/Shejh Abdulmuhsin el-Kasim/
Hutbja e parë
Falënderimi i takon Allahut. Atë e falënderojmë, prej Tij kërkojmë ndihmë dhe falje. Kërkojmë mbrojtjen e Allahut nga të këqijat e vetvetes sonë dhe nga veprat tona të liga. Atë që Allahu e udhëzon, askush nuk mund ta humbasë, e atë që Ai e lë në humbje, askush nuk mund ta udhëzojë. Dëshmoj se nuk ka të adhuruar me të drejtë përveç Allahut, Një dhe të Pashoq, dhe dëshmoj se Muhammedi është robi dhe i Dërguari i Tij. Paqja, bekimi dhe mëshira e Allahut qofshin mbi të, mbi familjen e tij, mbi shokët e tij dhe mbi të gjithë ata që e pasojnë rrugën e tij me mirësi.
Më pas:
Kini frikë Allahun, o robër të Allahut, ashtu siç i takon madhështisë së Tij. Jini të vetëdijshëm për Të në vetmi dhe në publik, në atë që e fshehni dhe në atë që e shfaqni.
O muslimanë!
Allahu i Madhëruar i ka mbuluar robërit e Tij me begati të dukshme dhe të padukshme. Ndër dhuntitë e Tij më të mëdha është begatia e fëmijëve dhe nipërve. Allahu i Lartësuar thotë:
“Dhe prej bashkëshorteve tuaja ju dha fëmijë e nipa.” (En-Nahl: 72)
Po ashtu, Allahu na ka treguar se fëmijët janë dhuratë prej Tij për robërit e Vet. Për Ibrahimin (alejhis-selam) Ai thotë:
“Dhe Ne i dhuruam atij Is’hakun dhe Jakubin si dhuratë shtesë.” (El-Enbija: 72)
Për Zekerijan (alejhis-selam) thotë:
“Dhe Ne i dhuruam atij Jahjanë.” (El-Enbija: 90)
Ndërsa për Davudin (alejhis-selam) thotë:
“Dhe Ne ia dhuruam Davudit Sulejmanin.” (Sad: 30)
Fëmijët janë edhe përgëzim për prindërit.
Për Ibrahimin (alejhis-selam) Allahu thotë:
“Dhe Ne e përgëzuam atë me një djalë të urtë.” (Es-Saffat: 101)
Për Zekerijan (alejhis-selam) thotë:
“Ne të përgëzojmë me një djalë, emri i të cilit është Jahja.” (Merjem: 7)
Për Sarën (alejhas-selam) thotë:
“Dhe Ne e përgëzuam atë me Is’hakun, e pas Is’hakut me Jakubin.” (Hud: 71)
Ndërsa engjëjt i thanë Merjemes (alejhas-selam):
“Allahu të përgëzon me një Fjalë prej Tij, emri i të cilit është Mesihu, Isa, biri i Merjemes.” (Ali Imran: 45)
Fëmijët janë stolia dhe zbukurimi i jetës së kësaj bote. Allahu i Madhëruar thotë:
“Pasuria dhe fëmijët janë stoli e jetës së kësaj bote.” (El-Kehf: 46)
Madje, për shkak të rëndësisë së tyre, Allahu është betuar në ta duke thënë:
“Pasha prindin dhe atë që ai lindi!” (El-Beled: 3)
Mirëpo, fëmijët janë edhe amanet në duart e prindërve. Ata janë përgjegjës për ruajtjen e fesë së tyre, ndërtimin e moralit të tyre, drejtimin e sjelljes së tyre dhe mbrojtjen e natyrshmërisë së pastër me të cilën Allahu i krijoi.
Pejgamberi ﷺ ka thënë:
“Secili prej jush është bari dhe secili prej jush do të merret në llogari për kopenë e tij.” (Muttefekun alejhi)
Prandaj, edhe pejgamberët iu drejtuan Allahut me lutje për pasardhës të mirë para se ata të lindnin.
