Përgjigjja
Falënderimi i takon Allahut, paqja dhe bekimi qofshin mbi të Dërguarin e Allahut. Më pas:
Së pari:
Dijetarët, të hershëm dhe bashkëkohorë, janë pajtuar njëzëri se hashashi, opiumi dhe të gjitha llojet e drogës janë të ndaluara (haram). Madje ata kanë theksuar se janë më të rënda se alkooli dhe më të dëmshme se ai.
Në librin “Mawsu‘at Sina‘at al-Halal” (3/13) thuhet:
“Hashashi, edhe pse nuk u njoh në botën islame veçse rreth shekullit të gjashtë ose të shtatë hixhri, gjatë shfaqjes së tatarëve, ai ka qenë i njohur në historinë e lashtë si në Lindje ashtu edhe në Perëndim. Kur muslimanët e njohën dhe panë efektet e tij, ata e përfshinë në kuadrin e hadithit të përgjithshëm që ndalon çdo gjë dehëse, si dhe në fjalën e Ummu Selemes (Allahu qoftë i kënaqur me të):
«نَهَى رَسُولُ اللهِ ﷺ عَن كُلِّ مُسْكِرٍ وَمُفَتِّرٍ»
(I Dërguari i Allahut ﷺ ndaloi çdo gjë dehëse dhe çdo gjë që mpin trupin).
Ebu Davudi
Pra, është e ndaluar, qoftë me tekst të drejtpërdrejtë apo me analogji (kijas). Disa imamë kanë transmetuar konsensusin për ndalimin e tij, si Karafi dhe Ibën Tejmiu.
Në “Fetvatë e Dar el-Ifta el-Misrijje” (7/206) thuhet:
“Nga kjo bëhet e detyrueshme që gjykimi i ndalimit të alkoolit të vlejë për çdo substancë që shfaqet dhe vepron si ai.
Këtë e dëshmon fjala e Pejgamberit ﷺ:
«كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ»
(Çdo gjë dehëse është haram).
Qëllimi është se çdo gjë që vepron tek njeriu si alkooli, merr të njëjtin gjykim në ndalim dhe penalizim.
Duke qenë se drogat si hashashi, opiumi, kokaina etj., ndikojnë në trup dhe mendje si alkooli, madje edhe më fort, atëherë ato janë të ndaluara, si sipas tekstit ashtu edhe sipas kuptimit të tij.
Gjithashtu, në fetvatë e Komisionit të Përhershëm thuhet:
Pyetje: A është hashashi haram apo hallall?
Përgjigjja:
“Është e ndaluar shitja, blerja dhe përdorimi i hashashit, qoftë duke e ngrënë, pirë apo përtypur, për shkak të dehjes dhe dëmeve të mëdha që sjell.
Është transmetuar ndalimi për çdo dehës. Në Sahihun e Imam Muslimit dhe Sunenin e Ebu Davudit transmetohet nga Ibën Umeri (Allahu qoftë i kënaqur me ta) se Pejgamberi ﷺ ka thënë:
«كُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ، وَكُلُّ خَمْرٍ حَرَامٌ»
(Çdo gjë dehëse është alkool dhe çdo alkool është haram).
Ibën Abbasi (Allahu qoftë i kënaqur me ta) thotë se Pejgamberi ﷺ thotë:
«كُلُّ مُسْكِرٍ حَرَامٌ»
“Çdo pije dehëse është haram”. Gjithashtu Nuk lejohet të ushqehet njeriu nga fitimi i saj.”
(Fetvatë e Komisionit të Përhershëm; 22/138).
Madje, myftiu i përgjithshëm i Arabisë Saudite, Muhammad ibën Ibrahim Alu Shejh, ka thënë:
“Hashashi është më i keq se alkooli dhe më i rrezikshëm. Ai ka dëme të mëdha, përfshirë çmendjen dhe dobësimin e fuqisë”. (Fetava ve resaili shejh Muhamed Ibrahim Alu Shejh; 12/72).
Ai gjithashtu tha:
“Opiumi është më i rëndë se alkooli nga një anë, dhe më i rëndë se helmi nga një anë tjetër.”
(Fetava ve resaili shejh Muhamed Ibrahim Alu Shejh; 12/200).
Së dyti:
Edhe pse dijetarët janë unanimë për ndalimin e tij, ata kanë mospajtim rreth dënimit:
* Disa thonë: dënimi është si ai i alkoolit (hudud).
* Të tjerë thonë: është dënim disiplinor (ta‘zir), më i lehtë ose më i rëndë sipas rastit.
