Një sistem që bazohet në parimin e “Velajetit të Fakihut” (sundimi i juristit fetar) si themel i qeverisjes.
Në kohën e Khomeinit shpërtheu lufta me Irakun, ndërsa në kohën e Khameneit shpërtheu lufta me Izraelin.
Çfarë dimë për dy burrat më të rëndësishëm që e kanë udhëhequr Iranin që nga viti 1979?
Homeini (1979–1989)
• Khomeini udhëhoqi Revolucionin në Iran në vitin 1979 dhe rrëzoi regjimin e Shahut.
• Më pas themeloi atë që sot quhet Republika Islamike e Iranit, dhe vendosi parimin e Velajetit të Fakihut si bosht të pushtetit.
• Si Udhëheqësi i Parë Suprem, ai forcoi sundimin e klerikëve dhe mbikëqyri hartimin e kushtetutës.
• Gjatë sundimit të tij shpërtheu lufta me Irakun dhe ndodhi kriza e pengjeve amerikane.
• Ai e qeverisi vendin me një kontroll të fortë fetar dhe të sigurisë, shtypi rrymat kundërshtare dhe u përqendrua në “eksportin e revolucionit” jashtë vendit, gjë që solli armiqësi rajonale dhe ndërkombëtare.
• Vdiq në vitin 1989, në moshën 86-vjeçare.
Hamenei (1989 – deri më sot)
• Hamenei pasoi Khomeinin, edhe pse në fillim kishte autoritet fetar më të kufizuar.
• Gradualisht ai grumbulloi pushtet duke vënë nën kontroll gjyqësorin, ushtrinë dhe median.
• Mbështeti forcimin e Gardës Revolucionare dhe kontribuoi në zgjerimin e ndikimit iranian në rajon.
• Gjatë sundimit të tij, Irani u përball me sanksione të rënda për shkak të programit bërthamor dhe rriti praninë e tij në Irak, Siri, Liban dhe Jemen.
• Pavarësisht ndërrimit të presidentëve reformistë dhe konservatorë, ai ruajti vendimmarrjen strategjike në duart e tij.
Zhvillimet e fundit
• Në mandatin e tij të parë, Irani u përball drejtpërdrejt me Izraelin gjatë përshkallëzimit të fundit në qershor 2025.
• Khamenei i delegoi një pjesë të madhe të kompetencave Këshillit të Lartë të Gardës Revolucionare.
• Ai u zhduk nga skena publike për një periudhë, së bashku me anëtarë të familjes së tij, dhe u strehuan në objekte nëntokësore për t’u mbrojtur nga sulmet izraelite që shënjestronin drejtues të lartë iranianë dhe njerëz të afërt me të.
