Falënderimi i takon vetëm Allahut, Zotit të botëve. Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të Dërguarin e Tij, mbi familjen e tij, mbi shokët e tij dhe mbi të gjithë ata që ndjekin udhëzimin e tij deri në Ditën e Gjykimit.
Allahu i Madhërishëm ka ngritur gradën e dijetarëve dhe i ka bërë ata trashëgimtarë të profetëve, bartës të amanetit të dijes dhe udhëzues të njerëzve drejt rrugës së drejtë. Ai ka thënë:
“Allahun nga robërit e Tij e kanë frikë vetëm dijetarët.” [Fatir: 28]
Profeti ﷺ ka thënë:
“Dijetarët janë trashëgimtarë të profetëve. Profetët nuk kanë lënë pas as dinar e as dirhem, por kanë lënë pas dijen, e kush e merr atë, ka marrë pjesë të madhe.” (Ebu Daud, Tirmidhiu)
Ky nder dhe ky amanet i madh kërkon prej dijetarëve detyra të mëdha ndaj umetit.
⸻
Kapitulli i Parë: Shpjegimi dhe përcjellja e mesazhit
Detyra e parë e dijetarëve është që ta shpjegojnë fenë e Allahut ashtu siç ka zbritur dhe ta përcjellin atë tek njerëzit pa shtrembërim dhe pa mangësi.
Allahu i Madhërishëm ka thënë:
“Kur Allahu mori besën nga ata që u është dhënë Libri, (u tha): ‘Do ta shpjegoni atë për njerëzit dhe nuk do ta fshehni.’ Por ata e hodhën pas shpine dhe e shitën për pak vlerë. Sa i keq është ajo që ata blenë!” [Ali Imran: 187]
Dijetarët nuk duhet ta fshehin të vërtetën për shkak të frikës, interesit apo presionit. Ata duhet ta thonë atë qartë, në mënyrë që argumenti i Allahut të jetë i plotë ndaj njerëzve.
⸻
Kapitulli i Dytë: Udhëzimi dhe thirrja në rrugën e Allahut
Dijetarët janë thirrësit e parë në fenë e Allahut. Ata duhet të ftojnë në të me urtësi, këshillë të mirë dhe argument të qartë, ashtu siç ka urdhëruar Allahu:
“Fto në rrugën e Zotit tënd me urtësi dhe me këshillë të mirë, dhe debato me ta në mënyrën më të mirë…” [Nahl: 125]
Thirrja e tyre duhet të jetë për Allahun, jo për veten e tyre, as për grupe apo interesa të caktuara. Qëllimi i tyre është shpëtimi i njerëzve nga errësira në dritë, nga shirku në teuhid, nga injoranca në dije dhe nga mëkati në bindje ndaj Allahut.
⸻
Kapitulli i Tretë: Urdhërimi për të mirë dhe ndalimi nga e keqja
Një nga detyrat më të mëdha të dijetarëve është urdhërimi për atë që është e drejtë dhe ndalimi nga ajo që është e gabuar. Kjo është cilësi dalluese e umetit islam:
“Ju jeni populli më i mirë që është nxjerrë për njerëzit; urdhëroni për të mirë dhe ndaloni nga e keqja, dhe besoni Allahun…” [Ali Imran: 110]
Profeti ﷺ ka thënë:
“Kush prej jush sheh një të keqe, le ta ndryshojë me dorën e tij; nëse nuk mundet, me gjuhën e tij; nëse nuk mundet, me zemrën e tij, dhe kjo është më e dobëta e besimit.” (Muslimi)
Dijetarët duhet të jenë të parët që e zbatojnë këtë detyrë, sepse ata e njohin më mirë se kushdo tjetër se çfarë është e mirë dhe çfarë është e keqe.
⸻
Kapitulli i Katërt: Udhëheqja dhe shembulli personal
Dijetarët nuk janë thjesht transmetues të dijes, por edhe udhëheqës shpirtërorë dhe moralë për umetin. Sjellja e tyre është shembulli më i fortë për njerëzit. Nëse ata veprojnë sipas dijes së tyre, fjala e tyre bëhet më e besueshme dhe ndikon më shumë në zemrat e njerëzve.
