Kur ekonomia islame u shfaq në skenë në mes të shekullit të 20-të, varfëria dhe nënzhvillimi mbizotëronin në të gjithë botën myslimane. Në atë kontekst, theksi mbi zhvillimin ekonomik dhe përpjekja për ta lidhur Islamin me përpjekjet zhvillimore ishin të zakonshme në literaturën e hershme të ekonomisë islame dhe plotësisht të kuptueshme. Studiuesit dhe ekonomistët myslimanë e panë si të domosdoshme që parimet islame të ofronin zgjidhje për problemet ekonomike të botës myslimane, duke përfshirë mungesën e burimeve, papunësinë, dhe mungesën e drejtësisë sociale.
Shekulli 21 do të zbardhë mbi një botë islame ku gjysma e vendeve anëtare të OIC (Organizatës së Bashkëpunimit Islam) nuk bëjnë më pjesë në listën e vendeve më të varfra të botës. Kjo përfaqëson një ndryshim të rëndësishëm krahasuar me gjendjen në shekullin e kaluar. Megjithatë, ndonëse zhvillimi ekonomik mbetet ende i rëndësishëm, veçanërisht për pjesën më të varfër të botës islame, janë paraqitur edhe probleme të tjera që po i shqetësojnë njerëzit në këto vende.
Vlerat e monedhave kombëtare në shumë shtete myslimane po bien me shpejtësi, duke ndikuar negativisht në fuqinë blerëse dhe në stabilitetin ekonomik të qytetarëve. Borxhi i jashtëm është në rritje, duke e bërë shumë shtete të varura nga ndihmat dhe institucionet financiare ndërkombëtare. Për më tepër, tregtia brenda vendeve islame është në rënie, duke ulur potencialin për bashkëpunim ekonomik dhe zhvillim të përbashkët.
Këto sfida të reja kërkojnë që teoria dhe praktika e ekonomisë islame të përditësohen dhe të përgjigjen në mënyrë më të drejtpërdrejtë ndaj kushteve të sotme. Ekonomia islame e së ardhmes duhet të fokusohet jo vetëm në zhvillimin klasik, por edhe në stabilitetin monetar, menaxhimin e borxhit, forcimin e bashkëpunimit ekonomik ndërmjet vendeve islame dhe krijimin e institucioneve financiare që respektojnë parimet islame dhe që i shërbejnë realisht nevojave të popullsisë.
