Nga: Ahmed Marisi
Ndërkohë që Shtetet e Bashkuara po vendosin një bllokadë detare ndaj porteve iraniane për të ushtruar presion ekonomik mbi Teheranin, Evropa – e udhëhequr nga Parisi dhe Londra – po lëviz në një drejtim tjetër.
Në vend që të përfshihet në përballjen ushtarake aktuale, Franca dhe Britania po përpiqen të krijojnë një koalicion ndërkombëtar, nga i cili përjashtohen palët në konflikt, me qëllim sigurimin e Ngushticës së Hormuzit dhe rihapjen e saj sapo të pushojnë luftimet.
🔎 Lexo gjithashtu:
• Si ndikoi lufta me Iranin tek kompanitë dhe bankat amerikane?
• Financial Times: Bllokada amerikane mund të ulë prodhimin e naftës iraniane brenda dy javësh
Pra, si do të organizohet ky koalicion? Cili është programi i tij? Dhe pse Evropa vendosi të sfidojë qasjen amerikane?
Së pari: Natyra e takimit
Parisi do të presë të premten një samit të kryesuar nga presidenti francez Emmanuel Macron, ku do të marrë pjesë personalisht edhe kryeministri britanik Keir Starmer.
Samiti do të zhvillohet kryesisht përmes videokonferencës, me pjesëmarrjen e rreth 40 vendeve. Ky takim paraprihet nga bisedime intensive përgatitore midis diplomatëve të lartë, si dhe nga punë paraprake të udhëhequra nga shefat e shtabeve ushtarake për të përcaktuar kuadrin e misionit, siç konfirmoi ministri i Jashtëm francez Jean-Noël Barrot.
Së dyti: Cilat janë vendet pjesëmarrëse?
Konferenca u drejtohet “vendeve që nuk janë të përfshira në luftë dhe janë të gatshme të kontribuojnë”. Roli i tyre shpërndahet si më poshtë:
• Drejtim i përbashkët: Britania udhëheq rrugën diplomatike, ndërsa Franca merret me planifikimin ushtarak dhe vlerësimin e kapaciteteve për dislokim.
• Gatishmëria gjermane: Raportet tregojnë se Gjermania është e gatshme të marrë pjesë. Kancelari Friedrich Merz pritet të propozojë ofrimin e ekspertizës në “pastrimin e minave dhe mbikëqyrjen detare”.
• Ftesa për fuqitë aziatike: Ftesa janë dërguar vendeve si Kina, India, Japonia dhe Koreja e Jugut për shkak të varësisë së tyre nga energjia që kalon përmes Hormuzit.
Së treti: Axhenda – çfarë diskutohet?
Sipas një burimi diplomatik për Reuters, takimet fokusohen në katër fusha kryesore:
• Liria e lundrimit: garantimi i sigurisë detare në ngushticë
• Presioni ekonomik: shqyrtimi i sanksioneve ndaj Iranit nëse ngushtica mbetet e mbyllur
• Pengjet dhe anijet: lirimi i marinarëve dhe anijeve të bllokuara
• Sektori industrial: bashkëpunimi me kompanitë e transportit për rifillimin e lëvizjes
Së katërti: Natyra e misionit
Parisi dhe Londra theksojnë se misioni është “plotësisht mbrojtës” dhe i pavarur nga palët në konflikt (SHBA, Izraeli dhe Irani).
Më e rëndësishmja: misioni nuk do të nisë para përfundimit të luftës dhe arritjes së një marrëveshjeje mes Iranit dhe SHBA-së.
Ai bazohet në tre objektiva kryesore:
• Pastrimi i minave detare: Evropa ka përparësi në këtë fushë me rreth 150 anije të specializuara
• Logjistika dhe shoqërimi ushtarak: sigurimi i daljes së anijeve dhe patrullime për rikthimin e besimit
• Mbështetje ligjore: kërkohet mandat ndërkombëtar për përdorimin e forcës ose zgjerimi i operacionit evropian “Aspides”
Së pesti: Pasojat ekonomike
Ky koalicion ka një karakter kryesisht ekonomik dhe parandalues, jo ushtarak.
Ministrat e financave të 11 vendeve paralajmëruan për pasoja të rënda ekonomike nëse Hormuzi mbetet i mbyllur.
Ministrja britanike e financave Rachel Reeves tha:
“Ky nuk është lufta jonë, por po rrit kostot e jetesës… prioriteti im është siguria ekonomike.”
Së gjashti: Përçarje të brendshme
Ka mosmarrëveshje nëse SHBA duhet të përjashtohet:
• Qëndrimi francez: përfshirja e SHBA do ta bëjë misionin të papranueshëm për Iranin
• Shqetësimi britanik: përjashtimi i SHBA mund të zemërojë Trumpin dhe të dobësojë operacionin
Së shtati: Mes ligjit ndërkombëtar dhe presionit të Trumpit
Kjo nismë është një largim i qartë nga politika amerikane.
Ndërsa Trump vendosi bllokadë detare ndaj Iranit, Evropa refuzoi të përfshihet.
Kryeministri britanik Keir Starmer deklaroi:
“Pavarësisht presionit… nuk do të tërhiqemi në luftë.”
Ai shtoi se bllokada amerikane “nuk ka bazë të qartë ligjore”.
⸻
Organizata Ndërkombëtare Detare e OKB-së mbështeti këtë qëndrim, duke theksuar se:
“Asnjë shtet nuk ka të drejtë të ndalojë lirinë e lundrimit në ngushticat ndërkombëtare.”
⸻
Evropa u kritikua nga Trump për refuzimin e saj, por kjo nuk ndryshoi kursin e saj.
Një diplomat evropian e përmblodhi situatën:
“SHBA duhet të rregullojë qasjen e saj… sot, pala më e paparashikueshme është vetë Amerika.”
📌 Burimi: Al Jazeera
