Incidentet: ekuilibri i vështirë midis mundësive dhe rreziqeve nga IA
Pas breshërisë së lajmeve rreth “mrekullive” të inteligjencës artificiale, miliarda investimeve dhe premtimeve të një të ardhmeje ku robotët do të bëjnë gjithçka për ne, ekziston edhe ana tjetër: rreziku që vetë robotët ose modelet e inteligjencës artificiale të na shkatërrojnë para se të arrijmë atje.
Tashmë ka pasur raste të modeleve të Inteligjencës Artificiale që gënjejnë, shantazhojnë, telefonojnë policinë ose inkurajojnë adoleshentët të dëmtojnë veten ose edhe prindërit e tyre. E ardhmja e inteligjencës artificiale, me sa duket, do të jetë një ekuilibër i vështirë midis potencialit të madh dhe rreziqeve po aq serioze. E gjithë kjo në një mjedis në të cilin zhvilluesit dhe investitorët më të mëdhenj në këtë fushë kanë folur hapur për vite me radhë për “rregullat”, por vazhdojnë të zhvillohen me një shpejtësi sa truri i njeriut nuk është në gjendje të ndjekë modele që janë në kufi të pamundura për dikë që t’i kontrollojë ose “frenojë”.
Nga Makiaveli në sallat e gjyqit
Siç thekson Anthony Aguirre, bashkëthemelues i Institutit të Ardhmërisë së Jetës, në një studim përkatës të botuar së fundmi në SHBA, “problemi është themelor dhe nuk ka zgjidhje të lehtë”. Baza e çështjes fillon dhe kthehet në faktin se sistemet e IA-së formohen nga programuesit e tyre, por ato shpesh fitojnë sjellje që i ngjajnë atyre njerëzore, pa humbur gënjeshtrat, manipulimin dhe imponimin e pushtetit. Bazuar në atë që vërehet dhe duket se shqetëson ekspertët dhe shkencëtarët, është gjithashtu fakti se praktikat që lidhen drejtpërdrejt me “Princin”, traktatin politik nga zyrtari fiorentin dhe filozofi politik Niccolò Machiavelli, po rriten nga ana e softuerëve specifikë.
Pasojat janë tashmë të prekshme. Prindërit në SHBA kanë ngritur padi kundër kompanive të IA-së, duke pretenduar se sistemet e tyre i shtynë fëmijët e tyre drejt vetëvrasjes. Në Florida, një nënë akuzon Character.AI se ka bërë që chatbot-i i saj të “ndërtojë” një marrëdhënie romantike me djalin e saj 14-vjeçar, i cili më pas i dha fund jetës së tij. Në një rast tjetër, familja e një 17-vjeçari paraqiti prova se boti e inkurajoi atë të vriste prindërit e tij. Nuk ka mungesë rastesh mashtrimi dhe të të rriturve të cenueshëm: në New Jersey, një 76-vjeçar u bind nga një chatbot Meta të udhëtonte për në New York për të takuar një “grua” joekzistente, me një fund tragjik kur vdiq pasi ra në një garazh parkimi nëntokësor.
Vetëmbrojtja me çdo kusht
Vetëmbrojtja është një tjetër model shqetësues. Në eksperimentet nga Anthropic, modelet e IA-së që ndjenë se ishin gati të çaktivizoheshin u përpoqën të shantazhonin drejtuesit e kompanisë ose madje “vdiqën” në skenarë të simuluar për të siguruar “mbijetesën” e tyre. Në një provë, chatbot Claude përfundoi duke raportuar “shefat” e tij në FBI sepse vonoi një dorëzim të planifikuar dhe ndjeu se biznesi po e dëmtonte.
Pamja e përgjithshme
Sa më të zgjuara bëhen sistemet, aq më shumë i përsosin teknikat e tyre të mashtrimit dhe manipulimit. “Nuk mund të presim që ato të përmirësohen vetë”, thonë ekspertët.
E ardhmja e inteligjencës artificiale premton bollëk dhe inovacion, por realiteti sugjeron se mund të na duhet të përgatitemi për diçka më të errët: një teknologji të aftë jo vetëm të na shërbejë, por edhe të kthehet kundër nesh. /tesheshi.com/
