Disa dhjetëra persona u martirizuan dhe u plagosën nga bombardimi izraelit ndaj kafenesë (Reuters)
Një hetim i gazetës britanike The Guardian zbuloi se ushtria izraelite përdori një bombë me peshë 500 paund (rreth 230 kilogramë) për të goditur një kafene buzë detit në Rripin e Gazës, të hënën e kaluar.
Sipas hetimit, kjo lloj bombe është armë shkatërruese e pa dallim, që shkakton një valë të fuqishme shpërthimi dhe përhap copëza në një rreze të gjerë.
Gazeta citon ekspertë juridikë, të cilët thonë se gropa e madhe e mbetur nga shpërthimi është provë se është përdorur një bombë e fuqishme, si MK-82 – një lloj municioni i përdorur gjerësisht në sulmet ajrore gjatë dekadave të fundit.
Ekspertët theksuan se përdorimi i një bombe të tillë, pavarësisht prezencës së civilëve, përfshirë fëmijë, gra dhe të moshuar, është ndoshta i paligjshëm dhe mund të përbëjë krim lufte.
Fragmentet e armës të gjetura mes rrënojave të kafenesë “Al-Baqa”, të cilat u fotografuan nga The Guardian, u identifikuan si pjesë të bombës MK-82.
Sipas gazetës, ushtria izraelite ka deklaruar se sulmi ndaj kafenesë është ende nën shqyrtim, dhe se janë marrë masa paraprake për të zvogëluar rrezikun për civilët.
Por sipas dëshmive të punonjësve mjekësorë dhe dëshmitarëve, nga 24 deri në 36 palestinezë janë vrarë, ndërsa dhjetëra të tjerë janë plagosur, përfshirë:
• një regjisor të njohur,
• një artist,
• një grua shtëpiake 35-vjeçare,
• një fëmijë 4-vjeç,
• si dhe një djalosh 14-vjeçar dhe një vajzë 12-vjeçare.
Shkelje e së drejtës ndërkombëtare
Sipas të drejtës ndërkombëtare dhe Konventave të Gjenevës, ndalohen sulmet ushtarake që shkaktojnë humbje të tepruara të jetëve të civilëve, që janë joproporcionale me përfitimin ushtarak të synuar.
Pavarësisht se koncepti i “proporcionalitetit” është subjekt interpretimi, ekspertët ligjorë thonë se një sulm që shkakton kaq shumë viktima civile është vështirë të justifikohet, përveçse në rast se objektivi ushtarak është me rëndësi shumë të lartë.
Kafeneja kishte dy kate – një tarracë të hapur dhe një kat përdhese me dritare të mëdha që shihnin nga deti – dhe hyrjet e saj ishin lehtësisht të dukshme nga ajri.
Dëshmitë e ekspertëve
• Jerry Simpson nga Human Rights Watch:
“Izraeli nuk e specifikoi se kush ishte objektivi, por deklaroi se kishte përdorur survejim ajror për të shmangur viktimat civile – gjë që nënkupton se kishin dijeni se kafeneja ishte plot me njerëz në momentin e sulmit.”
Ai shtoi: “Duke ditur këtë, dhe duke përdorur një bombë kaq të fuqishme, është shumë e mundur që sulmi të jetë joproporcional, i paarsyeshëm dhe ndoshta i paligjshëm. Duhet hetuar si një krim lufte.”
• Dr. Andrew Ford, profesor i të drejtave të njeriut në Universitetin e Dublinit:
“Ky sulm është tronditës. Përdorimi i municioneve të rënda në një zonë të populluar civile është shkelje flagrante e Konventave të Gjenevës – edhe me sistemet më të avancuara të objektivimit, rezultati është i paevitueshëm: viktima të pafajshme.”
• Prof. Mark Schack, ekspert i të drejtës ndërkombëtare në Universitetin e Kopenhagës:
“Është pothuajse e pamundur të justifikohet përdorimi i këtij lloj municioni në një situatë të tillë. Në Afganistan e Irak, ishte rregull që nëse objektivi ishte një figurë shumë e lartë, numri maksimal i viktimave civile të pranueshme ishte 30 – dhe kjo vetëm në rrethana ekstreme.”
• Trevor Ball, ekspert i armëve dhe ish-pjesëtar në çminimin ushtarak amerikan, identifikoi copëza të bishtit dhe baterisë termike si komponente të bombës MK-82 ose MPR-500.
Një vend i dashur i shndërruar në gërmadha
Kafeneja “Al-Baqa” ishte themeluar rreth 40 vite më parë dhe ishte një vend i njohur rekreativ për të rinjtë dhe familjet në Gaza. Ofronte pije të thjeshta si çaj, pije freskuese dhe biskota.
Zona ku ndodhej – Porti i Gazës – nuk ishte nën asnjë urdhër evakuimi të shpallur nga ushtria izraelite.
⸻
Burimi: The Guardian