Ibrahimi (alejhis-selam) lutej:
“O Zoti im, më dhuro pasardhës prej të mirëve.” (Es-Saffat: 100)
Ndërsa Zekerijai (alejhis-selam) lutej:
“O Zoti im, më dhuro nga ana Jote pasardhës të mirë.” (Ali Imran: 38)
Prej mirësisë së Allahut është se Ai në zemrat e fëmijëve ka mbjellë ndihmësin më të madh për edukimin e tyre: fitren, natyrshmërinë e besimit në Allahun dhe dashurinë për Islamin.
Pejgamberi ﷺ ka thënë:
“Çdo i porsalindur lind në fitre.” (Muttefekun alejhi)
Guri i parë themeltar në edukimin e tyre është forcimi i teuhidit me të cilin janë krijuar dhe shtimi i besimit të tyre duke ua mësuar Librin e Allahut.
Xhundub ibën Abdullahu (Allahu qoftë i kënaqur me të) ka thënë:
“Ishim me Pejgamberin ﷺ kur ende ishim djem të rinj, afër moshës së pjekurisë. Fillimisht mësuam besimin, pastaj mësuam Kuranin, dhe me të na u shtua edhe më shumë imani.”
(Transmeton Ibën Maxhe)
Imam Es-Sujuti (Allahu e mëshiroftë) ka thënë:
“Mësimi i Kuranit fëmijëve është një prej themeleve të Islamit. Kështu ata rriten mbi fitren dhe drita e urtësisë depërton në zemrat e tyre që në moshë të vogël.”
Edhe Llukmani e këshilloi të birin që të ruhej nga shirku, duke i thënë:
“O biri im! Mos i shoqëro Allahut askënd në adhurim, sepse shirku është vërtet padrejtësia më e madhe.” (Llukman: 13) Vazhdimi i hutbes së parë
Lidhja e zemrave të fëmijëve me Krijuesin e tyre, mbështetja e tyre tek Ai dhe besimi i plotë në Të janë themeli i suksesit dhe i lumturisë së tyre.
Pejgamberi ﷺ i tha Ibën Abbasit (Allahu qoftë i kënaqur me të dhe me babanë e tij):
“O djalosh! Unë do të të mësoj disa fjalë: Ruaje Allahun, Ai do të të ruajë ty. Ruaje Allahun, do ta gjesh Atë pranë teje. Kur të kërkosh, kërko vetëm prej Allahut, dhe kur të kërkosh ndihmë, kërkoje vetëm prej Allahut.”
(Transmeton Tirmidhiu)
Namazi është shtylla e Islamit, ndërsa namazi i fëmijëve është lidhja e tyre me Allahun.
I Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë:
“Urdhërojini fëmijët tuaj të falin namazin kur të mbushin shtatë vjeç.”
(Transmeton Ahmedi)
Namazi është edhe shkak për furnizim. Allahu i Madhëruar thotë:
“Urdhëroje familjen tënde të falë namazin dhe bëhu i durueshëm në të. Ne nuk kërkojmë prej teje furnizim; Ne të furnizojmë ty.” (Ta-Ha: 132)
Ibën Kethiri (Allahu e mëshiroftë) ka thënë:
“Kjo do të thotë: nëse e kryen namazin rregullisht, Allahu do të të sjellë furnizim prej nga nuk e pret.”
Pejgamberi ﷺ i nxiste fëmijët edhe në adhurimet vullnetare.
Ai i tha Abdullah ibën Umerit (Allahu qoftë i kënaqur me të dhe me babanë e tij), i cili në atë kohë ishte ende djalosh:
“Sa njeri i mirë është Abdullahu! Ah, sikur të falej edhe natën.”
(Muttefekun alejhi)
Fëmijët duhet të mësohen edhe me të drejtat e krijesave. Më e madhja ndër to është mirësjellja dhe respekti ndaj prindërve.
Allahu i Madhëruar, duke përmendur porositë e Llukmanit drejtuar të birit të tij, thotë:
“Bëhu falënderues ndaj Meje dhe ndaj prindërve të tu. Tek Unë është kthimi.” (Llukman: 14)
Ata duhet të edukohen me vendosmëri, me karakter të fortë dhe me aspirata të larta.
