Kur mendojmë për pasurinë e Norvegjisë, shpesh ia faturojmë fatit ose disiplinës nordike, por arkitekti i vërtetë i modelit të tyre të naftës është një gjeolog irakian, Farouk al-Kasim.
Një udhëtim për jetë a vdekje
Në maj të vitit 1968, Farouk la karrierën e tij të suksesshme në Irak dhe fluturoi drejt Oslos. Motivi nuk ishte paraja, por djali i tij i vogël i lindur me paralizë cerebrale, i cili kishte nevojë për trajtim mjekësor që vetëm Norvegjia mund ta ofronte. Farouk mbërriti në Oslo pa asnjë plan pune, thjesht me shpresën për të shpëtuar djalin.
Intervista “aksidentale” që ndryshoi historinë
Duke pasur disa orë kohë të lira para se të nisej treni për në qytetin e gruas së tij, Farouk vendosi të kalonte nga Ministria e Industrisë për të pyetur nëse kishte ndonjë kompani nafte në vend. Në atë kohë, Norvegjia ishte e dëshpëruar: kishin pesë vite që kërkonin naftë pa asnjë sukses dhe administrata e tyre e naftës përbëhej nga vetëm tre zyrtarë të rinj pa përvojë.
Kur Farouk u shfaq me diplomën e Imperial College London dhe përvojën si drejtues në Irak, zyrtarët norvegjezë nuk u besuan syve. Ishte sikur t’u kishte zbritur një dhuratë nga qielli.
Mbrojtësi i pasurisë kombëtare
Farouk hartoi “planin blu” të naftës norvegjeze në një kasolle peshkimi gjatë një fundjave. Idete e tij ishin revolucionare:
Shteti në timon: Ai këmbënguli që shteti duhet të kontrollonte burimet, jo kompanitë e huaja.
“Shtrydhja” e pikës së fundit: Falë insistimit të tij për teknologji të reja, Norvegjia nxjerr mesatarisht 45% të naftës nga puset e saj (ndërsa mesatarja botërore është vetëm 25%).
Fondet për brezat: Ai ndihmoi në krijimin e strukturës që sot njihet si Fondi Sovran i Norvegjisë, ku kursehen fitimet e naftës. Sot ky fond vlen rreth 2.2 trilionë dollarë.
Heroi i “padukshëm”
Ndonëse cilësohet si “krijuesi më i madh i vlerës në historinë e Norvegjisë”, Farouk al-Kasim mbeti për vite me radhë një figurë e panjohur për publikun e gjerë. Qeveria e mbajti disi në distancë në fillim për të mos krijuar “provokime politike” (një irakian që drejtonte pasurinë e tyre), por pa të, Norvegjia mund të kishte rënë në “mallkimin e naftës” që ka shkatërruar shumë vende të tjera.
Farouk al-Kasim është shprehur: Nuk ishte aftësi, ishte thjesht fat. Si ideja për të kaluar nga Ministria… thjesht sepse jam lloji i njeriut që urren të presë.
Sot, ai jeton i qetë në Stavanger dhe është 91 vjeç, ndërsa djali i tij, për të cilin ai sakrifikoi gjithçka, u rrit i shëndetshëm falë asaj zhvendosjeje që ndryshoi jo vetëm një familje, por një ekonomi botërore.
