Rritja e eksportit ushtarak
• Në 2024, eksportet e mbrojtjes dhe aerospacës të Turqisë arritën mesatarisht 7.1–7.2 miliardë USD, një rritje prej rreth 29% nga 5.5 miliardë në 2023 .
• Ky rezultat i tejkaloi targetin shtetëror prej 6.5 miliardë USD për vitin.
Pozicioni global dhe përparim industrial
• Sipas raportit SIPRI, Turqia pozicionohet si eksportuesi i 11‑të më i madh i armëve në botë, me pjesëmarrje në tregun global armësh që u rrit nga 0.8% (2015–19) në 1.7% (2020–24) – një rritje prej 103% në periudhën e fundit pesëvjeçare .
• Eksportet drejt Evropës e arritën vlerën prej 1.2 miliardë USD në 2023, nga 369 milionë USD në 2020, duke përbërë rreth 22% të totalit
Produktet kryesore dhe marrëveshjet strategjike
1. Dronët Bayraktar (TB2, Akinci, TB3)
• Baykar ka eksportuar dronë në mbi 30 vende, përfshirë Kroacinë, Bangladeshin, Kenian, Kuvajtin, Somalinë dhe të tjera.
• Reagimi ushtarak dhe performanca në Ukrainë dhe Nagorno-Karabak kanë bërë të njohur dronët Bayraktar globalisht, duke ndezur kërkesë të madhe eksporti
• Baykar përbën rreth 25–30% të totalit të eksportit të mbrojtjes të Turqisë në vitin 2023–2024   .
2. Avioni luftarak i gjeneratës së pestë “KAAN”
• Në qershor-lipanj 2025, Turqia nënshkroi një marrëveshje me Indonezinë për 48 avionë KAAN, me një kontratë vlerë prej rreth 10 miliardë USD.
• Kjo është marrëveshja e parë eksportuese për KAAN dhe synon të nisë prodhimin e përbashkët me pjesëmarrjen indoneziane. Dorëzimet e para priten në vitin 2028.
• Pakistan dhe Egjipti janë gjithashtu në negociata për bashkëprodhim dhe furnizim me KAAN.
3. Helikopterë ATAK (T‑129)
• Turqia eksportoi helikopterë T‑129 ATAK në Nigeri, Filipine dhe Somali gjatë vitit 2025.
4. Sistemet e mbrojtjes së ajrit (Sungur MANPADS)
• Roketsan ka filluar të eksportojë për herë të parë sistemin Sungur MANPADS, duke bërë Turqinë të parën që eksporton një MANPADS të vetë‑prodhuar.
Faktorët që nxisin rritjen e eksportit
• R&D dhe vetë-mjaftueshmëri: Investime të mëdha në R&D (rreth 3 miliardë USD/vit), ndërsa Turqia mbulon mbi 70–80% të nevojave të saj ushtarake me prodhim vendas.
• Marketing strategjik dhe diplomaci publike: Pjesëmarrje e rregullt në panaire për mbrojtje si IDEF, GLOBAL DEFENCE, si dhe promovim aktiv online dhe diplomaci industriale.
• Mbështetje gjeopolitike dhe roli strategjik në NATO/Evropë: Turqia është bërë partner kyç i Evropës për mbrojtje kundër Rusisë dhe stabilitet në Detin e Zi – një faktor që rrit kërkesën për teknologji ushtarake turke.
Perspektivat për 2025 dhe më tej
• Eksportet gjatë gjysmës së parë të vitit 2025 arritën 3.603 miliardë USD, duke shënuar një rritje prej rreth 25% krahasuar me periudhën e njëjtë të vitit të kaluar.
• Konsolidimi i marrëveshjeve për KAAN dhe zgjerimi në tregje si Afrika, Azia Juglindore dhe Amerika Latine premtojnë rritje më të madhe në vitet në vijim.
• Fokus i shtuar në teknologji të avancuara: zhvillimi i motorëve nënshkrin nga Baykar dhe diversifikimi i produkteve si sistemi i Mbrojtjes Ajrore Sungur, dronë me motorë turbofan, si dhe bashkëprodhime me partnerë ndërkombëtarë.
Përmbledhje
• Turqia po përjeton një boom eksporti në sektorin ushtarak, me shifra rekord në 2024 dhe trend pozitiv për vitin 2025.
• Lëvon produktet kyçe të eksportit janë: dronët Bayraktar, KAAN për avionët luftarakë, helikopterët ATAK dhe sistemi MANPADS Sungur.
• Rritja mbështetet në inovacion teknologjik, vetë-mjaftueshmëri dhe strategji ekspansive diplomatike dhe tregtare.
Nëse dëshiron një analizë më të thelluar për produkt të veçantë, treg rajonal apo kontratë specifike, mund të vazhdojmë.
Burimi: Agjencite e lajmeve turke
