Fjala “سخرية” (sukhrije) në Kuran zakonisht përkthehet si “tallje“, por kuptimi i saj është shumë më i thellë se kaq.
Rrënja e kësaj fjale lidhet me foljen “sakhkhara” (سخّر), e cila nënkupton të nënshtrosh, të vësh nën kontroll, të zbutësh ose ta detyrosh dikë apo diçka t’i bindet vullnetit tënd. Në gjuhën arabe përdorej edhe për zbutjen e kafshëve, derisa ato humbnin rezistencën dhe bëheshin të nënshtruara.
Prandaj Allahu i Madhëruar thotë:
“O ju që keni besuar! Le të mos tallet një popull me një popull tjetër; ndoshta ata janë më të mirë se këta…”
(El-Huxhurat, 49:11)
Ky ajet nuk ndalon vetëm humorin fyes. Ai ndalon çdo sjellje që synon ta ulë tjetrin, t’ia thyejë dinjitetin dhe ta bëjë të ndihet inferior.
Mendoni për një baba që vazhdimisht e tall djalin e tij para të tjerëve. Ai mund ta quajë këtë “shaka”, por me kalimin e viteve ato fjalë e dëmtojnë vetëbesimin e djalit. Djali fillon të besojë se nuk vlen, nuk është i aftë dhe nuk mund të ketë sukses pa miratimin e babait. Në këtë mënyrë, tallja bëhet një mjet për ta mbajtur nën kontroll.
E njëjta gjë mund të ndodhë edhe në martesë. Njëri bashkëshort e ironizon vazhdimisht tjetrin për pamjen, inteligjencën ose aftësitë e tij, gjithmonë me arsyetimin: “Po bëja shaka.” Por këto “shaka” krijojnë frikë, pasiguri dhe varësi emocionale. Nuk është më humor; është një mënyrë për ta dobësuar tjetrin.
Dijetarët klasikë kanë shpjeguar se sukhrije është ta shohësh një njeri aq poshtë vetes, sa ai nuk meriton as kritikë serioze. Në sytë e tallësit, ai është bërë vetë objekt talljeje. Prandaj edhe një buzëqeshje përçmuese, një nënqeshje, një ngritje vetullash apo rrotullim i syve mund të hyjnë në kuptimin e sukhrijes, sepse ato përcjellin një mesazh të heshtur:
“Ti nuk meriton as të të marr seriozisht.”
Ky është një paralajmërim i thellë kuranor. Tallja nuk është gjithmonë vetëm fjalë. Ajo mund të jetë një formë e fshehtë arrogante e ushtrimit të pushtetit, e cila synon t’i thyejë dinjitetin, vetëvlerësimin dhe lirinë e një njeriu.
Prandaj Islami nuk na ndalon vetëm të mos ofendojmë me gjuhë, por edhe të mos krijojmë te tjetri ndjenjën se është më i ulët, më i pavlerë ose i padenjë për respekt. Çdo njeri ka dinjitetin që Allahu ia ka dhënë dhe askush nuk ka të drejtë ta cenojë atë përmes talljes, përçmimit apo nënvlerësimit.
/ Nouman Ali Khan/