Shejhul-Islam Ibën Tejmije ka thënë:
“Hashashi i bërë nga bima e kanabisit është haram. Konsumuesi i tij rrihet si ai që pi alkool.
Ai është më i keq se alkooli sepse prish mendjen dhe natyrën…
Disa dijetarë të vonshëm hezituan në dënimin e tij dhe menduan se duhet vetëm ndëshkim disiplinor, duke e krahasuar me anestetikët.
Por kjo nuk është e saktë; sepse konsumuesit e tij dehen, e dëshirojnë atë si alkoolin, madje më shumë, dhe i pengon nga përmendja e Allahut dhe nga namazi kur e përdorin shumë.”
(Es-Sijasa esh-Shar‘ijja, fq. 143)
Në vendimin e Këshillit të Dijetarëve të Mëdhenj në Riad (1401 H) thuhet:
“Ai që e përdor vetëm për konsum personal, trajtohet sipas gjykimit të dehjes.
Nëse vazhdon dhe nuk ndikon ndëshkimi, atëherë udhëheqësi mund të vendosë një dënim disiplinor që e ndalon atë, madje edhe deri në dënim me vdekje.”
Përfundim:
* Hashashi dhe opiumi janë haram me konsensus të dijetarëve.
* Ata janë më të dëmshëm se alkooli.
* Hyjnë në kuadrin e haditheve: “çdo gjë dehëse është haram”.
* Dënimi për ta ndryshon sipas mendimeve juridike islame.
1. Çfarë do të thotë “haram” në praktikë?
Kur diçka konsiderohet haram si hashashi apo opiumi, kjo prek çdo aspekt të jetës:
* ❌ Nuk lejohet ta përdorësh (qoftë pak apo shumë)
* ❌ Nuk lejohet ta shesësh apo ta blesh
* ❌ Nuk lejohet të punosh në një biznes që lidhet me to
* ❌ Nuk lejohet të përfitosh para prej tyre
Pra nuk është vetëm “mos e pi”, por një ndalim i plotë në zinxhirin e përdorimit dhe fitimit.
⸻
2. Pse konsiderohen më të rënda se alkooli (praktikisht)?
Dijetarët nuk e kanë thënë këtë vetëm teorikisht. Në praktikë:
* 🧠 Dëmtojnë mendjen (humbje kontrolli, varësi)
* 🧍♂️ Ulin funksionimin normal (demotivim, izolim)
* 🕌 Largojnë nga adhurimet (namazi, përqendrimi)
* 💰 Shkaktojnë probleme ekonomike dhe familjare
* ⚠️ Varësia shpesh është më e fortë dhe më e gjatë
Prandaj konsiderohen edhe më të rrezikshme se alkooli në shumë raste.
⸻
3. Si zbatohet kjo sot (në realitet modern)?
Sot nuk kemi “dënime islame” në shumicën e vendeve, por rregulli praktik për një musliman është:
Në jetën personale:
* Ta shmangësh plotësisht
* Të mos justifikosh përdorimin “rekreativ”
* Të kërkosh ndihmë nëse ka varësi
Në punë dhe biznes:
* Të mos hysh në industri që lidhen me drogën
* Edhe nëse është legale në disa shtete → nuk e bën hallall
Në rrethin shoqëror:
* Të mos e normalizosh (“s’ka gjë, vetëm pak”)
* Të këshillosh pa agresivitet, por me maturi
⸻
4. Çfarë ndodh me paratë që vijnë prej saj?
Nga këndvështrimi praktik:
* 💸 Fitimi nga droga konsiderohet i ndaluar
* ❌ Nuk është i pastër për ushqim apo jetesë
* ⚠️ Këshillohet të braktiset ajo burim dhe të kërkohet hallalli
⸻
5. Nëse dikush tashmë e përdor?
Qasja praktike nuk është vetëm ndalim, por edhe zgjidhje:
* ✔️ Pendim (teube) – fillimi i ndryshimit
* ✔️ Ndërprerje graduale ose e menjëhershme (sipas gjendjes)
* ✔️ Kërkim ndihme (mjekësore / psikologjike nëse ka varësi)
* ✔️ Ndryshim ambienti (shoqëri, rutinë)
Islami nuk e lë vetëm ndalimin, por hap derën e kthimit.
⸻
6. Ide kyçe për ta kuptuar thjesht
Feja nuk e sheh vetëm si “substancë”, por si pasojë:
👉 Çdo gjë që:
* të heq kontrollin e mendjes
* të largon nga përgjegjësitë
* të dëmton ty dhe të tjerët
→ merr të njëjtin gjykim si alkooli.
Bekir Halimi
