Jo çdo sprovë i vjen njeriut në formën e humbjes dhe privimit. Shpesh ajo vjen në formën e dhuratës dhe fuqizimit. Ashtu siç sprovohet njeriu me atë që i merret, sprovohet edhe me atë që i jepet. Prandaj Allahu i Madhëruar thotë:
“Dijeni se pasuria juaj dhe fëmijët tuaj janë sprovë.”
(El-Enfal, 28)
Kështu, pasuria dhe fëmijët – megjithëse janë ndër mirësitë më të mëdha dhe më të dashura për zemrën e njeriut – bëhen fushë prove dhe testimi.
Në peshoren e shpalljes hyjnore, mirësia nuk është domosdoshmërisht shenjë e kënaqësisë absolute të Allahut, as privimi nuk është domosdoshmërisht shenjë e zemërimit të Tij. Ajo që ka rëndësi është çfarë sjell ajo në zemrën e robit: afrim apo largim nga Allahu, sinqeritet apo shpërqendrim, teuhid apo lidhje me krijesat.
Historia e Ibrahimit (alejhi selam) është një nga dëshmitë më të mëdha për këtë kuptim. Ai e dëshiroi pasardhësin për shumë vite, derisa fëmija u bë ëndrra e jetës së tij. Ai lutej:
“O Zoti im, më dhuro një pasardhës prej të mirëve.”
(Es-Saffat, 100)
Allahu nuk ia dha fëmijën në rininë e tij, por kur ishte në moshë të shtyrë, kur shkaqet njerëzore ishin dobësuar. Prandaj ai tha me falënderim:
“Falënderimi i takon Allahut, i cili në pleqëri më dhuroi Ismailin dhe Is’hakun.”
(Ibrahim, 39)
Kjo dhuratë erdhi pas një pritjeje të gjatë, ndaj ishte edhe më e dashur për zemrën.
Pastaj erdhi përgëzimi:
“Ne e përgëzuam me një djalë të urtë.”
(Es-Saffat, 101)
Djali u rrit para syve të të atit. Kur u forcuan lidhjet e dashurisë dhe afërsisë mes tyre, sprova erdhi pikërisht nga e njëjta derë nga e cila kishte ardhur dhurata.
Allahu thotë:
“Kur ai arriti moshën për të ecur e punuar me të atin, ai tha: O biri im, pashë në ëndërr se po të ther. Shiko ç’mendon ti.”
(Es-Saffat, 102)
Këtu shfaqet thelbi i sprovës në formën e saj më të pastër.
Në të vërtetë, qëllimi nuk ishte marrja e jetës së djalit. Qëllimi ishte të provohej vendi i dashurisë në zemër. A do të mbetej dashuria supreme vetëm për Allahun, apo do të konkurrohej nga një dashuri tjetër, edhe nëse ajo ishte dashuria për një djalë të mirë, të ardhur pas shumë lutjesh dhe pritjeje?
A ndalet zemra te dhurata, apo përmes saj arrin te Dhuruesi?
A lidhet me mirësinë, apo mbetet e lidhur me Zotin e mirësisë?
Prandaj Allahu e përshkroi këtë ngjarje me fjalët:
“Me të vërtetë kjo ishte sprova e qartë.”
(Es-Saffat, 106)
Siç shpjegon Imam Ibn Kethiri, kjo ishte një provë e dukshme dhe e qartë. Sprova nuk ishte vetëm humbja e mundshme e djalit, por gatishmëria për ta humbur atë për hir të Allahut dhe për ta vendosur urdhrin e Allahut mbi gjënë më të dashur për shpirtin.
Këtu shfaqet realiteti i adhurimit për të cilin u krijua njeriu.
Allahu nuk e qorton dashurinë natyrore që prindërit kanë për fëmijët e tyre. Por Ai nuk pranon që kjo dashuri të ngrihet mbi pozitën e robërisë ndaj Tij ose të konkurrojë me të drejtën e Tij në zemër.
Prandaj, një nga rreziqet më të mëdha për njeriun që ecën drejt Allahut është të merret me dhuratën e të harrojë Dhuruesin.
Zemrat nuk prishen gjithmonë nga fatkeqësitë; ato mund të prishen edhe nga mirësitë kur këto sjellin pakujdesi, vetëkënaqësi ose lidhje të tepruar.
Për këtë arsye, Profeti ﷺ tha:
“Pasha Allahun, nuk kam frikë për ju nga varfëria, por kam frikë që bota t’ju hapet siç iu hap atyre para jush, e të garoni për të siç garuan ata, e t’ju shkatërrojë siç i shkatërroi ata.”
(Buhariu dhe Muslimi)
Sa njerëz janë prishur nga begatia pasi ishin përmirësuar nga vështirësia! Sa zemra janë shkatërruar nga dhurata pasi ishin shpëtuar nga sprova!
Ndër vërejtjet e bukura të Imam Ibn Kajjimit është se kur Allahu e mori Ibrahimin për mik të afërt (halil), dhe kjo është shkalla më e lartë e dashurisë, urtësia hyjnore kërkoi që zemra e tij të pastrohej nga çdo lidhje që mund të konkurronte me këtë pozitë.
Kur dashuria për Ismailin u vendos në zemrën e tij sipas natyrës njerëzore, sprova erdhi për të treguar se dashuria për Allahun është mbi çdo dashuri tjetër.
Qëllimi nuk ishte therja e djalit, por therja e lidhjes së zemrës që mund ta pengonte njeriun nga përsosmëria e teuhidit.
Prandaj, sapo u realizua qëllimi, sapo u vërtetua dorëzimi ndaj Allahut, erdhi thirrja:
“Ti e përmbushe ëndrrën.”
(Es-Saffat, 105)
Dhe më pas:
“Ne e shpaguam atë me një kurban madhështor.”
(Es-Saffat, 107)
Për këtë arsye, Kurban Bajrami nuk është thjesht një kujtim historik dhe as vetëm një rit ku afrohemi te Allahu duke therur kurbanin. Ai është një shkollë e vazhdueshme e pastrimit të teuhidit dhe çlirimit të zemrës nga robëria e fshehtë.
Ai i kujton besimtarit çdo vit se Allahu ka në zemrën e tij një të drejtë që nuk e ndan me askënd.
Familja, fëmijët, pasuria, pozita dhe prestigji duhen dashur për hir të Allahut dhe në përputhje me dashurinë ndaj Tij, jo krahas Tij dhe as mbi Të.
Nuk mjafton të therësh një dele apo një kurban. Duhet të therësh edhe çdo lidhje që të pengon nga Zoti yt, çdo pasion që konkurron me urdhrin e Tij dhe çdo dëshirë që e vendos para kënaqësisë së Tij.
Historia e Ibrahimit na mëson se ajo që kërkohet nga robi nuk është të humbasë gjërat që i do, por të çlirohet nga robëria ndaj tyre.
Dora e tij mund t’i mbajë ato, por zemra e tij duhet të mbetet e lidhur me Allahun.
Nuk kërkohet therja e djalit, por therja e lidhjes së tepruar me djalin.
Nuk kërkohet zhdukja e dashurisë nga zemra, por rregullimi i saj në mënyrë që dashuria për Allahun të mbetet boshti rreth të cilit sillen të gjitha dashuritë e tjera.
Kur kjo arrihet, begatia bëhet mirësi e pastër, sprova bëhet ngritje në gradë, dhe robi bëhet i lirë nga robëria ndaj çdo gjëje tjetër, përveç Allahut, Një dhe të Vetmit.
Hasen Abas
