Në njërën anë dëgjojmë: “Suksesi yt është suksesi i Japonisë, dhe dështimi yt është dështimi i Japonisë.”
Në tjetrën, një zë më i lodhur thotë: “Kalofsh apo dështofsh, paga ime nuk ndryshon.”
Këto dy fjali përplasen si dy botë të kundërta — njëra e ndërtuar mbi përgjegjësi kolektive dhe dinjitet profesional, tjetra mbi dorëzim dhe mungesë motivimi. Në të parën, mësuesi e sheh veten si një hallkë të zinxhirit që mban të ardhmen e kombit. Në të dytën, ai e sheh veten si një rrotë që rrotullohet kot, pa ndikim, pa ndjesi për misionin e tij.
Në shoqëritë ku arsimi është themeli i zhvillimit, çdo mësues e di se çdo fëmijë që mëson është një investim për të gjithë. Ai e kupton se dështimi i një nxënësi nuk është vetëm dështim personal, por sinjal i një mungese diku në sistem — ndoshta në motivim, ndoshta në mënyrën e mësimdhënies, ndoshta në vetë strukturën që nuk i jep hapësirë për përmirësim.
Në shoqëritë ku arsimi është thjesht detyrim, e kundërta ndodh: dështimi nuk ndjehet si përgjegjësi, suksesi nuk shihet si meritë e përbashkët. Kështu, arsimi humbet shpirtin e vet, dhe bëhet thjesht një ritual — një mekanizëm ku mësuesi “kryen detyrën”, nxënësi “kryen vitin”, dhe askush nuk ndjen se po ndërton diçka me kuptim.
Në tokat shqiptare, për fat të keq, jemi shpesh më afër këtij realiteti të dytë. Jo pse mungojnë mësuesit e mirë apo nxënësit e zgjuar, por sepse sistemi e ka humbur motivimin moral që e bën arsimin një projekt të përbashkët. Mësuesit ndihen të pavlerësuar, të mbingarkuar, e pa zë në vendimmarrje. Nxënësit ndihen të pashpresë, të paorientuar, e pa ndjesinë se dija ka vërtet vlerë jashtë notës.
Kështu, lind një indiferencë e ndërsjellë: mësuesi thotë “nuk më paguajnë më shumë po të jap më shumë”, dhe nxënësi mendon “nuk më vlerësojnë më shumë po të mësoj më shumë”.
Por për të dalë nga kjo gjendje, duhet të rikthejmë idenë se arsimi është një çështje kombëtare, jo thjesht individuale. Mësuesi duhet të ndihet si ndërtues i së ardhmes, jo si zbatues programi. Nxënësi duhet të ndjejë se çdo përpjekje e tij është një investim për të ardhmen e vet dhe të vendit të tij. Shoqëria duhet të kuptojë se një orë mësimi me shpirt vlen më shumë se dhjetë orë me indiferencë.
Në fund, dallimi midis këtyre dy qëndrimeve është dallimi midis përparimit dhe ngecjes. Një vend që i jep mësuesit nderin e një udhëheqësi shpirtëror do të ecë përpara. Një vend që e sheh arsimin si formalitet, do të qëndrojë në vend, sado diploma të prodhojë.
Nëse duam një të ardhme ndryshe, duhet të fillojmë nga kjo fjali:
“Suksesi yt është edhe suksesi im.”
Bekir Halimi
