Ju sjellim një analizë realiste dhe shkencore të bazuar në të dhënat e politikës ndërkombëtare:
Së pari: A po e braktis Amerika realisht Izraelin?
Jo. Shtetet e Bashkuara nuk e kanë braktisur dhe nuk do ta braktisin Izraelin plotësisht, sepse marrëdhënia midis tyre nuk është thjesht politike e përkohshme, por një marrëdhënie e thellë institucionale dhe strategjike, që përfshin:
• Ndihmë ushtarake vjetore (3.8 miliardë dollarë)
• Aleanca të inteligjencës dhe strukturave të përbashkëta
• Lidhje kulturore dhe fetare, dhe lobi të fuqishëm brenda Kongresit amerikan
Por ajo që po ndodh është ripozicionim taktik, jo ndarje strategjike – i diktuar nga kalkulime pragmatike të përkohshme, veçanërisht në epokën e Trumpit, i cili merr vendime mbi baza të interesave të menjëhershme, jo mbi parime afatgjata.
Së dyti: Çfarë ka ndryshuar realisht?
• Thellimi i përçarjes midis Trump dhe Netanyahut: Marrëdhënia personale është tensionuar, dhe kjo ka rëndësi pasi Trump qeveris më shumë në mënyrë personale sesa institucionale. Netanyahu është bërë barrë për imazhin e tij ndërkombëtar.
• Dështimi i Izraelit në Gaza: Lufta e zgjatur pa rezultate të qarta e ka turpëruar Uashingtonin dhe e ka paraqitur Tel Avivin si një shtet të dështuar në aspektin e sigurisë dhe humanizmit.
• Presioni nga vendet e Gjirit: Veçanërisht Arabia Saudite po insiston që armëpushimi të jetë kusht për normalizim, duke e izoluar më tej Netanyahun.
• Dosja e Jemenit: Uashingtoni po e sheh Houthin si fuqi të imponuar në terren, dhe kërkon ta ndajë çështjen e Detit të Kuq nga ndikimi iranian – edhe nëse kjo nënkupton mospërputhje me qëndrimin izraelit.
Së treti: Pse po vepron Trump në këtë mënyrë?
• Për të kompensuar dështimet e brendshme me fitore të dukshme jashtë vendit.
• Për të siguruar investime të mëdha nga Gjiri para zgjedhjeve.
• Për të ndërtuar imazhin e “shpëtimtarit humanitar” në Gaza – që e tërheq bazën e tij elektorale: evangjelistët dhe të djathtët moderatë.
• Sepse Netanyahu tani shihet si i pabesueshëm që e futi SHBA-në në një konflikt pa cak të qartë.
Së katërti: A jemi përballë një ndryshimi strategjik?
Pjesërisht, po.
Po ndodh një erosion gradual i konceptit të “aleancës absolute” midis SHBA-së dhe Izraelit.
Uashingtoni ka filluar të mendojë me logjikën: “mbrojmë interesat tona, jo Netanyahun”, sidomos në një kontekst të ri të balancave rajonale dhe realiteteve në terren.
Por ende:
• Lobia pro-izraelite
• Kongresi
• Pentagoni
janë të lidhur thellësisht me Izraelin, dhe ndarja e plotë nuk është realiste për momentin.
Përfundim:
SHBA nuk po e braktis Izraelin, por po heq dorë përkohësisht nga Netanyahu dhe po ripozicionohet në rajon për të mbrojtur interesat e saj direkte, veçanërisht në marrëdhëniet me Gjirin.
Ajo që po ndodh është një çarje politike dhe afatshkurtër, jo një ndarje strategjike e thellë – por është një mundësi reale për vendet arabe, nëse veprojnë me takti dhe zgjuarsi, për ta neutralizuar Izraelin nga disa çështje dhe për të forcuar ndikimin arab në ekuilibrat rajonalë.
