Kur do të marrë fund kjo luftë?

Shkruan: Ahmed Mansour

Një pyetje e vetme po përsëritet sot në shtëpitë e Gjirit, në tregjet e Azisë dhe në kryeqytetet perëndimore ku merren vendimet: Kur do të marrë fund kjo luftë?

Është një pyetje që njerëzit e bëjnë natyrshëm, por së cilës nuk arrijnë t’i përgjigjen as dhomat e operacioneve ushtarake dhe as qendrat e studimeve strategjike. Sepse lufta – siç na ka mësuar historia – fillon me një vendim, por përfundimi i saj nuk vjen me një vendim.

“Çdo frikacak mund të nisë një luftë, por ajo nuk përfundon veçse me pëlqimin e fitimtarëve; fillimi dhe fundi i saj nuk janë në dorën e të njëjtit njeri.”

Historiani romak Sallusti

Kur Uashingtoni, së bashku me Izraelin, vendosi të nisë luftën kundër Iranit më 28 shkurt të këtij viti, ata që morën vendimin besonin se po hynin në një operacion me kohëzgjatje dhe rezultate të llogaritshme.

Por historiani romak Sallusti, një nga historianët më të mëdhenj të Republikës Romake dhe guvernator i Numidisë në shekullin e parë para erës sonë, shkroi në veprën që i atribuohet atij, “Lufta e Jugurtës”, një thënie që duket sikur është shkruar për lajmet e sotme:

“Çdo frikacak mund të nisë një luftë, por ajo nuk përfundon veçse me pëlqimin e fitimtarëve; fillimi dhe fundi i saj nuk janë në dorën e të njëjtit njeri.”

Ja ku jemi sot: lufta ka kaluar njëqind ditë dhe flakët e saj janë përhapur nga Teherani në frontin libanez, ku vepron Hezbollah-u, deri në Jemen, ku janë Ansar Allahu (Huthitë). Ajo është shtrirë nga Tel Avivi deri në kryeqytetet e Gjirit, ku copëzat e raketave kanë rënë mbi qytetet e tyre.

Më pas erdhi mbyllja e Ngushticës së Hormuzit, e cila e shndërroi një luftë rajonale në një krizë globale. Nëpër këtë korridor kalon një e pesta e naftës botërore dhe trafiku detar aty ka pësuar rënie të ndjeshme. Tregjet energjetike u tronditën dhe konsumatori në Tokio, Berlin dhe në mbarë botën po paguan çmimin e një vendimi të marrë në Uashington dhe Teheran.

Kështu veprojnë luftërat: ato fillojnë në një hapësirë të kufizuar gjeografike, por faturën e tyre e paguan mbarë njerëzimi.

“Luftërat fillojnë kur të duash, por nuk përfundojnë kur të duash.”

Nikolo Makiaveli

Vetë rrjedha e luftës mishëron atë që gjenerali prusian Karl fon Klauzevic, teoricieni më i njohur i luftës në historinë moderne, e quante në librin e tij “Mbi Luftën” fenomenin e “fërkimit”, i cili shkatërron edhe planet më të sakta.

Armëpushime shpallen dhe më pas shemben. Negociatat ngecin. Sulmet e ndërsjella rifillojnë sa herë që shfaqet një rreze shprese për marrëveshje.

Kjo është politika e “kafshimit të gishtave” në formën e saj më të qartë: secila palë pret që kundërshtari të dorëzohet i pari.

Uashingtoni mbështetet tek sanksionet dhe presioni ekonomik mbi Iranin, ndërsa Teherani mbështetet tek mbyllja e Ngushticës së Hormuzit si një kartë që i shkakton dhimbje gjithë botës dhe e shtyn atë të ushtrojë presion mbi Shtetet e Bashkuara.

Dhe Makiaveli kishte të drejtë kur shkroi në veprën “Historia e Firences”:

“Luftërat fillojnë kur të duash, por nuk përfundojnë kur të duash.”

Por pyetja që shtrojnë të gjithë është: Çfarë mund ta ndalë këtë luftë?

Nga mbulimi që kam bërë për tri luftëra të mëdha dhe nga ndjekja e shumë konflikteve të tjera, mund të nxjerr tre faktorë që mund të ndihmojnë në ndalimin e saj:

* Një konsumim i ndërsjellë që e bën vazhdimin e luftimeve më të kushtueshëm sesa ndalimin e tyre.
* Presioni ndërkombëtar nga shtete dhe ekonomi të mëdha që po humbin çdo ditë për shkak të krizës së Hormuzit.
* Një formulë negociuese që i lejon secilës palë të ruajë fytyrën.

Ky i fundit është faktori më i ndërlikuar dhe, me shumë gjasë, është ajo që po zhvillohet tani përmes ndërmjetësimit të disa shteteve. Sepse në një luftë të këtyre përmasave askush nuk pranon të dalë humbës në mënyrë të hapur.

Negociatat që zhvillohen mes një armëpushimi dhe tjetrit tregojnë se të dyja palët po kërkojnë një rrugëdalje, por ato vazhdojnë të negociojnë me zjarr përpara se të negociojnë me fjalë.

“Politikani që dorëzohet para etheve të luftës bëhet, sapo jepet sinjali i parë, skllav i ngjarjeve që as mund t’i parashikojë e as t’i kontrollojë.”

Uinston Çërçill

Sa i përket rezultateve, pavarësisht formës që do të marrë fundi i luftës, harta e ndikimit në rajon do të rishkruhet.

Irani dëshiron të imponojë për veten një pozitë të veçantë rajonale.

Hezbollahu, pavarësisht humbjeve të mëdha në luftën e parë me Izraelin, ku u vranë shumica e drejtuesve të tij dhe u shkatërrua pjesa më e madhe e depove të armëve, dëshiron të ruajë praninë e tij në Liban.

Shtetet e Gjirit po kërkojnë sigurinë e tyre përballë zgjerimit të ndikimit iranian.

Ndërkohë, besueshmëria e fuqisë parandaluese amerikane është vënë në dyshim nga shumë prej aleatëve të saj.

Të gjithë këta faktorë ndodhen tani mbi tavolinën e analizës.

Uinston Çërçilli, kryeministri britanik gjatë Luftës së Dytë Botërore dhe një nga politikanët më të përvojshëm të shekullit të kaluar, paralajmëronte në kujtimet e tij:

“Politikani që dorëzohet para etheve të luftës bëhet, sapo jepet sinjali i parë, skllav i ngjarjeve që as mund t’i parashikojë e as t’i kontrollojë.”