Amira Zeki
Si mund ta rikthejnë të rinjtë busullën e tyre të brendshme në një kohë të mbushur me zhurmë digjitale, krahasime shoqërore dhe presione gjithnjë e në rritje, pa e humbur qetësinë, kuptimin e jetës, shëndetin mendor, lidhjen me Allahun dhe aftësinë për të ndërtuar marrëdhënie të vërteta që u japin ekuilibër, shpresë dhe stabilitet, pavarësisht sfidave të një epoke që përshpejtohet dita-ditës?
A e ndien ndonjëherë zbrazëtinë, edhe pse dita jote është e mbushur me zhurmën e ekraneve?
A buzëqesh para njerëzve, ndërsa zemra jote rënkon nga një boshllëk që nuk ia shfaq askujt?
A mjafton vërtet numri i ndjekësve në llogaritë tona virtuale që të ndihemi të kënaqur?
Shpesh pyes veten:
A është lodhja e të rinjve tanë sot pasojë e bollëkut material, apo është thjesht një uri shpirtërore, të cilën nuk kemi më guxim ta pranojmë?
Dhe a ke provuar ndonjëherë të kërkosh atë busull të brendshme që të kthen te vetja jote mes gjithë kësaj zhurme?
Ekziston një lloj lodhjeje që nuk shihet në fytyrë. Por, kur shuhet zhurma, qetësohet nata dhe njeriu mbetet vetëm me veten, ai përballet me një peshë të fshehtë, së cilës nuk arrin t’i japë një emër të qartë: zbrazëti, ankth, lodhje e brendshme dhe një ndjenjë e çuditshme se shpirti nuk ndodhet në vendin e tij të duhur.
Kjo brishtësi psikologjike nuk është diçka e pazakontë për kohën tonë. Ajo është fryti i natyrshëm i një epoke të shpejtë, e cila na kërkon të gjithëve të jemi njëkohësisht të suksesshëm, të bukur, gjithmonë të pranishëm, aktivë, të qetë dhe të lumtur, sikur zemrat tona të ishin makina prej hekuri që nuk ndikohen nga asgjë.
Pikërisht këtu lind nevoja për një fjalë që përkëdhel e nuk plagos, që shpjegon e nuk gjykon, që e rikthen njeriun te vetja dhe te Zoti i tij, i Cili ka thënë:
“Kush ia kthen shpinën Përkujtimit Tim, do të ketë një jetë të ngushtë e të rëndë.” (Taha: 124)
Këtu zbulohet një ligj i thellë psikologjik:
Kur zemra largohet nga Burimi i saj i parë, ajo ngushtohet, edhe nëse bota rreth saj zgjerohet.
Ndoshta gjëja më e rrezikshme në këtë brishtësi është se ajo nuk shihet lehtë. Ajo nuk shpall veten me britma, por me një shuarje të ngadaltë.
Shumë të rinj të brezit të sotëm janë rritur në një epokë të bollëkut digjital dhe material, por jetojnë një uri shpirtërore dhe kuptimore që brezat e mëparshëm nuk e kanë njohur në këtë formë.
Në shumë raste, ata nuk janë të sëmurë në kuptimin klinik të fjalës, por vuajnë nga ajo që mund të quhet “brishtësi ekzistenciale”: një gjendje hutimi dhe dobësie të brendshme që i lëkund mes çasteve të euforisë së rreme dhe periudhave të depresionit të thellë.
Pse gjithë kjo humbje e drejtimit?
Ekzistojnë disa arsye që mund ta shtyjnë të riun drejt kësaj brishtësie.
Së pari: Humbja e lidhjes shpirtërore
Zemra nuk është thjesht një muskul që pompon gjakun.
Ajo është ena e besimit dhe vendbanimi i largpamësisë shpirtërore.
Kjo zemër ka nevojë për ushqim shpirtëror që ta rikthejë në qetësi dhe siguri.
Allahu i Lartësuar thotë:
“Vërtet, vetëm me përmendjen e Allahut qetësohen zemrat.” (Er-Ra’d: 28)
Ibn Kajjimi (Allahu e mëshiroftë) ka thënë:
“Në zemër ekziston një vetmi që nuk mund ta mbushë askush përveç Allahut. Kush dëshiron ta shijojë ëmbëlsinë e besimit, le ta zbrazë zemrën e tij vetëm për Allahun.”
