Hyrje
Falënderimi i takon Allahut, ndërsa paqja dhe mëshira qofshin mbi të Dërguarin e Allahut ﷺ, familjen dhe shokët e tij.
O vëllai musliman i sinqertë!
Dije – Allahu të dhëntë sukses në bindjen ndaj Tij – se Kurban Bajrami është prej simboleve më të mëdha të dukshme të Islamit. Ai është ditë e teuhidit, madhërimit të Allahut, ringjalljes së sunetit të Ibrahimit alejhi selam dhe pasimit të udhëzimit të Profetit ﷺ.
Allahu e ka bërë këtë ditë ditë gëzimi me bindje ndaj Tij, e jo vetëm zakon shoqëror apo sezon për ngrënie, veshje dhe vizita. Përkundrazi, ajo është adhurim që ka etikë, dispozita dhe kuptime madhështore.
Prandaj, prej kuptimit të fesë është që muslimani të mësojë dispozitat e Bajramit para hyrjes së tij, në mënyrë që ta adhurojë Allahun me dije dhe të bashkojë gëzimin e zemrës me saktësinë e veprës.
Allahu i Lartësuar thotë:
﴿ذَٰلِكَ وَمَن يُعَظِّمْ شَعَائِرَ اللَّهِ فَإِنَّهَا مِن تَقْوَى الْقُلُوبِ﴾ [الحج: 32]
“Kështu është; e kush madhëron simbolet e Allahut, atëherë kjo është prej devotshmërisë së zemrave.”
Gjithashtu Allahu thotë për kurbanet:
﴿لَن يَنَالَ اللَّهَ لُحُومُهَا وَلَا دِمَاؤُهَا وَلَٰكِن يَنَالُهُ التَّقْوَىٰ مِنكُمْ﴾ [الحج: 37]
“Tek Allahu nuk arrijnë as mishrat dhe as gjaku i tyre, por arrin devotshmëria juaj.”
Pra, rëndësi nuk ka vetëm forma e jashtme e veprës, por ajo që ndodhet në zemër prej sinqeritetit, devotshmërisë, pasimit të sunetit dhe kuptimit të drejtë të fesë.
1. Tekbiri në ditët e Bajramit
Është e ligjshme që muslimani të shtojë tekbirin në dhjetë ditët e Dhul-Hixhes dhe sidomos në ditën e Bajramit dhe ditët e Teshrikut.
Tekbiri është prej simboleve më të mëdha të këtyre ditëve. Ai është shpallje e madhërimit dhe njëshmërisë së Allahut dhe ringjallje e kuptimit të robërisë ndaj Tij.
Prej formave të njohura të tekbirit është:
“Allahu Ekber, Allahu Ekber, La ilahe il-lallah, Allahu Ekber, Allahu Ekber, ue lil-lahil hamd.”
Prej kuptimit të tekbirit është që ai të bëhet me gjuhë dhe zemër. Nuk duhet të jetë vetëm ngritje zëri, por madhërim i vërtetë i Allahut dhe bindje se Allahu është më i Madh se dynjaja, epshet dhe çdo gjë që konkurron urdhrin e Tij në zemrën e njeriut.
2. Namazi i Bajramit dhe etika e daljes
Namazi i Bajramit është prej simboleve madhështore të Islamit. Profeti ﷺ ka qenë i rregullt në faljen e tij dhe i urdhëronte muslimanët të dilnin për të.
Muslimani duhet të kujdeset për këtë namaz dhe të dalë për të me përulësi, qetësi dhe pastërti, i zbukuruar me atë që i lejohet pa teprim dhe pa mendjemadhësi.
Prej etikës së Kurban Bajramit është që muslimani të mos hajë para namazit derisa të kthehet dhe të hajë nga kurbani i tij, duke pasuar kështu sunetin e Profetit ﷺ.
Është e pëlqyer gjithashtu dëgjimi i hutbes së Bajramit dhe përfitimi nga këshillat e saj, sepse kjo është më e plotë dhe më e dobishme për muslimanin.
