Rrëzimi i Sadamit hapi “kutinë e Pandorës”, pasojat e së cilës ndihen ende sot
Për shumë vëzhgues perëndimorë, Lindja e Mesme i ngjan sindromës së “Long Covid”, pasojave të zgjatura të sëmundjes që shkaktoi një pandemi gjashtë vite më parë.
Në një moment beson se kriza ka kaluar, se më e keqja është hedhur pas dhe në momentin tjetër e gjen veten përsëri përballë të njëjtave probleme: konflikte, paqëndrueshmëri, pasiguri dhe pasiguri.
Në psikologji, kjo gjendje mund të përshkruhet si “déjà vu”, – ndjenja se po përjeton vazhdimisht të njëjtat përvoja. Për ata që jetojnë në rajonet më të trazuara të Lindjes së Mesme, ky realitet është shumë më i ashpër.
Ndërsa raketat po bien përsëri në Gjirin Persik, pyetja nuk është vetëm se cili kapitull i historisë së gjatë të konflikteve të rajonit po përsëritet, por edhe çfarë do të pasojë.
Në vitin 2016, Donald Trump, si kandidat për president të Shteteve të Bashkuara, deklaroi se “SHBA-të do të ishin në një pozicion më të mirë nëse nuk do të ishin përfshirë fare në Lindjen e Mesme gjatë 15 viteve të mëparshme”.
Dhe ky këndvështrim nuk ishte i pabazuar. Rrëzimi i Saddam Husseinit në vitin 2003 hapi “kutinë e Pandorës” pasojat e së cilës vazhdojnë të ndikojnë në rajon deri më sot.
Ironikisht, vetë George W.Bush ishte zgjedhur në atë kohë me angazhimin për të ndaluar politikat e “ndërtimit të kombit”, pra përpjekjeve amerikane për të rindërtuar shtete të caktuara
Megjithatë, gjithçka ndryshoi pas sulmeve terroriste të 11 shtatorit 2001. Duke kërkuar një përgjigje për pyetjen “Pse na sulmuan?”, Bush arriti në përfundimin se mbajtja në këmbë e regjimeve autoritare në Lindjen e Mesme nuk mund të garantonte më sigurinë e Shteteve të Bashkuara.
Por ishin vetë Shtetet e Bashkuara kishin kontribuar për dekada në mbështetjen e regjimeve autoritare në rajon. Kështu mund të përmendet përmbysja e qeverisë së zgjedhur në mënyrë demokratike në Siri në vitin 1949, si dhe Operacioni Ajaks në vitin 1953, i cili çoi në rrëzimin e kryeministrit të zgjedhur në mënyrë demokratike të Iranit dhe rivendosjen e Shahut në pushtet.
Pas 11 shtatorit, Bush nisi zbatimin e të ashtuquajturën “Axhenda e Lirisë”, duke e kombinuar atë me Luftën Globale kundër Terrorizmit. Strategjia e re argumentonte se demokracitë janë në thelb më paqësore, ndërsa regjimet autoritare më agresive.
Pra më shumë demokraci në Lindjen e Mesme, do të thoshte më pak shanse për sulme të reja terroriste si ato të 11 shtatorit. Por njëzet e tre vjet më vonë, vlerësimi është thellësisht zhgënjyes.
Situata politike në Lindjen e Mesme mbetet pothuajse identike me atë që trashëgoi George W. Bush, ndërsa në disa raste është përkeqësuar.
Në Libi, Muamar Gadafi është larguar nga pushteti, por vendi në thelb është shpërbërë. Në Egjipt, shumë qytetarë tani ndihen nostalgjikë për periudhën e Hosni Mubarakut.
Ndërkohë Jemeni vazhdon të përjetojë një nga krizat më të mëdha humanitare në nivel global. Dy ndërhyrjet më të mëdha ushtarake amerikane pas 11 shtatorit, në Irak dhe Afganistan, patën një kosto të jashtëzakonshme ekonomike, politike dhe strategjike.
Kostoja totale për taksapaguesit amerikanë aktualisht vlerësohet midis 4-6 trilion dollarëve, pa përfshirë shpenzimet e ardhshme për kujdesin ndaj veteranëve. Ndërkohë, viktimat njerëzore kanë qenë të jashtëzakonshme për të gjitha palët e përfshira.
Kriza e re në Gjirin Persik, i ngjan një filmi që bota e ka parë tashmë shumë herë dhe që deri më sot, nuk ka pasur kurrë një fund të ndryshëm ose të lumtur. \tesheshi.com\
