﴿وَقُلْ لِعِبَادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ ۚ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَنْزَغُ بَيْنَهُمْ ۚ إِنَّ الشَّيْطَانَ كَانَ لِلْإِنْسَانِ عَدُوًّا مُبِينًا﴾
[الإسراء: 53]
“Dhe thuaju robërve të Mi të flasin atë që është më e mira; sepse shejtani mbjell përçarje mes tyre. Vërtet, shejtani është armik i hapur i njeriut.”
(Sureja El-Isra, 17:53)
🟢 Ky ajet e mëson besimtarin që ta mposhtë shejtanin brenda vetes para se të përpiqet ta mposhtë kundërshtarin në debat; që ta ruajë vëllazërinë e besimit para se të dëshmojë drejtësinë e mendimit të tij; dhe ta bëjë gjuhën e tij një derë për pajtim e përmirësim, jo një mjet për armiqësi dhe grindje. Kjo sepse shejtani nuk gëzohet për asgjë më shumë sesa kur arrin të ndajë zemrat pasi ato kanë qenë të bashkuara.
🟢 Disa dobi të këtij ajeti:
✅ Së pari: Edukimi i gjuhës është themeli i edukimit të njeriut.
Rregullimi i fjalës është rruga drejt rregullimit të zemrës. Shumë armiqësi kanë nisur me një fjalë, ndërsa shumë dashuri dhe afërsi kanë lindur nga një fjalë e mirë.
I Dërguari i Allahut ﷺ ka thënë:
«وهل يَكُبُّ الناسَ في النار على وجوههم إلا حصائدُ ألسنتهم؟»
“A nuk janë të korrat e gjuhëve të tyre ato që i hedhin njerëzit me fytyrë në Zjarr?”
(Transmeton et-Tirmidhiu, nr. 2616; hadith sahih.)
Imam Es-Sa’diu (Allahu e mëshiroftë) ka thënë:
«القولُ الحسنُ داعٍ إلى كلِّ خُلُقٍ جميل، وعملٍ صالح؛ فإنَّ مَن مَلَكَ لسانَه مَلَكَ جميعَ أمره.»
“Fjala e mirë të fton drejt çdo morali të bukur dhe çdo vepre të mirë. Ai që e zotëron gjuhën e tij, ka zotëruar të gjitha çështjet e tij.”
(Tefsiri “Tejsîr el-Kerîm er-Rahmân”, fq. 460.)
⸻
✅ Së dyti: Fjala e mirë është adhurim para se të jetë thjesht edukatë ose art komunikimi.
Pejgamberi ﷺ ka thënë:
«والكلمةُ الطيبةُ صدقةٌ.»
“Edhe fjala e mirë është sadaka.”
(Transmeton el-Buhariu, nr. 2989 dhe Muslimi, nr. 1009.)
Shejhul-Islam Ibën Tejmije (Allahu e mëshiroftë) ka thënë:
«والكلمةُ الطيبةُ من أعظم أسباب الألفة والاجتماع، والكلمةُ الخبيثةُ من أعظم أسباب الفرقة والاختلاف.»
“Fjala e mirë është ndër shkaqet më të mëdha të afrimit dhe bashkimit të njerëzve, ndërsa fjala e keqe është ndër shkaqet më të mëdha të përçarjes dhe mosmarrëveshjeve.”
(Mexhmû’ el-Fetâvâ, 28/108.)
⸻
✅ Së treti: Muslimani është urdhëruar të zgjedhë më të mirën, jo vetëm atë që është e mirë.
Në këtë ka edukim që njeriu të zgjedhë fjalët më fisnike dhe shprehjet më të buta. Kur ka mundësi të zgjedhë mes dy fjalëve të lejuara ose të mira, besimtari urdhërohet të zgjedhë më të mirën prej tyre. Kjo është pjesë e përsosjes së edukatës ndaj Allahut dhe ndaj njerëzve.
⸻
✅ Së katërti: Shumica e konflikteve nuk lindin për shkak të së vërtetës, por për shkak të mënyrës se si ajo paraqitet.
Njeriu mund ta ketë të drejtën me vete, por mënyra e gabuar e paraqitjes së saj mund t’ia prishë ndikimin. Prandaj Allahu urdhëroi butësi dhe fjalë të ëmbla, madje edhe kur iu drejtua Musait dhe Harunit (alejhimas-selam) për t’i folur Faraonit:
﴿فَقُولَا لَهُ قَوْلًا لَيِّنًا﴾
“Flitini atij me fjalë të buta.”
(Sureja Ta-Ha, 20:44)
⸻
✅ Së pesti: Shejtani hyn mes njerëzve përmes fjalës.
Allahu i Madhëruar thotë:
﴿إِنَّ الشَّيْطَانَ يَنْزَغُ بَيْنَهُمْ﴾
“Vërtet, shejtani mbjell përçarje mes tyre.”
Ai hyn në hapësirën ndërmjet zemrave: përcjell fjalë, i zmadhon ato, ua jep kuptimin më të keq të mundshëm dhe nxit dyshime e paragjykime.
Rruga për ta mposhtur këtë ngacmim të shejtanit është përmirësimi i mënyrës së të folurit. Suneti na ka udhëzuar të heshtim kur zemërohemi, sepse zemërimi është një nga momentet kur shejtani ka ndikimin më të madh mbi njeriun.
Pejgamberi ﷺ ka thënë:
«إذا غضب أحدكم فليسكت»
“Kur ndonjëri prej jush zemërohet, le të heshtë.”
(Transmeton Imam Ahmedi, nr. 2136. Hadithin e ka saktësuar Ahmed Muhamed Shakiri dhe e kanë vlerësuar si hasen një grup dijetarësh.)
Prandaj, selefët e devotshëm, duke e zbatuar këtë hadith, kujdeseshin ta frenonin gjuhën e tyre në çastet e zemërimit, që të mos i shtynte zemërimi të thoshin një fjalë për të cilën më pas do të pendoheshin.
Dr. Muhamed AbdulKerim
