi fjalën e Ibn Kajimit
Ka momente në jetën e dijes ku kufijtë midis trupit dhe shpirtit treten si mjegull në diell. Një prej këtyre momenteve e ka përshkruar bukur Ibn Kajim el-Xheuzijeh, kur tregon për mësuesin e tij, dijetarin e madh Ibn Tejmije.
Thotë ai:
“Një ditë, më zuri një sëmundje dhe mjeku më tha:
‘Leximi yt i pandërprerë dhe bisedat e tua për dije e rëndojnë gjendjen tënde.’
I thashë: ‘Nuk mund të rri pa to. Por gjykomë sipas dijes sate: a nuk është e vërtetë që kur njeriu gëzohet dhe zemra i ndriçohet, forcohet edhe natyra e trupit dhe ai i reziston sëmundjes?’
Tha: ‘Po, është e vërtetë.’
I thashë: ‘Shpirti im gëzohet me dijen, dhe me të forcohet natyra ime; prandaj ndiej lehtësim.’
Mjeku u përgjigj: ‘Kjo është diçka që shkon përtej mjekësisë sonë.’”
(Ravdatul Muhibbin, f. 109)
Ky dialog i thjeshtë është më tepër se një ngjarje midis një të sëmuri dhe mjekut të tij. Ai është një përplasje mes dy mënyrave të të kuptuarit të njeriut: njëra, që e sheh trupin si makineri që reagon ndaj ilaçeve dhe pushimit; tjetra, që e sheh njeriun si një univers të bashkuar ku dija, dashuria dhe fryma janë forca jetësore po aq reale sa gjaku që rrjedh në damarë.
Ibn Tejmije, në këtë skenë, nuk është thjesht një dijetar që sfidon mjekun – ai është njeriu që e ka bërë dijen frymëmarrjen e shpirtit të tij. Ai e di se në thellësi të sëmundjes, trupi mund të dobësohet, por drita e dijes e ngroh shpirtin. Dhe kur shpirti ngrohet, edhe gjaku fillon të qarkullojë me tjetër ritëm.
Kjo është mjekësia që nuk gjendet në receta: mjekësia e frymëzimit, e kuptimit, e pasionit për të vërtetën.
Në kohën tonë, ku shumë kërkojnë qetësinë në heshtje, në arratisje apo në zbrazëti, fjala e Ibn Tejmijes vjen si kujtesë e butë:
ka njerëz që shërohen duke menduar,
që gjejnë paqe në pyetje,
dhe që marrin forcë duke ndriçuar errësirat e dijes.
Në fund, ndoshta nuk është trupi ai që ka nevojë për pushim – por shpirti që ka nevojë për kuptim. Dhe kur ai e gjen këtë kuptim në dritën e dijes, çdo sëmundje bëhet më e lehtë për t’u bartur.
Dija, kur është dashuri, bëhet ilaç.
Shpirti, kur ndriçohet, shëron edhe trupin.
Kjo është “mjekësia” që mjeku nuk e njihte por që Ibn Tejmije e jetonte.