Allahu i Lartësuar thotë:
“O Jahja! Merre Librin me vendosmëri!” Dhe Ne i dhamë urtësi që në fëmijëri. (Merjem: 12)
Sa më të larta të jenë virtytet e njerëzve të mëdhenj, aq më shumë ata tregojnë përulësi ndaj fëmijëve, të rinjve, djemve dhe vajzave.
Kështu vepronte edhe Pejgamberi ﷺ. Herë ua merrte dorën, herë vendoste dorën e njërit prej tyre ndërmjet duarve të tij, herë e kapte ndonjërin prej tyre për supi, e kur kalonte pranë fëmijëve, i përshëndeste me selam.
(Muttefekun alejhi)
Ai i priste me ngrohtësi dhe i nderonte.
Aishja (Allahu qoftë i kënaqur me të) ka treguar:
“Fatimja erdhi duke ecur. Kur e pa Pejgamberi ﷺ, e mirëpriti duke i thënë: ‘Mirë se erdhe, bija ime!’, pastaj e uli në të djathtën ose në të majtën e tij.”
(Muttefekun alejhi)
Ai tregonte dhembshuri për ta, pyeste për familjet e tyre, bënte shaka me ta, i përkëdhelte dhe i mëshironte.
Enesi (Allahu qoftë i kënaqur me të) ka thënë:
“I Dërguari i Allahut ﷺ e mori në krahë djalin e tij Ibrahimin, e puthi dhe e nuhati me dashuri.”
(Muttefekun alejhi)
Ai hante bashkë me fëmijët dhe u mësonte edukatën e ngrënies.
Umer ibën Ebu Seleme (Allahu qoftë i kënaqur me të) ka treguar:
Pejgamberi ﷺ më tha:
“O djalosh! Përmende emrin e Allahut, ha me dorën e djathtë dhe ha nga ajo që ke përpara.”
(Muttefekun alejhi)
Ai i dallonte fëmijët e talentuar dhe i udhëzonte drejt asaj që ishte në dobi të tyre dhe të umetit.
Kur pa se Zejd ibën Thabiti (Allahu qoftë i kënaqur me të), edhe pse nuk i kishte mbushur ende pesëmbëdhjetë vjeç, shkruante bukur, e bëri një nga shkruesit e shpalljes. Kur vërejti zgjuarsinë e tij, e urdhëroi të mësonte edhe një gjuhë tjetër, që t’i përkthente shkrimet që i vinin në atë gjuhë.
(Transmeton Ebu Davudi)
Po ashtu, ai i pyeste fëmijët për bazat e fesë, për njohjen e Allahut dhe të të Dërguarit të Tij, dhe kur përgjigjeshin saktë, i lavdëronte.
Pejgamberi ﷺ i tha një robëreshe:
“Ku është Allahu?”
Ajo u përgjigj:
“Mbi qiell.”
Ai e pyeti:
“Kush jam unë?”
Ajo tha:
“Ti je i Dërguari i Allahut.”
Atëherë ai tha:
“Liroje, sepse ajo është besimtare.”
(Transmeton Muslimi)
Edhe në kuvendet e tij ﷺ, ai u jepte nder fëmijëve dhe ua ruante të drejtat, edhe kur ishin të pranishëm sahabë të moshuar.
Njëherë iu soll Pejgamberit ﷺ një enë me pije. Pasi piu prej saj, në të djathtën e tij ishte një djalosh, ndërsa në të majtën burra të moshuar. Ai i tha djaloshit:
“A më lejon t’ua jap atyre para teje?”
Djaloshi u përgjigj:
“Jo, pasha Allahun! Nuk ia lëshoj askujt pjesën time nga ti.”
Atëherë Pejgamberi ﷺ ia vendosi enën në dorë.
(Muttefekun alejhi)
Vazhdimi i hutbes së parë
Kur tek ndonjëri prej fëmijëve shfaqej ndonjë virtyt i bukur ose ndonjë vepër e lavdërueshme, Pejgamberi ﷺ e lavdëronte dhe e bënte të njohur vlerën e tij.
Ai e dëgjoi leximin e Salimit, ish-robit të Ebu Hudhejfes (Allahu qoftë i kënaqur me të), i cili ishte ende djalosh dhe kishte një zë të bukur në leximin e Kuranit. Atëherë tha:
“Falënderimi i takon Allahut, i Cili ka bërë që në umetin tim të ketë njerëz si ti.”
