Ministri i Jashtëm i Turqisë, Hakan Fidan, ka deklaruar se Turqia është e gatshme të marrë përsipër rolin e garantuesit real në rast se zbatohet një zgjidhje me dy shtete mes Palestinës dhe Izraelit. Në një intervistë televizive, Fidan theksoi se Ankaraja do të mbështesë çdo marrëveshje që çon në krijimin e një shteti palestinez sovran në kufijtë e vitit 1967, por paralajmëroi se nuk është e drejtë të pritet që palestinezët të kenë besim të plotë te Izraeli.
“Turqia është e gatshme të mbajë përgjegjësinë e garantuesit efektiv nëse arrihet zgjidhja me dy shtete.
Asnjë vend nuk mund ta marrë këtë përgjegjësi vetëm me fjalë.
Nuk mjafton t’u premtohet palestinezëve një shtet në kufijtë e 1967-s, nëse nuk ka mekanizma që sigurojnë respektimin e marrëveshjes.
Besimi i plotë te Izraeli nuk është i arsyeshëm në rrethanat aktuale,” – theksoi ai.
Turqia, ndërmjetës aktiv në krizën e Gazës
Fidan kujtoi se Turqia ka qenë një ndër vendet më aktive në përpjekjet ndërkombëtare për të ndaluar luftën në Gaza dhe për të çuar përpara nismat humanitare. Ai theksoi se Ankaraja ka përdorur ndikimin e saj diplomatik në të gjitha nivelet, duke komunikuar si me autoritetet palestineze, ashtu edhe me qeverinë izraelite, me qëllim ndërtimin e një kuadri të qëndrueshëm paqeje.
“Ne nuk duam vetëm një armëpushim të përkohshëm, por një proces politik që të garantojë paqe të qëndrueshme dhe siguri për të dy popujt,” – u shpreh ministri turk.
Roli i garantuesve ndërkombëtarë
Duke folur për arkitekturën e mundshme të paqes, Hakan Fidan zbuloi se në bisedimet diplomatike janë propozuar tre mekanizma institucionalë: një forcë pune ndërkombëtare, një këshill paqeje dhe një forcë stabilizimi që do të monitoronte zbatimin e marrëveshjes. Sipas tij, Turqia mund të jetë pjesë e këtyre strukturave si garantuese aktive.
“Turqia ka kapacitete diplomatike, politike dhe ushtarake për të garantuar zbatimin e një marrëveshjeje të tillë. Nëse palët bien dakord, ne jemi gati të kontribuojmë në çdo nivel,” – deklaroi ai.
Besimi dhe realpolitika
Ministri turk theksoi se mospërmbushja e angazhimeve nga ana e Izraelit në dekada të mëparshme e ka dëmtuar rëndë besimin e palestinezëve. Ai theksoi se kërkimi i një besimi të plotë në rrethana të tilla nuk është realist.
“Ne duhet të ndërtojmë mekanizma që garantojnë zbatimin e marrëveshjeve, jo thjesht të kërkojmë besim. Vetëm një strukturë garantuese mund ta bëjë këtë proces të besueshëm për të dyja palët,” – tha Fidan.
Rindërtimi i Gazës dhe e ardhmja e procesit politik
Hakan Fidan nënvizoi se Turqia është gati të kontribuojë edhe në rindërtimin e Gazës, duke ofruar mbështetje humanitare dhe teknike për infrastrukturën civile. Ai e përshkroi marrëveshjen e arritur në Sharm el-Sheikh si një “moment historik” që duhet shfrytëzuar për të kaluar nga armëpushimi në zgjidhje politike të qëndrueshme.
“Nëse kjo mundësi humbet, konflikti nuk do të rifillojë thjesht si një luftë e re – do të kthehet në një tragjedi shumë më të madhe për rajonin,” – paralajmëroi ai.
Turqia si faktor stabiliteti rajonal
Deklaratat e Fidan vijnë në një moment kur Turqia po përpiqet të rivendosë rolin e saj si aktor kyç në Lindjen e Mesme, duke ndërtuar ura komunikimi me vendet arabe dhe duke ofruar platforma diplomatike për zgjidhje rajonale.
Sipas analistëve, qëndrimi i Ankarasë përforcon vizionin e saj për një politikë të jashtme të bazuar në ndërmjetësim aktiv dhe stabilitet afatgjatë.
Autori: Redaksia e Al Jazeera / Përgatitur për publikim në shqip nga KohaIslame
Burimi: intervistë me Hakan Fidan, Ministër i Jashtëm i Turqisë (Al Jazeera, TRT World, Daily Sabah, AA)
