Gjithnjë e më shumë fëmijë po vdesin në udhëtimin e refugjatëve nëpër Mesdhe
Organizatat e shpëtimit paralajmërojnë se fëmijët dhe të rinjtë po nisin gjithnjë e më shumë udhëtimin e refugjatëve nëpër Detin Mesdhe, një nga rrugët më të rrezikshme në botë.
“Askush nuk do të rrezikonte jetën e tij në det nëse do të kishte një mënyrë më të mirë. Por nuk ka zgjidhje tjetër. Kjo është arsyeja pse po rrezikojmë jetën tonë”, tha një djalë 15-vjeçar nga Guinea, i cili u shpëtua nga organizata SOS Humanity.
Një organizatë joqeveritare nga Berlini ka shpëtuar refugjatë nga mbytja për dhjetë vjet. Ajo paralajmëron: një numër gjithnjë e në rritje fëmijësh dhe të rinjsh po largohen nga Libia ose Tunizia në anije të mbipopulluara dhe shpesh me defekte. Rreth një e pesta e të shpëtuarve janë të mitur.
Psikologia Ester, e cila u ofrua vullnetare për t’u kujdesur për shëndetin mendor në anijen e shpëtimit Humanity 1 gjatë nëntorit dhe dhjetorit 2024. Ester nuk dëshiron të zbulojë mbiemrin e saj. Gjatë angazhimit të tyre, ata shpëtuan gjashtë anije me një total prej 347 personash, përfshirë 43 të mitur, kryesisht të rinj të pashoqëruar të rraskapitur fizikisht dhe mendërisht.
“Ata qëndruan në det për ditë e netë pa ushqim dhe ujë, të dehidratuar, të sëmurë nga deti dhe shpesh të djegur nga kripa e detit dhe karburanti. Fatkeqësisht, shumë prej tyre kishin zgjebe ose sëmundje dhe plagë të tjera të lëkurës, sepse më parë kishin kaluar një kohë të gjatë në kampe në Libi. Të gjithë ishin shumë të rraskapitur emocionalisht.”
Të miturit në rrezik të madh në kampet libiane
Situata është veçanërisht e vështirë në kampet libiane, ku fëmijët po kthehen gjithashtu pas përpjekjeve të pasuksesshme për të kaluar Mesdheun kur kapen nga roja bregdetare libiane. Vendi i Afrikës së Veriut, i cili ka nënshkruar një marrëveshje shumëmilionëshe me Bashkimin Evropian për të marrë përsipër kontrollin e kufijve dhe për të zvogëluar numrin e refugjatëve, është përballur me akuza serioze për shkelje të të drejtave të njeriut për vite me radhë.
“Të rinjtë më treguan për format e rënda të dhunës seksuale, torturës, punës së fëmijëve, humbjes së anëtarëve të familjes dhe madje edhe trafikimit të qenieve njerëzore, veçanërisht kur bëhet fjalë për gratë. Disa më treguan gjurmë torture, plagë, foto dhe video nga kampet në Libi ku ata ishin të lidhur dhe të torturuar”, thotë vullnetarja Ester.
Qindra të mitur të vdekur ose të zhdukur në Mesdhe
Edhe nëse arrijnë të largohen nga kampet, një rrezik edhe më i madh i pret gjatë udhëtimit. Sipas vlerësimeve të UNICEF-it nga prilli 2025, rreth 3,500 fëmijë kanë vdekur ose janë zhdukur në dhjetë vitet e fundit duke u përpjekur të arrijnë në Itali nëpërmjet rrugës qendrore të Mesdheut. Kjo do të thotë një fëmijë i vdekur ose i zhdukur në ditë, dhjetë vjet me radhë. Prandaj, SOS Humanity kërkon një ndërprerje të menjëhershme të bashkëpunimit të Bashkimit Evropian me Libinë, por edhe me Tunizinë.
