Shkruar nga: Rami Abu Zubejde
Anulimi i raundit të bisedimeve mes Uashingtonit dhe Teheranit, pasi SHBA refuzoi të ndryshonte vendin dhe formatin e takimit, nuk ishte thjesht një çështje teknike. Ai zbuloi thellësinë e hendekut mes dy palëve dhe e riktheu opsionin ushtarak në plan të parë.
Mesazhi amerikan ishte i qartë: ose kthim te marrëveshja e mëparshme, ose nuk ka bisedime me paralajmërim për “opsione të tjera” nëse zvarritja vazhdon.
Në këtë kontekst, shfaqet qetësia relative e Izraelit, madje edhe përpjekja e hapur për ta shtyrë situatën drejt një vendimi përfundimtar, si pjesë e një momenti që Tel Avivi e sheh si mundësi strategjike të rrallë.
Së pari: Izraeli e sheh Iranin në momentin më të dobët
Sipas vlerësimeve izraelite, Irani po përjeton krizën më të thellë që nga themelimi i republikës islame:
protesta të gjera, dobësim të fuqisë parandaluese, çarje të “boshtit të rezistencës” dhe goditje direkte në thellësinë e tij strategjike.
Nga këndvështrimi izraelit, kjo është një mundësi që nuk duhet humbur, sepse çdo marrëveshje e kufizuar bërthamore do t’i japë Teheranit “oksigjen politik dhe ekonomik” për t’u rimëkëmbur.
Së dyti: Tel Avivi nuk pranon më “vetëm marrëveshje bërthamore”
🔴 Izraeli u paraqet amerikanëve katër vija të kuqe kryesore:
✔️ Çmontimin e rezervave të uraniumit të pasuruar.
✔️ Ndalimin e plotë të pasurimit.
✔️ Frenimin e programit të raketave balistike.
✔️ Dobësimin e rrjeteve rajonale të Iranit.
Këto kushte pasqyrojnë bindjen se rreziku nuk kufizohet vetëm te bomba, por te i gjithë sistemi i fuqisë iraniane: raketa, milici dhe ndikim rajonal.
Prandaj, çdo marrëveshje që nuk i përfshin këto çështje, sipas Izraelit, do ta bëjë përballjen e ardhshme më të rrezikshme dhe më të kushtueshme.
Së treti: Frika nga skenari i “blerjes së kohës”
Zyrtarët izraelitë besojnë se Irani përdor negociatat për të fituar kohë, jo për të gjetur zgjidhje, ndërkohë që vazhdon zhvillimin ushtarak.
Anulimi i takimit të fundit e forcoi këtë bindje dhe i dha shtysë idesë se presioni ushtarak është gjuha e vetme që Teherani kupton.
Së katërti: Një mundësi presioni amerikan që mund të mos përsëritet
Izraeli e di se administrata amerikane aktuale përdor kërcënimin ushtarak, por preferon një “marrëveshje nga pozita e forcës” sesa një luftë të hapur.
Prandaj, Tel Avivi përpiqet ta shfrytëzojë këtë moment për të shtyrë Uashingtonin drejt kushteve maksimale ose drejt një goditjeje vendimtare, para se të ndryshojnë llogaritë politike.
Nxitimi izraelit nuk vjen nga dëshira për luftë, por nga bindja se vonesa do ta forcojë Iranin dhe se çdo marrëveshje e pjesshme do t’i japë kohë për t’u rindërtuar.
Përfundim
Nga perspektiva e Izraelit, rajoni ndodhet në një udhëkryq:
Ose vendoset një ekuilibër i ri forcash që e dobëson plotësisht projektin iranian,
ose pranohet një marrëveshje e brishtë që vetëm e shtyn shpërthimin, por nuk e ndalon.
Pikërisht për këtë arsye, Izraeli sot po shtyn drejt një zgjidhjeje përfundimtare, duke e konsideruar dobësinë aktuale të Iranit si mundësinë e fundit para një përballjeje më të ashpër në të ardhmen.