(Transmeton Ahmedi)
Pejgamberi ﷺ zemërohej shumë kur dikush i lëndonte ose i dëmtonte fëmijët.
Muavije ibën el-Hakem (Allahu qoftë i kënaqur me të) tregon:
“Kisha një robëreshë që ruante delet e mia në anën e malit Uhud dhe El-Xheuanije. Një ditë pashë se një ujk kishte marrë një dele nga tufa. Unë jam njeri dhe zemërohem siç zemërohen njerëzit, prandaj e godita me një shuplakë. Më pas shkova te i Dërguari i Allahut ﷺ dhe ai e konsideroi këtë një veprim shumë të rëndë.”
(Transmeton Muslimi)
Pejgamberi ﷺ i mbronte fëmijët nga çdo e keqe duke ua lexuar lutjet dhe dhikret mbrojtëse.
Ai ua lexonte Hasanit dhe Husejnit (Allahu qoftë i kënaqur me ta) këtë lutje dhe thoshte:
“Babai juaj, Ibrahimi (alejhis-selam), i mbronte me këto fjalë Ismailin dhe Is’hakun:
‘Kërkoj mbrojtje për ju me Fjalët e Përsosura të Allahut nga çdo shejtan, nga çdo krijesë e dëmshme dhe nga çdo sy i keq.’”
(Transmeton Buhariu)
Natyra e fëmijës është e tillë që ai e do atë që i afrohet, e mëson dhe sillet mirë me të.
Prandaj, sa herë që Pejgamberi ﷺ kthehej nga një udhëtim, fëmijët dilnin për ta pritur.
(Muttefekun alejhi)
Prej shkaqeve më të mëdha të përmirësimit të fëmijëve është edhe përmirësimi i vetë prindërve.
Fëmijët e shohin si të mirë atë që bëjnë prindërit e tyre dhe si të keqe atë që ata e lënë.
Po ashtu, zemrat e tyre ngrihen dhe ambiciet e tyre forcohen kur dëgjojnë jetën dhe biografitë e dijetarëve, të sahabëve dhe të njerëzve të mëdhenj të këtij umeti.
Imam Maliku (Allahu e mëshiroftë) ka thënë:
“Të parët tanë ua mësonin fëmijëve dashurinë për Ebu Bekrin dhe Umerin, ashtu siç ua mësonin një sure nga Kurani.”
Nuk ka mjet më të dobishëm për përmirësimin e brezit të ri sesa lutja drejtuar Allahut.
Për këtë arsye, pejgamberët dhe njerëzit e mirë i trokitën vazhdimisht kësaj dere.
Ibrahimi (alejhis-selam) lutej:
“O Zoti im! Më bëj mua prej atyre që e falin rregullisht namazin dhe po ashtu edhe pasardhësit e mi.” (Ibrahim: 40)
Pejgamberi ynë ﷺ u lut për Ibën Abbasin (Allahu qoftë i kënaqur me të), i cili ishte ende djalosh:
“O Allah! Mësoja atij Librin!”
(Transmeton Buhariu)
Edhe gruaja e Imranit u lut për vajzën e saj, duke thënë:
“Dhe unë e lë atë dhe pasardhësit e saj në mbrojtjen Tënde nga shejtani i mallkuar.” (Ali Imran: 36)
Robi i mirë i Allahut lutet gjithashtu:
“Dhe përmirësoji pasardhësit e mi. Unë jam penduar tek Ti.” (El-Ahkaf: 15)
Ndërsa robërit e Mëshiruesit luten:
“Zoti ynë! Na dhuro prej bashkëshorteve dhe pasardhësve tanë gëzim për sytë tanë dhe na bëj prijës të të devotshmëve.” (El-Furkan: 74)
Kur afrohet çasti i largimit të prindërve nga kjo botë, zemrat e tyre qetësohen kur shohin se fëmijët e tyre janë të qëndrueshëm në fe.
