Imam Ibën Abdi’l-Berr thotë:
“Të gjithë muslimanët janë të pajtimit se njohja e fesë ndahet në tri pjesë (ose kategori):
1. Kategoria e parë:
Njohja e veçantë e besimit dhe islamit, e cila është njohja e teuhidit (njësimit të Allahut) dhe sinqeritetit (ihlasi).
Dhe kjo dije nuk mund të arrihet përveçse nëpërmjet Profetit ﷺ, sepse ai është ai që e transmeton nga Allahu, dhe e shpjegon atë që Allahu dëshiron.
Gjithashtu, në Kur’an ndodhen urdhra për të medituar dhe reflektuar mbi krijimin e Allahut dhe shenjat e Tij, të cilat tregojnë për teuhidin dhe përjetësinë e Tij, dhe gjithashtu për detyrimin për të besuar dhe pohuar gjithçka që është në Kur’an, për melekët, librat dhe të dërguarit e Allahut.
2. Kategoria e dytë:
Njohja e burimit të transmetimit të fesë dhe të dispozitave të saj – kjo përfshin njohjen e Profetit ﷺ, përmes të cilit Allahu e ligjëroi fenë, si dhe njohjen e shokëve të tij, të cilët ia transmetuan atë të tjerëve, dhe njohjen e burrave që e bartën këtë dije, brez pas brezi, deri në kohën tënde.
Po ashtu, kjo përfshin njohjen e lajmit/transmetimit që është i pakundërshtueshëm, për shkak të numrit të madh të transmetuesve dhe famës së tij.
Dijetarët kanë shkruar në librat e usulit (bazat e jurisprudencës islame) përmbledhje të mjaftueshme mbi llojet e transmetimeve dhe burimet e tyre, të cilat janë të dobishme për atë që i studion, por ky nuk është vendi për t’i përmendur, sepse do të dilnim jashtë synimit të këtij shkrimi.
3. Kategoria e tretë:
Njohja e suneteve, si ato që janë obligim ashtu edhe ato që janë etike/adabe, njohja e dispozitave fetare.
Në këtë kategori hyjnë transmetimet e atyre që janë të drejtë dhe të besueshëm, si dhe dallimi midis farzit (obligimit) dhe nafiles (vullnetares), njohja e mënyrave të shlyerjes së të drejtave, e çështjeve gjyqësore dhe të padive, si dhe dallimi ndërmjet ixhmait (konsensusit) dhe mendimeve të rralla (shadh).
Ata (dijetarët) thanë: “Nuk mund të arrihet kuptimi i drejtë juridik (fikh) përveçse nëpërmjet njohjes së këtyre çështjeve.”
Dhe vetëm Allahu jep sukses.”
*Burimi:*
Ibën Abdul-Berr, “Xhami‘ bejan el-‘ilm ve fadhlihi”, vëllimi 2, fq. 795