3. Kurbani dhe qëllimi i tij
Kurbani është simbol madhështor dhe sunet i fortë sipas shumicës së dijetarëve, ndërsa disa dijetarë e konsiderojnë detyrë për atë që ka mundësi.
Prandaj nuk i takon atij që ka mundësi ta lërë, sepse ai është prej madhërimit të simboleve të Allahut dhe ringjallje e sunetit të Ibrahimit alejhi selam dhe udhëzimit të Profetit ﷺ.
Kurbani nuk është thjesht therje dhe mish, por adhurim dhe afrim tek Allahu. Me të synohet kënaqësia e Allahut, shfaqja e teuhidit dhe zbatimi i urdhrit të Tij.
Ai që e bën kurbanin për syfaqësi, krenari apo zakon pa sinqeritet, i pakësohet shpërblimi sipas mungesës së sinqeritetit dhe madhërimit ndaj Allahut.
4. Kafshët që lejohen për kurban dhe kushtet
Kurbani nuk bëhet veçse nga devetë, lopët, delet dhe dhitë.
Allahu i Lartësuar thotë:
﴿وَلِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنسَكًا لِّيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّن بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ﴾ [الحج: 34]
“Për çdo popull kemi caktuar rite, që ta përmendin emrin e Allahut mbi kafshët e bagëtive që Ai ua ka dhënë.”
Kurbani ka dy kushte madhore:
1. Arritja e moshës së caktuar fetarisht:
– Deveja: të ketë mbushur pesë vite dhe të ketë hyrë në të gjashtën.
– Lopa: të ketë mbushur dy vite dhe të ketë hyrë në të tretën.
– Dhi: të ketë mbushur një vit dhe të ketë hyrë në të dytin.
– Dashi: të ketë mbushur gjashtë muaj sipas mendimit më të njohur.
Profeti ﷺ ka thënë:
«لا تذبحوا إلا مسنة إلا أن يعسر عليكم فتذبحوا جذعة من الضأن» [مسلم]
“Mos therni veçse kafshë të rritura, përveç nëse e keni të vështirë, atëherë therni dash gjashtëmuajsh.”
2. Të jetë e pastër nga mangësitë e dukshme:
Nuk lejohet kurbani me kafshë të verbër, të sëmurë qartë, të çalë apo shumë të dobët.
Muslimani duhet të zgjedhë kafshë të mirë dhe të shëndoshë sipas mundësisë së tij, sepse ai po afrohet tek Allahu me të, ndërsa Allahu është i Mirë dhe pranon vetëm të mirën.
Nuk kërkohet teprim dhe mburrje, por sinqeritet dhe madhërim i simbolit të Allahut.
5. Koha e therjes
Koha e therjes së kurbanit fillon pas namazit të Bajramit. Nëse theret para namazit, nuk konsiderohet kurban i vlefshëm, por mish i zakonshëm për familjen.
Koha vazhdon gjatë ditës së Bajramit dhe ditëve të Teshrikut sipas mendimit të dijetarëve.
Më e mira është që muslimani të nxitojë në therjen e kurbanit pas namazit të Bajramit për të dalë nga mospajtimet dhe për të shpejtuar në mirësi.
6. Çfarë duhet të shmangë ai që dëshiron të bëjë kurban
Kur hyn dhjetëditëshi i Dhul-Hixhes dhe muslimani dëshiron të bëjë kurban, ai nuk duhet të marrë nga flokët, thonjtë apo lëkura e tij derisa të therë kurbanin.
Profeti ﷺ ka thënë:
«من كان له ذبح يذبحه، فإذا أهل هلال ذي الحجة، فلا يأخذن من شعره ولا من أظفاره شيئًا حتى يضحي» [مسلم]
“Kush ka kurban për të therur, kur të hyjë hëna e Dhul-Hixhes, të mos marrë asgjë nga flokët dhe thonjtë e tij derisa të therë kurbanin.”
Ky gjykim ka të bëjë vetëm me personin që bën kurban dhe jo me familjen e tij.