Allahu i Lartësuar qorton ata që flasin pa vepruar:
“A po urdhëroni të tjerët për mirësi, e harroni veten tuaj, ndërkohë që lexoni Librin? A nuk po mendoni?” [el-Bekare: 44]
Profeti ﷺ ka thënë:
“Njeriu do të sillet Ditën e Kiametit dhe do të hidhet në zjarr, do t’i dalin zorrët e barkut dhe do t’i sillet rrotull sikur gomari sillet rreth mullirit. Banorët e zjarrit do t’i afrohen dhe do t’i thonë: ‘O filan, çfarë është kjo? A nuk ishe ti ai që na urdhëroje për të mirën dhe na ndaloje nga e keqja?’ Ai do të thotë: ‘Po, por unë ju urdhëroja për të mirën dhe nuk e bëja, ju ndaloja nga e keqja dhe e bëja vetë.’” (Buhariu dhe Muslimi)
Prandaj, detyra e dijetarëve është të jenë shembull i gjallë në adhurim, moral, drejtësi dhe përkushtim ndaj të vërtetës.
⸻
Kapitulli i Pestë: Mbajtja e unitetit të umetit
Dijetarët kanë një rol kyç në ruajtjen e unitetit të muslimanëve dhe shmangien e përçarjes. Ata duhet të udhëheqin popullin drejt bashkimit mbi të vërtetën dhe të shmangin çdo fjalë apo veprim që nxit armiqësinë dhe ndasitë.
Allahu thotë:
“Dhe kapuni të gjithë fort pas litarit të Allahut dhe mos u përçani…” [Ali Imran: 103]
Përçarja është një nga armët më të rrezikshme të armiqve të umetit. Nëse dijetarët e vërtetë udhëheqin me urtësi dhe maturi, ata bëhen faktor bashkimi dhe jo shkak i konfliktit.
⸻
Kapitulli i Gjashtë: Mbrojtja e fesë nga shtrembërimet
Një nga detyrat më të rëndësishme të dijetarëve është mbrojtja e fesë nga shtrembërimet, shpikjet dhe devijimet që përpiqen ta ndryshojnë fenë e Allahut. Ata duhet të demaskojnë bidatet, të refuzojnë interpretimet e shtrembëruara dhe të mbrojnë besimin e pastër që ka ardhur me Kur’anin dhe Sunetin.
Profeti ﷺ ka thënë:
“Ky fe do të bartet në çdo brez nga ata që janë të drejtë e të besueshëm: ata do të largojnë prej saj shtrembërimet e ekstremistëve, pretendimet e gënjeshtarëve dhe interpretimet e injorantëve.” (Bejhakiu)
Dijetarët nuk duhet të heshtin përballë atyre që e shtrembërojnë fenë, qoftë nga padija apo nga qëllimet e liga.
⸻
Kapitulli i Shtatë: Këshillimi i udhëheqësve dhe përgjegjësve
Dijetarët duhet t’i këshillojnë udhëheqësit dhe përgjegjësit e çështjeve të umetit, duke ua bërë të qartë të drejtën dhe duke i udhëzuar drejt së mirës. Këshillimi duhet të bëhet me urtësi, në mënyrë që të arrihet dobi dhe të parandalohet dëmi.
Profeti ﷺ ka thënë:
“Feja është këshillë.” Ne thamë: “Për kë?” Ai tha: “Për Allahun, Librin e Tij, të Dërguarin e Tij, për udhëheqësit e muslimanëve dhe për popullin e tyre.” (Muslimi)
Këshilla nuk është rebelim, as nxitje për përçarje, por përpjekje për ta lidhur udhëheqësin me ligjin e Allahut dhe për ta mbrojtur popullin nga padrejtësia.