“Përqindja e të miturve midis refugjatëve është rritur vazhdimisht gjatë dhjetë viteve të fundit. Nga numri i përgjithshëm i të mbërriturve në Itali, rreth një e pesta janë fëmijë. Në misionet tona, kjo përqindje është edhe më e lartë, më shumë se një e treta”, thotë Till Rumenhol, drejtor i SOS Humanity. “Kohët e fundit patëm një varkë me 120 të mitur. Të panikuar plotësisht, të rinjtë vetëm në rrugë, duke pasur frikë nga roja bregdetare libiane, u hodhën në ujë.”
Mbyllja e USAID-it, pasoja dramatike
Problemi i gjithnjë e më shumë fëmijëve dhe të rinjve që nisen në udhëtimin e rrezikshëm për në Evropë mund të përkeqësohet, paralajmëron Lana Idris, presidente e Fshatrave të Fëmijëve SOS. Arsyeja: Qeveria amerikane nën Presidentin Donald Trump ka shfuqizuar agjencinë e zhvillimit USAID, gjë që mund të ketë pasoja katastrofike.
Revista mjekësore Lancet vlerëson se ky shfuqizim mund të çojë në mbi 14 milionë vdekje shtesë në pesë vitet e ardhshme, përfshirë pesë milionë fëmijë nën moshën pesë vjeç. Gjermania gjithashtu ka ulur ndihmën për zhvillim me pothuajse një miliard euro.
“Po hyjmë në një rreth vicioz që do të çojë në edhe më shumë fëmijë që ndjekin këtë rrugë”, thotë Idris, duke përmendur shembullin e Somalisë. “Ai vend ishte 80 përqind i varur nga ndihma e USAID-it. Vitin e kaluar, ne ishim në gjendje të organizonim ndihmë për 4.5 milion fëmijë dhe të rinj atje, dhe këtë vit vetëm për 1.3 milion. Pse? Sepse kampet për këta të rinj kanë qenë plotësisht të zbrazëta që nga kjo verë.”
Konventa e OKB-së për të Drejtat e Fëmijëve parashikon mbrojtje të veçantë
Vera Magali Keller është avokate dhe drejton një firmë avokatie në Berlin që specializohet në mbështetjen e organizatave humanitare, përfshirë ato të përfshira në shpëtimin detar. Fëmijëve dhe të rinjve duhet t’u jepet përparësi në shpëtimin dhe evakuimin detar, na kujton ajo, duke iu referuar Konventës së Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Fëmijëve, të cilën e kanë nënshkruar të gjitha shtetet.
“Në vende të ndryshme evropiane, ekzistojnë mundësi të veçanta qëndrimi, të drejta për mbrojtje dhe ribashkim familjar. Në Itali, për shembull, këto të drejta shpesh vlejnë deri në moshën madhore. Në parim, fëmijët dhe të rinjtë duhet të strehohen veçmas nga të rriturit dhe të mbrohen posaçërisht, pa privim nga liria sa herë që është e mundur”, thotë Keller.
Qeveria federale pezullon mbështetjen për shpëtimin civil detar
Organizata SOS Humanity ka njoftuar se do të dërgojë një anije tjetër shpëtimi në Detin Mesdhe në vitin 2026, veçanërisht në brigjet e Tunizisë, ku do të kërkojë anije refugjatësh dhe do të monitorojë shkeljet e të drejtave të njeriut. Ajo duhet të mbështetet në donacione për ta bërë këtë, sepse qeveria federale gjermane, e përbërë nga Kristian Demokratët (CDU/CSU) dhe Social Demokratët (SPD), ka pezulluar mbështetjen financiare për shpëtimin civil detar në shumën prej dy milionë eurosh në vit, shkruan Deutsche Welle.
Për këtë arsye, por edhe për arsye të tjera, Keller është pesimiste për të ardhmen:
“Duke pasur parasysh trendet aktuale politike dhe ligjore, nuk shoh një të ardhme të ndritur. Kam frikë se nën koalicionin qeverisës, kriminalizimi dhe shtypja e shpëtimit civil detar dhe solidariteti me njerëzit në arrati do të rritet. Kjo gjithashtu do të përkeqësojë më tej kushtet tashmë katastrofike për mbrojtjen dhe pritjen e refugjatëve në Evropë.”