Nëse dikush merr diçka nga flokët apo thonjtë me harresë, padije apo edhe me qëllim, kurbani i tij mbetet i vlefshëm, por nëse e bën me vetëdije pa arsye, atëherë ka kundërshtuar udhëzimin profetik dhe duhet të pendohet tek Allahu.
7. Ngrënia, dhurimi dhe sadakaja
Është e pëlqyer që ai që bën kurban të hajë prej tij, t’u japë dhuratë të afërmve dhe të japë sadaka për të varfrit dhe nevojtarët.
Allahu i Lartësuar thotë:
﴿فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْبَائِسَ الْفَقِيرَ﴾ [الحج: 28]
“Hani prej tyre dhe ushqeni të varfrin nevojtar.”
Kurbani bashkon adhurimin ndaj Allahut me bamirësinë ndaj njerëzve dhe gëzimin e familjes me kujdesin ndaj të varfërve.
Nuk është prej kuptimit të fesë që muslimani ta mbajë të gjithë kurbanin vetëm për vete ndërkohë që rreth tij ka nevojtarë. Gjithashtu nuk është urtësi që ta japë të gjithin sadaka dhe ta ngushtojë familjen e tij. Çështja është e gjerë dhe qëllimi është balanca.
8. Etika e therjes
Ai që dëshiron ta therë vetë kurbanin, le ta bëjë këtë në mënyrë të mirë, ta mprehë thikën dhe të sillet me butësi me kafshën. Nuk duhet ta therë një kafshë përpara tjetrës dhe duhet të përmendë emrin e Allahut duke thënë:
“Bismilah, Allahu Ekber.”
Islami ka ardhur me mëshirë dhe drejtësi edhe ndaj kafshëve.
Kush nuk di të therë mirë, le të caktojë dikë që e bën këtë në mënyrë të saktë dhe sipas rregullave fetare.
9. Lidhjet farefisnore dhe pajtimi
Prej kuptimit të Bajramit është që muslimani të mos kufizohet vetëm në pamjen e jashtme të festës dhe të harrojë moralin dhe ndikimin e saj.
Bajrami është kohë lidhjesh farefisnore dhe jo ndërprerjeje, kohë faljeje dhe jo hakmarrjeje, kohë bamirësie dhe jo armiqësie.
Sa e shëmtuar është që muslimani të therë kurban ndërkohë që ka urrejtje ndaj vëllezërve të tij, dëmton fqinjët apo ndërpret lidhjet farefisnore.
Le të jetë Kurban Bajrami fillim për rregullimin e marrëdhënieve, respektimin e prindërve, kujdesin ndaj të afërmve dhe gëzimin e familjes, fqinjëve dhe të varfërve.
10. Kujdes nga gabimet e Bajramit
Muslimani duhet të ruhet që Bajramin ta shndërrojë në kohë pakujdesie, mëkatesh, shpërdorimi, përzierjesh të ndaluara apo humbjeje kohe dhe pasurie në gjëra të padobishme.
Gëzimi në Islam është i lidhur me bindjen ndaj Allahut dhe jo me tejkalimin e kufijve të Tij.
Kush e falënderon Allahun për këtë mirësi duke iu bindur Atij, Allahu ia shton mirësitë. Ndërsa ai që e pret Bajramin me mëkate dhe pakujdesi, nuk e ka kuptuar realitetin e falënderimit.
Ky është Bajrami i teuhidit, tekbirit, namazit, kurbanit, devotshmërisë, bamirësisë, lidhjeve farefisnore dhe mëshirës.
Mos e bëj atë vetëm zakon pa adhurim, gëzim pa falënderim dhe therje pa devotshmëri.
Madhëro simbolet e Allahut, bëj mirësi ndaj robërve të Tij, ripërtëri pendimin tënd dhe kujdesu për të varfrit e muslimanëve.
Lute Allahun që ky Bajram të jetë Bajram krenarie, fitoreje dhe lehtësimi për muslimanët.
اللهم علمنا ما ينفعنا، وانفعنا بما علمتنا، وتقبل منا صالح الأعمال.
“O Allah, na mëso atë që na bën dobi, na bëj dobi me atë që na mësove dhe prano prej nesh veprat e mira.”
