Studimet që përdorin EEG (elektroencefalogram) për të matur aktivitetin e trurit te kafshët tregojnë se, pas prerjes së arterieve kryesore të qafës:
Brenda 2–4 sekondash
Presioni i gjakut në tru bie ndjeshëm dhe kafsha humb fillimin e vetëdijes.
Brenda 6–10 sekondash
Kafsha zakonisht bie plotësisht në pavetëdije, pasi truri nuk furnizohet më me oksigjen.
Brenda 10–20 sekondash
EEG tregon aktivitet minimal ose zero, që do të thotë se kafsha nuk ka më ndjeshmëri dhimbjeje.
Çfarë ndodh në trup?
Therja islame kërkon prerjen e:
• arterieve karotide
• venave jugulare
• trakesë dhe ezofagut
Kjo shkakton:
• rrjedhje shumë të shpejtë të gjakut
• humbje të shpejtë të vetëdijes
• zvogëlim të kohës së përjetimit të dhimbjes
Përfundimi
Kur kryhet siç duhet, therja islame është një metodë që minimizon dhimbjen, sepse truri humb shpejt vetëdijen dhe nuk vazhdon të përjetojë vuajtje.
Burime shkencore kryesore
1. Schulze et al. (1978) – Gjermania
Titulli: Possibilities to Objectify Pain and Consciousness in Slaughtering Sheep and Calves
Institucioni: Universiteti i Hannover-it
Gjetjet:
• EEG tregon se kafsha humb vetëdijen shumë shpejt pas prerjes së arterieve të qafës.
• Aktiviteti i trurit bie brenda disa sekondash.
Burimi (PDF i studimit origjinal):
https://www.icdas.org.br/uploads/file/Schulze1978.pdf
(Ky është studimi që shpesh i referohen diskutimet publike.)
2. Gibson et al. (2009) – Zelanda e Re
Titulli: Electroencephalographic responses of halothane-anaesthetised calves to slaughter by ventral-neck incision without prior stunning
Revista: New Zealand Veterinary Journal
Gjetjet:
• Prerja e qafës shkakton rënie të presionit cerebral dhe humbje të vetëdijes brenda sekondash.
• Reagimet nervore mbeten minimale pasi truri nuk furnizohet me gjak.
3. Gregory & Wotton (1984, 1986) – Mbretëria e Bashkuar
Titulli:
• Sheep slaughtering procedures. II. Time to loss of brain responsiveness after exsanguination
• Time to loss of brain responsiveness following neck cutting in cattle
Revista: Research in Veterinary Science
Gjetjet:
• Humbja e vetëdijes ndodh zakonisht brenda 5–10 sekondash.
• Aktiviteti i trurit bie pothuajse në zero brenda 10–20 sekondash.
4. Anil et al. (1995) – Mbretëria e Bashkuar
Titulli: Slaughter of Cattle: A Comparison of EEG, Brain Stem and Cortical Responses in Stunning and Non-Stunning Methods
Revista: Meat Science
Gjetjet:
• Prerja e enëve të gjakut shkakton ndërprerje të menjëhershme të oksigjenit në tru.
• EEG tregon humbje të vetëdijes brenda një periudhe shumë të shkurtër.
5. Grandin (1994–2010) – SHBA
Autorja: Temple Grandin (një nga ekspertet më të njohura botërore për mirëqenien e kafshëve)
Gjetjet:
• Prerja korrekte e arterieve karotide çon në humbje të shpejtë të vetëdijes.
• Metoda e therjes ndikon shumë: prerja e pastër dhe e thellë minimizon dhimbjen.
Burime:
https://www.grandin.com/humane/ livestock.sla ugh.html
6. Mellor et al. (2000) – Zelanda e Re
Titulli: A review of the scientific basis for animal welfare during slaughter without stunning
Institucioni: Massey University
Gjetjet:
• Therja pa marramendës nuk garanton mungesë totale dhimbjeje, por humbja e vetëdijes është shumë e shpejtë kur prerja bëhet saktë.
*🧪 Përmbledhja shkencore e burimeve*
Nga studimet e mësipërme rezulton se:
• Prerja e arterieve karotide bën që presioni në tru të bjerë në mënyrë drastike.
• Kafsha humb vetëdijen zakonisht brenda 3–10 sekondash.
• Aktiviteti i trurit (EEG) ulet në nivel minimal ose zero brenda 10–20 sekondash.
• Mënyra e prerjes (saktësia, mprehtësia e thikës) është faktor kyç për minimizimin e dhimbjes.
Nga krejt kjo del në shesh urtësia e dispozitave Islame gjatë therrjes dë kafshëve dhe rëndësia e respektimit të këtyre rregullave nga krejt njerëzit e jo vetëm nga muslimanët edhe për të mbrotjur kafshët nga dhimbja edhe për të ofruar mish të shëndosh si ushqim.
Ngelet aktuale ajo që vazhdimisht dijetarët musliman e kanë thënë për të gjitha dispozitat islame se ato janë zgjidhja më e mirë për të gjitha problemet që ka njerëzimi.
Bekir Halimi