Allahu i Madhëruar gjithashtu thotë:
﴿أَفَلَا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَىٰ قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا﴾
“A nuk meditojnë ata mbi Kuranin, apo zemrat e tyre janë të kyçura?” (Muhamed: 24)
Kur mungon meditimi mbi Kuranin dhe përmendja e Allahut, kur shkëputet lidhja me Krijuesin, zemra mbetet në një gjendje hutimi, si një anije pa timon në mes të oqeanit.
Adhurimi nuk është thjesht një grup ritualesh.
Ai është karburanti i qëndrueshmërisë psikologjike dhe mburoja kundër zbrazëtisë.
Megjithatë, sot shumë njerëz e falin namazin vetëm me trupat e tyre, ndërsa shpirtrat enden larg; për këtë arsye namazi nuk arrin ta gjejë rrugën drejt zemrës së tyre.
Së dyti: Krahasimi i vazhdueshëm dhe shterimi i vetëvlerësimit
Kalimi i orëve të gjata në rrjetet sociale, ku njeriu sheh vetëm pamjen e jashtme të jetës së të tjerëve – sukseset e tyre, martesat, udhëtimet dhe festimet – krijon një ndjenjë të vazhdueshme mungese.
Çdo postim duket sikur i pëshpërit në vesh:
“Ti je më pak se ata.”
Disa studime tregojnë se ekziston një lidhje mes përdorimit të tepruar të rrjeteve sociale dhe rritjes së simptomave të depresionit dhe ankthit tek të rinjtë.
Krahasimi i pandërprerë shoqëror e shuan ndjenjën e kënaqësisë dhe mbjell farat e zbrazëtisë, sepse e drejton busullën e njeriut nga jashtë, në vend që ta drejtojë nga brenda.
Problemi nuk qëndron te vetë aplikacionet, por te ai krahasim i heshtur që bëjmë çdo mbrëmje, ndërsa shfletojmë “story”-t në Instagram.
Në heshtje pyesim veten:
“Pse të gjithë udhëtojnë?”
“Pse miqtë e mi duken më të suksesshëm dhe më të lumtur se unë?”
Së treti: Iluzioni i komunikimit
Njeriu mund të ketë mijëra miq në Facebook apo Instagram, por të mos ketë as edhe një mik të vetëm të vërtetë, me të cilin të ulet ballë për ballë dhe t’i rrëfejë hallet e zemrës.
Marrëdhëniet virtuale, në natyrën e tyre, janë sipërfaqësore. Ato ndërtohen mbi pëlqime dhe komente, e jo mbi bashkëjetesën, mbështetjen emocionale dhe afërsinë e sinqertë.
Paradoksi është se sa më shumë shtohet komunikimi digjital, aq më tepër rritet ndjenja e vetmisë, sepse ai zëvendëson ndërveprimin e vërtetë njerëzor, ku shikimet, prekjet dhe ulja së bashku ushqejnë shpirtin.
Pejgamberi ﷺ ka thënë:
“Besimtari për besimtarin është si një ndërtesë, pjesët e së cilës e forcojnë njëra-tjetrën.”
(Transmeton Buhariu.)
Një ndërtesë e tillë nuk ndërtohet pas ekraneve.
Së katërti: Ekonomia e konsumit
Shumica prej nesh jeton në një shoqëri konsumatore, e cila na mëson se lumturia gjendet te blerja e gjërave të reja dhe se vlera jonë matet me atë që zotërojmë, e jo me atë që jemi.
Reklama të pandërprera…
Lojëra të reja…
Moda që ndryshon vazhdimisht…
Çdo ditë del një produkt i ri që premton lumturinë e humbur.
Por lumturia nuk blihet, as zbrazëtia nuk mbushet me sende.
Mirëqenia materiale relative është shndërruar në një perde që fsheh varfërinë shpirtërore.
I riu është mësuar ta marrë gjithçka që dëshiron me një klikim, ndaj ka humbur kënaqësinë e pritjes, të përpjekjes dhe të vlerës morale të gjërave.
Pikërisht këtu merr kuptim fjala e Allahut të Madhëruar:
“Dijeni se jeta e kësaj bote është vetëm lojë, argëtim, zbukurim, mburrje mes jush dhe garë për pasuri e fëmijë.”
(El-Hadid: 20)
Kur e gjithë jeta shndërrohet në lojë dhe argëtim, si të mos ndiejë zemra zbrazëti?
Po ashtu Allahu thotë:
“Jeta e kësaj bote nuk është tjetër veçse lojë dhe dëfrim, ndërsa bota tjetër është shumë më e mirë për ata që i frikësohen Allahut. A nuk mendoni?”
(El-En’am: 32)
