Rivalitetet rajonale vazhdojnë ta mbajnë paqen në një ekuilibër të rrezikshëm
Muhittin Ataman, Daily Sabah
Irani dhe Shtetet e Bashkuara kanë arritur një marrëveshje për t’i dhënë fund luftës që filloi më 28 shkurt. Të dy shtetet janë pajtuar të hapin rrugën për negociata të detajuara mbi programin bërthamor iranian dhe sanksionet e vendosura ndaj Iranit.
Sipas marrëveshjes së nënshkruar, është vendosur një afat 60-ditor që Irani të arrijë një marrëveshje bërthamore. Nuk është plotësisht e qartë se për çfarë janë pajtuar palët, por është e qartë se për çfarë nuk janë pajtuar.
Ndërprerja e armiqësive është një arritje e rëndësishme për Iranin dhe për vendet e rajonit. Me këtë marrëveshje, Irani ka forcuar mbrojtjen e tij rajonale përmes aleatëve të vet. Por a ka gjasa që marrëveshja të ketë sukses? Duke parë kushtet në terren, cikli i dhunës mund të rifillojë, pasi ekzistojnë disa sfida serioze për një paqe të qëndrueshme në Lindjen e Mesme.
Së pari, pas shpalljes së marrëveshjes, kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu deklaroi se “lufta ende nuk ka përfunduar”. Edhe pse në luftë u përfshinë tre palë, vetëm dy shtete (Irani dhe SHBA-ja) po e nënshkruajnë marrëveshjen.
Arsyeja kryesore është se Irani nuk e njeh diplomatikisht Izraelin. SHBA-ja e ka nënshkruar marrëveshjen edhe në emër të Izraelit. Por ky i fundit do të vazhdojë veprimet e tij ushtarake.
Izraeli është përgjegjës për shpërthimin e luftës dhe një nga pengesat kryesore për arritjen e paqes së qëndrueshme në rajon. Ishte Izraeli që fillimisht sulmoi Iranin dhe më pas e shtyu SHBA-në të përfshihej në luftë.
Duke qenë se sulmet e tij nuk kufizohen vetëm në Palestinë, por edhe në Liban dhe Siri, Izraeli do të vazhdojë politikat e tij ekspansioniste në rajon. Për sa kohë që vazhdon politika e Izraelit për hegjemoni rajonale, ai do të përpiqet të prishë çdo proces paqeje.
Izraeli po i përdor Marrëveshjet e Abrahamit për të vendosur shtetet e rajonit nën ndikimin e tij. Gjithashtu, ai vepron sipas interpretimeve të veta ideologjike dhe fetare në mbështetje të kërkesave të tij maksimaliste.
Për më tepër, për sa kohë që vazhdon ndikimi i Izraelit mbi politikën amerikane, SHBA-ja do ta ketë të vështirë të ndjekë një politikë të pavarur në Lindjen e Mesme. Administrata Trump hezitonte të hynte në luftë me Iranin, por në fund iu nënshtrua presionit të Netanyahut.
Trump u përpoq dy herë të arrinte marrëveshje me Iranin, por të dyja herët ato u sabotuan nga Netanyahu. Edhe pse Trump ka kërcënuar herë pas here se mund ta lërë Izraelin të izoluar në rajon, duket e pamundur që SHBA-ja të ndjekë një politikë të pavarur nga Tel Avivi.
Së dyti, Irani vazhdon të shihet si një kërcënim i rëndësishëm nga shumë vende të rajonit. Sulmet e tij ndaj vendeve të Gjirit kanë krijuar pasiguri të madhe dhe ai vazhdon të përdorë kartën sektare kundër vendeve sunite.
Për më tepër, Irani rivalizon me Turqinë në disa drejtime, përfshirë tensionet mes komuniteteve sunite dhe shiite, si dhe konkurrencën për ndikim rajonal.
Së treti, nuk ka unitet në Gjirin Persik. Emiratet e Bashkuara Arabe kanë një aleancë të ngushtë me Izraelin, ndërsa Arabia Saudite është distancuar ndjeshëm prej tij. Shtetet e Gjirit janë ftohur ndaj SHBA-së për shkak të mungesës së mbrojtjes gjatë sulmeve të fundit iraniane. Madje, edhe sulmi i Izraelit ndaj Dohas vitin e kaluar ishte një provë e rëndësishme.
Prandaj, vendet e Gjirit kanë filluar të kërkojnë partnerë të tjerë sigurie. Në këtë rajon, paqja gjithmonë varet nga një fije e hollë. \tesheshi.com\