Kapitulli i Shtatë: Këshillimi i udhëheqësve dhe përgjegjësve
Ndër detyrat madhore të dijetarëve është t’i këshillojnë udhëheqësit e muslimanëve, t’u tregojnë të vërtetën dhe t’i udhëzojnë drejt asaj që është më e mira për fenë dhe jetën e njerëzve. Këshillimi duhet të bëhet me urtësi, sinqeritet dhe larg hipokrizisë, duke pasur si qëllim kënaqësinë e Allahut, jo interesat personale.
Profeti ﷺ ka thënë:
“Feja është këshillë.” Ne thamë: “Për kë?” Ai tha: “Për Allahun, për Librin e Tij, për të Dërguarin e Tij, për udhëheqësit e muslimanëve dhe për të gjithë popullin e tyre.” (Muslimi)
Këshilla e dijetarëve ndaj sunduesve është një mburojë që i mbron ata nga padrejtësia dhe gabimet, dhe është një mbështetje për të vërtetën në vend.
⸻
Kapitulli i Tetë: Durimi përballë sprovat dhe mbajtja e qëndrimit
Dijetarët shpesh përballen me sprova, përndjekje dhe presione kur thonë të vërtetën. Ata duhet të jenë të durueshëm, të fortë dhe të vendosur, duke e ditur se rruga e tyre është rruga e pejgamberëve dhe të drejtëve.
Allahu thotë:
“Prandaj bëhu i durueshëm, ashtu siç ishin të durueshëm të Dërguarit e vendosur.” [el-Ahkaf: 35]
Historia e islamit është plot me shembuj dijetarësh që nuk e shitën të vërtetën për një pozitë apo për frikë nga ndëshkimi, si Imam Ahmedi, i cili duroi burgun dhe torturat për të mbrojtur besimin e saktë.
⸻
Kapitulli i Nëntë: Thirrja për dije dhe arsimim
Dijetarët nuk duhet të mjaftohen vetëm me transmetimin e dijes ekzistuese, por duhet të nxisin brezat e rinj për të kërkuar dije, për të mësuar fenë dhe për të arritur përsosmërinë në të kuptuarit e saj. Ata janë përgjegjës për krijimin e një shkolle të dijes që do ta ruajë fenë edhe pas tyre.
Profeti ﷺ ka thënë:
“Kur njeriu vdes, veprat e tij ndërpriten, përveç tre gjërave: sadakasë së vazhdueshme, dijes nga e cila përfitohet, dhe fëmijës së mirë që lutet për të.” (Muslimi)
Kjo tregon se përhapja e dijes është një trashëgimi e përjetshme.
⸻
Kapitulli i Dhjetë: Mbështetja e së vërtetës dhe kundërshtimi i padrejtësisë
Një detyrë madhore e dijetarëve është që të mbështesin hapur të vërtetën dhe të mos kenë frikë nga kritikat e askujt, si dhe të kundërshtojnë çdo padrejtësi, qoftë ajo nga populli, qoftë nga udhëheqësit.
Allahu thotë:
“O ju që keni besuar! Jini të vendosur për drejtësi, duke dëshmuar për Allahun, edhe nëse është kundër vetes suaj, prindërve apo të afërmve…” [en-Nisa: 135]
Dijetarët janë zëri i ndërgjegjes së umetit dhe duhet të qëndrojnë në anën e së vërtetës, edhe nëse kjo është e hidhur.
⸻
Përfundim
Detyra e dijetarëve ndaj umetit është një amanet i madh, që kërkon sinqeritet, guxim, dije të thellë dhe durim të palëkundur. Ata janë trashëgimtarët e pejgamberëve, mbrojtësit e fesë dhe drita udhëzuese për njerëzit. Nëse ata e përmbushin këtë detyrë siç duhet, umeti do të qëndrojë i fortë dhe i bashkuar; nëse ata e neglizhojnë, dëmi do të jetë i madh dhe përgjegjësia e tyre e rëndë para Allahut Ditën e Gjykimit.
Allahu na bëftë prej atyre që e thonë të vërtetën dhe veprojnë sipas saj, dhe që janë shkak i përhapjes së dritës dhe zhdukjes së errësirës.
Dr. Besam Safedij
Nga Gaza/Palestinë
