Luksemburgu është porta kryesore për shitjen e obligacioneve izraelite në Bashkimin Evropian
Luksemburgu është bërë një hallkë kyçe në financimin e Izraelit, duke i mundësuar këtij shteti të mbledhë kapital në të gjithë Bashkimin Evropian përmes obligacioneve qeveritare. Sipas raportit të Raportueses Speciale të OKB-së, Francesca Albanese, këto instrumente financiare kanë luajtur një rol të rëndësishëm në financimin e operacioneve ushtarake izraelite në Gaza.
Në raportin “Nga Ekonomia e Pushtimit në Ekonominë e Gjenocidit”, Albanese argumenton se sektori financiar ndërkombëtar ka ndihmuar në mbështetjen ekonomike të pushtimit dhe luftës së Izraelit duke kanalizuar kapital drejt institucioneve shtetërore dhe aktorëve ekonomikë të lidhur me to.
Sipas raportit, shpenzimet ushtarake të Izraelit u rritën ndjeshëm pas vitit 2023, ndërsa deficiti buxhetor dhe borxhi publik u zgjeruan.
Për të financuar këtë situatë, qeveria izraelite shtoi emetimin e obligacioneve. Edhe pse këto instrumente shërbejnë zyrtarisht për financimin e shtetit në tërësi, autoritetet izraelite i kanë promovuar ato si një mënyrë për të mbështetur përpjekjet e luftës.
Fushatat promovuese me slogane si “Qëndroni me Izraelin. Izraeli është në luftë” e lidhin drejtpërdrejt investimin në këto obligacione me financimin e operacioneve ushtarake.
Përveç obligacioneve të shitura në tregjet ndërkombëtare për investitorët institucionalë, Izraeli emeton edhe obligacione të diasporës përmes organizatës Israel Bonds.
Këto u drejtohen individëve, komuniteteve fetare dhe autoriteteve lokale. Edhe pse funksionojnë ndryshe nga obligacionet tradicionale, të dyja format sigurojnë kapital që mund të përdoret nga qeveria izraelite për të financuar shpenzimet shtetërore, përfshirë edhe ato ushtarake.
Vetëm gjatë viteve të fundit janë mbledhur dhjetëra miliarda dollarë përmes këtyre instrumenteve financiare. Drejtuesi i Israel Bonds, Dani Naveh, deklaroi se pas fillimit të luftës kishte pasur mbështetje të paprecedentë nga investitorë privatë dhe institucionalë, kryesisht nga Shtetet e Bashkuara dhe Evropa.
Një rol vendimtar në këtë proces po luan Luksemburgu. Për vite me radhë, miratimi rregullator për obligacionet e diasporës kryhej nga Banka Qendrore e Irlandës.
Megjithatë, pas kritikave të forta politike dhe publike në Irlandë, Izraeli kërkoi transferimin e këtij procesi te Komisioni i Mbikëqyrjes së Sektorit Financiar të Luksemburgut (CSSF). Që nga shtatori 2025, Luksemburgu është bërë autoriteti i vetëm rregullator në Bashkimin Evropian për këto obligacione.
Falë mekanizmit të ashtuquajtur “pasaporta evropiane”, një produkt financiar i miratuar në një shtet anëtar mund të shitet në të gjithë tregun e BE-së pa autorizime të reja kombëtare.
Kjo do të thotë se miratimi i dhënë nga Luksemburgu i hap Izraelit mundësinë të mbledhë fonde nga investitorë në të gjithë Evropën.
Ky zhvillim ka nxitur reagime të forta nga organizatat e shoqërisë civile dhe ekspertët e së drejtës ndërkombëtare. Ata argumentojnë se, ndërsa Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë ka urdhëruar masa të përkohshme lidhur me rrezikun e gjenocidit në Gaza dhe ka riafirmuar detyrimin e shteteve për ta parandaluar atë, lehtësimi i financimit të shtetit izraelit ngre pikëpyetje serioze ligjore dhe morale.
Kritikët theksojnë gjithashtu kontradiktën mes politikës zyrtare të Luksemburgut dhe rolit të tij financiar. Nga njëra anë, vendi ka mbështetur rezolutat e OKB-së që kërkojnë armëpushim në Gaza dhe ka njohur shtetin palestinez.
Nga ana tjetër, përmes autoritetit të tij financiar, vazhdon të mundësojë shitjen në gjithë Bashkimin Evropian të obligacioneve që, sipas raportit të Albanese dhe organizatave ndërkombëtare të të drejtave të njeriut, kontribuojnë në financimin e operacioneve ushtarake izraelite.
Për këtë arsye, organizatat e shoqërisë civile në Luksemburg kanë nisur fushatën “Stop Israel Bonds”, duke kërkuar që autoritetet të mos rinovojnë autorizimin për këto obligacione.
Sipas tyre, ndërprerja e këtij kanali financiar do të ishte një hap drejt respektimit të së drejtës ndërkombëtare dhe ushtrimit të presionit ekonomik ndaj Izraelit, në një mënyrë të ngjashme me fushatat ndërkombëtare që kontribuuan në izolimin e regjimit të aparteidit në Afrikën e Jugut. \tesheshi.com\
