Ekspertët: Roli i Turqisë si korridor tranziti midis rajonit të Kaspikut, Lindjes së Mesme dhe Evropës
Mbyllja e Ngushticës së Hormuzit pas sulmeve të Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe Izraelit ndaj Iranit, ka ndërprerë rrjedhat globale të furnizimit me energji dhe ka rritur ndjeshëm interesin për rrugë alternative të eksportit drejt tregjeve ndërkombëtare.
Në këtë situatë të tensionuar, shumë vëzhgues e shohin Turqinë si një nga opsionet kryesore strategjike për shkak të rrjetit të saj të dendur të tubacioneve dhe pozicionit gjeografik që lehtëson tranzitin.
Ndonëse Ngushtica e Hormuzit nuk është shpallur zyrtarisht e mbyllur, autoritetet iraniane kanë vendosur kontrolle dhe kufizime të rrepta në trafikun detar dhe dërgesat e naftës, duke lejuar kalimin e lirë vetëm për anijet nga vende të caktuara, ndërsa të tjerat përballen me akses të kushtëzuar.
Duke qenë se te kjo ngushticë kalon rreth një të pesta e tregtisë globale të naftës, ndërprerjet kanë vënë në rrezik afërsisht pesëmbëdhjetë milionë fuçi në ditë të rrjedhave të naftës së papërpunuar.
Lëvizjet e cisternave janë ngadalësuar ndjeshëm dhe tranziti i përgjithshëm ka rënë me më shumë se nëntëdhjetë për qind.
Rritja e kostove të sigurimit dhe shqetësimet për sigurinë kanë shtuar presionin mbi dërgesat, duke bërë që çmimet e naftës të rriten nga rreth shtatëdhjetë dollarë për fuçi në njëqind e njëzet dollarë, që shënon një rritje prej afërsisht shtatëdhjetë për qind.
Ndërkohë, kontratat e gazit në Evropë janë rritur nga rreth tridhjetë euro në një nivel midis gjashtëdhjetë dhe shtatëdhjetë eurosh.
Edhe pse Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë ka lejuar përdorimin e katërqind milionë fuçive rezerva emergjente, shqetësimet për një luftë të gjerë rajonale vijojnë të nxisin paqëndrueshmëri.
Rrugët alternative përmes Arabisë Saudite dhe Emirateve të Bashkuara Arabe mbeten të disponueshme, por kapaciteti i tyre i lirë është i kufizuar.
Rreth njëzet milionë fuçi në ditë kaluan nëpër Hormuz vitin e kaluar, ndërsa tubacionet alternative mund të ofrojnë vetëm midis tre pikë pesë milionë dhe pesë pikë pesë milionë fuçi në ditë kapacitet shtesë.
Ministri turk i Energjisë, Alparslan Bayraktar, theksoi rolin e mundshëm të tubacionit Irak-Turqi, i cili ka një kapacitet prej një pikë pesë milionë fuçish në ditë dhe mund të transportojë naftë bruto irakiane në Mesdhe.
Ai vuri në dukje edhe mundësinë e transportimit të gazit nga Katari në Turqi përmes tubacioneve, veçanërisht kur eksportet e gazit të lëngshëm përballen me rreziqe në infrastrukturë.
Ndërsa ekzistojnë disa alternativa për naftën, tregu i gazit të lëngshëm mbetet shumë më i prekshëm. Turqia po forcon gjithashtu rolin e saj në tranzitin e gazit drejt Evropës, ku rrjedhat përmes tubacionit TurkStream u rritën me njëzet e dy për qind në krahasim me vitin e kaluar.
Eksportet përmes tubacionit Kirkuk-Ceyhan pritet të rriten nga njëqind e shtatëdhjetë mijë fuçi në ditë në dyqind e pesëdhjetë mijë fuçi.
Claudia Kemfert, nga Instituti Gjerman për Kërkime Ekonomike, thotë se një ndërprerje e zgjatur do të mbante çmimet lart dhe do të rriste varësinë nga rezervat strategjike.
Ajo shton se Turqia mund të forcojë rolin si korridor që lidh rajonin e Kaspikut dhe Lindjen e Mesme me Evropën në planin afatmesëm, ndonëse kufizimet aktuale të infrastrukturës e bëjnë të vështirë zëvendësimin e plotë të Hormuzit në terma afatshkurtër.
Paqëndrueshmëria e zgjatur, pritet të përshpejtojë largimin nga varësia prej Gjirit Persik, duke favorizuar eksportuesit e tjerë si Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Norvegjinë dhe prodhuesit e Afrikës së Veriut, ku roli i Turqisë mbetet sërish kyç në nivel strategjik. /tesheshi.com/
