Grumbullimi aktual i forcave amerikane në Lindjen e Mesme po perceptohet në Izrael si një moment vendimtar, ndoshta i papërsëritshëm në dekada, për të rishkruar ekuilibrat e fuqisë në rajon dhe për të goditur programin strategjik iranian. Sipas vlerësimeve izraelite, kjo prani masive ushtarake përfaqëson një “dritare historike” që mund të mos rikthehet për 50 vjet, për të mbyllur njëherë e mirë dosjen iraniane.
Megjithatë, kjo mundësi shoqërohet me një gjendje të thellë pasigurie politike. Në Tel Aviv mbizotëron konfuzioni për drejtimin që do të marrë presidenti amerikan Donald Trump: a do të zgjedhë përballjen ushtarake gjithëpërfshirëse, apo do të preferojë negociata nën presion? Kjo paqartësi e bën strategjinë izraelite të varur nga vendime që nuk i kontrollon drejtpërdrejt.
Nga këndvështrimi izraelit, shqetësimi kryesor nuk është mungesa e një sulmi, por rreziku i një sulmi të paplotë dhe të kufizuar, i cili jo vetëm që nuk do ta dobësonte Iranin, por mund ta nxirrte atë më të fortë politikisht dhe më legjitim në nivel rajonal. Një përballje jo vendimtare do t’i jepte Teheranit mundësinë të paraqitej si palë rezistuese ndaj Perëndimit, duke forcuar pozitën e tij në Lindjen e Mesme.
Në këtë kontekst, Izraeli mbështetet në epërsinë e tij të inteligjencës dhe në përvojën operative të fituar brenda Iranit gjatë dy viteve të fundit. Kjo përvojë shihet si një aset strategjik që mund të plotësojë fuqinë amerikane dhe të garantojë efikasitetin e një operacioni të mundshëm.
Në anën tjetër, Irani negocion me atë që përshkruhet si “mentaliteti i pazarit të Teheranit”: as dorëzim, as humbje e regjimit, por ruajtje e kapaciteteve të fshehura për fazën pas sulmit. Ky stil negociues synon të fitojë kohë, të minimizojë humbjet dhe të sigurojë mbijetesën e sistemit politik.
Po ashtu, Izraeli i lexon thirrjet e vendeve të Gjirit për negociata si shenjë se Teherani ka arritur të krijojë një klimë frike dhe presioni në mjedisin e tij rajonal. Kjo, sipas vlerësimit izraelit, është një tjetër tregues i zgjerimit të ndikimit iranian.
Logjika e sulmit dhe kostoja e fshehur: perspektiva e mediave izraelite
Sipas analizës së Avi Ashkenazit në gazetën Maariv, përfitimi i një sulmi ndaj Iranit është i qartë nga pikëpamja ushtarake: shkatërrimi i infrastrukturës së prodhimit të armëve jokonvencionale dhe raketave, dobësimi i regjimit dhe ndoshta ulja e investimit iranian në rrjetin e aleatëve rajonalë.
Megjithatë, Ashkenazi vëren se diskursi publik izraelit flet shumë pak për koston reale të një përballjeje të tillë. Fushata “Luani që ngrihet” në qershor, e cila u paraqit si sukses moral dhe psikologjik, shërbeu për të mbuluar humbjet e rënda njerëzore dhe materiale që pësuan qytetarët izraelitë: jetë të humbura, plagë fizike, dëme ekonomike dhe goditje ndaj stabilitetit social.
Kjo tregon se elita politike dhe mediatike izraelite shpesh privilegjojnë narrativën e suksesit dhe të “lavdisë strategjike”, duke minimizuar pasojat afatgjata mbi shoqërinë.
Në këtë kuadër, kryeministri Benjamin Netanyahu përballet me një sfidë të dyfishtë: nga njëra anë, duhet ta bindë Trumpin se një operacion i ri ushtarak do të jetë më i suksesshëm dhe më i shpejtë se ai i mëparshmi; nga ana tjetër, duhet ta paraqesë atë si një fitore politike që do t’i shërbejë interesave elektorale të presidentit amerikan, veçanërisht në prag të zgjedhjeve të mesmandatit.
Kjo e lidh drejtpërdrejt strategjinë izraelite ndaj Iranit me dinamikat e brendshme politike amerikane, duke e bërë sigurinë rajonale të varur nga kalkulimet elektorale në Uashington.
Përfundim: mes oportunitetit dhe rrezikut
Të dyja pjesët e analizës vlerësimi për grumbullimin ushtarak amerikan dhe reflektimi kritik i mediave izraelite tregojnë se Izraeli ndodhet përballë një dileme strategjike:
Nga njëra anë, ekziston bindja se momenti aktual përbën një mundësi historike për të frenuar Iranin dhe për të ndryshuar balancat rajonale.
Nga ana tjetër, ekziston frika se një ndërhyrje e pamjaftueshme ose e keqmenaxhuar mund ta forcojë Iranin, ta legjitimojë atë dhe të destabilizojë më tej rajonin.
Nëse përballja nuk është vendimtare, ajo rrezikon të prodhojë efektin e kundërt: ta shndërrojë Iranin në një fuqi rajonale edhe më të konsoliduar dhe ta ekspozojë Izraelin ndaj kostove politike, ushtarake dhe sociale afatgjata.
Në këtë kuptim, grumbullimi amerikan nuk është vetëm një mundësi, por edhe një provë e rrezikshme strategjike, ku çdo gabim llogaritjeje mund të ketë pasoja të pakthyeshme për sigurinë e Lindjes së Mesme.