Allahu i Madhëruar thotë:
“A ishit ju të pranishëm kur Jakubit iu afrua vdekja dhe ai u tha bijve të tij: ‘Kë do të adhuroni pas meje?’ Ata thanë: ‘Do të adhurojmë Zotin tënd dhe Zotin e etërve të tu: Ibrahimit, Ismailit dhe Is’hakut, Një të Vetëm; dhe ne vetëm Atij i jemi nënshtruar.’” (El-Bekare: 133)
Dobia e fëmijës së mirë vazhdon për prindërit edhe pas vdekjes së tyre.
Pejgamberi ﷺ ka thënë:
“Kur njeriu vdes, veprat e tij ndërpriten, përveç tri gjërave: sadakasë rrjedhëse, dijes prej së cilës përfitohet dhe një fëmije të mirë që lutet për të.”
(Transmeton Muslimi)
Madje, Allahu ia ngre gradat prindit në Xhenet për shkak të istigfarit të fëmijës së tij.
Pejgamberi ﷺ ka thënë:
“Allahu ia ngre gradën robit të mirë në Xhenet. Ai thotë: ‘O Zoti im! Nga më erdhi kjo?’ Atij i thuhet: ‘Nga kërkimi i faljes së fëmijës tënd për ty.’”
(Transmeton Ahmedi)
Në Xhenet, Allahu do t’i bashkojë prindërit e mirë me fëmijët e tyre të mirë.
Allahu i Lartësuar thotë:
“Kopshte të Adnit, në të cilat do të hyjnë ata dhe kushdo prej prindërve, bashkëshorteve dhe pasardhësve të tyre që kanë qenë të mirë.” (Er-Ra’d: 23)
Pas kësaj:
O muslimanë!
Fëmijët janë fryti i zemrave.
Me mirësinë dhe respektin e tyre ndaj prindërve ata ua zbukurojnë jetën, ndërsa me devotshmërinë e tyre u lënë pas një emër të mirë, një lavdi dhe një kujtim të bukur.
Biografia e Pejgamberit tonë Muhammed ﷺ në edukimin e brezit të ri është shembulli më madhështor.
Ai u përul para tyre, u ul me ta, i vizitoi, i mësoi, ua ngriti ambiciet dhe prej tyre doli brezi më i mirë që ka njohur njerëzimi.
Prandaj, kush ia dëshiron të mirën brezit të ri, le t’i përmbahet udhëzimit të Pejgamberit ﷺ në mënyrën se si sillet dhe i edukon ata.
Allahu i Madhëruar thotë:
“O ju që besuat! Ruajeni veten dhe familjet tuaja nga një zjarr, lënda djegëse e të cilit janë njerëzit dhe gurët. Mbi të janë engjëj të ashpër e të fuqishëm, të cilët nuk e kundërshtojnë Allahun në atë që i urdhëron dhe veprojnë gjithçka që u urdhërohet.” (Et-Tahrim: 6)
Allahu më bekoftë mua dhe juve me Kuranin Madhështor, dhe na bëftë të përfitojmë nga ajetet dhe përkujtimet e tij të urta.
E them këtë fjalë dhe kërkoj falje nga Allahu për veten time, për ju dhe për të gjithë muslimanët. Kërkojani faljen Atij, sepse Ai është Falësi i Madh dhe Mëshiruesi. Hutbja e dytë
Falënderimi i takon Allahut për mirësinë e Tij. Atë e falënderojmë për suksesin dhe begatitë që na ka dhënë. Dëshmoj se nuk ka të adhuruar me të drejtë përveç Allahut, Një dhe të Pashoq, duke e madhëruar Atë ashtu siç i takon. Dëshmoj se Muhammedi ështërobi dhe i Dërguari i Tij. Paqja, bekimi dhe mëshira e Allahut qofshin mbi të, mbi familjen e tij, mbi shokët e tij dhe mbi të gjithë ata që e pasojnë me mirësi.
O muslimanë!
Kujdesi ndaj fëmijëve është rruga e njerëzve të mirë dhe e të devotshmëve.
Asnjë prind nuk mund t’i dhurojë fëmijës së tij dhuratë më të vlefshme sesa një fe të drejtë dhe një moral fisnik.
Edhe bashkëshortja e urtë dhe e mençur është pjesëtare e këtij amaneti të madh. Ajo e ndan me bashkëshortin përgjegjësinë për edukimin dhe përmirësimin e djemve dhe vajzave të tyre.
I Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë:
“Gruaja është kujdestare në shtëpinë e bashkëshortit të saj dhe do të merret në llogari për ata që ka nën përgjegjësinë e saj.”
(Muttefekun alejhi)
Nëse prindërit vërejnë tek fëmijët e tyre largim, mospërfillje ose ftohtësi ndaj fesë dhe udhëzimit, nuk duhet të humbin shpresën për përmirësimin e tyre.
Ata duhet të vazhdojnë t’i edukojnë, t’i këshillojnë dhe të luten për ta, duke u ruajtur nga një gabim shumë i madh: mos t’i mallkojnë fëmijët e tyre.
Pejgamberi ﷺ ka thënë:
“Mos u lutni kundër vetes suaj, mos u lutni kundër fëmijëve tuaj dhe mos u lutni kundër pasurisë suaj, që të mos përputheni me një çast në të cilin Allahu pranon lutjet, e pastaj t’ju përgjigjet.”
(Transmeton Muslimi)
Po ashtu, mos i qortoni me ashpërsi dhe mos i turpëroni duke i kritikuar para të tjerëve.
Ruajeni dinjitetin e tyre, sepse përmirësimi i tyre është nder për prindërit, ndërsa poshtërimi i tyre para njerëzve nuk është rrugë edukimi.
Pastaj dijeni se Allahu ju ka urdhëruar të dërgoni salavate dhe selame mbi të Dërguarin e Tij.
Ai, i Lartësuari, thotë:
“Vërtet, Allahu dhe engjëjt e Tij dërgojnë salavate mbi Pejgamberin. O ju që besuat! Dërgoni salavate mbi të dhe përshëndeteni me selam të plotë.” (El-Ahzab: 56)
O Allah! Dërgo salavate, selame dhe bekime mbi Pejgamberin tonë Muhammed ﷺ.
O Allah! Ji i kënaqur me halifët e drejtë e të udhëzuar, të cilët gjykuan me të vërtetën dhe vepruan me drejtësi: Ebu Bekrin, Umerin, Uthmanin dhe Aliun. Ji i kënaqur edhe me të gjithë sahabët dhe me ne së bashku me ta, me bujarinë dhe fisnikërinë Tënde, o më Bujari i bujarëve!
O Allah! Jepi krenari Islamit dhe muslimanëve, poshtëroje shirkun dhe idhujtarët, shkatërroji armiqtë e fesë dhe bëje këtë vend të sigurt, të qetë dhe të begatë, si dhe të gjitha vendet e muslimanëve.
O Allah! Ruaje vendin tonë, ndihmoji ushtarët tanë dhe largoje prej nesh kurthin e armiqve. O i Plotfuqishëm! O Ngadhënjimtar!
O Allah! Jepi sukses Udhëheqësit të Dy Xhamive të Shenjta dhe Princit të Kurorës në atë që Ti e do dhe je i kënaqur me të. Udhëzoji drejt mirësisë dhe devotshmërisë dhe bëji shkak dobie për Islamin dhe muslimanët.
“Zoti ynë! Na jep të mira në këtë botë, të mira në botën tjetër dhe na ruaj nga dënimi i Zjarrit.” (El-Bekare: 201)
“Zoti ynë! Ne i kemi bërë padrejtësi vetvetes sonë. Nëse Ti nuk na fal dhe nuk na mëshiron, me siguri do të jemi prej të humburve.” (El-A’raf: 23)
O robër të Allahut!
Allahu urdhëron:
“Vërtet, Allahu urdhëron drejtësi, bamirësi dhe ndihmë për të afërmit; ndërsa ndalon nga imoraliteti, veprat e shëmtuara dhe padrejtësia. Ai ju këshillon që të merrni mësim.” (En-Nahl: 90)
Prandaj, përmendeni Allahun e Madhërishëm, që edhe Ai t’ju përmendë ju. Falënderojeni Atë për begatitë e Tij, që t’jua shtojë ato.
“Dhe përmendja e Allahut është më e madhja. Allahu e di mirë gjithçka që bëni.” (El-Ankebut: 45)
