Emri dhe prejardhja e tij
Ai është Ebu’l-Ferexh, Xhemalud-Din, Abdurrahman ibën Ali ibën Muhamed ibën Ali ibën Ubejdullah ibën el-Xheuzi el-Kurejshi et-Tejmij el-Bekri, pasardhës i fisit të Ebu Bekr es-Siddikut, bagdadas dhe hanbeli.
Lindja dhe edukimi i tij
Lindi në vitin 509 ose 510 hixhri.
Kur u rrit pak, halla e tij e dërgoi te Ibën Nasiri, prej të cilit dëgjoi shumë hadithe. Ai e deshi dijen dhe predikimin, u lidh fort pas tyre dhe filloi t’i këshillonte njerëzit që në moshë të re.
Babai i tij ndërroi jetë kur ai ishte vetëm tre vjeç. Halla e tij u kujdes për edukimin e tij. Të afërmit e tij merreshin me tregtinë e bakrit, ndërsa ai u përkushtua rrugës së dijes dhe dëgjimit të haditheve.
Dëgjimin e parë të hadithit e pati në vitin 516 hixhri, siç e përmend Imam Dhehebiu.
Që fëmijë ishte i devotshëm. Nuk përzihej shumë me njerëzit, nuk hante gjëra të dyshimta dhe nuk dilte nga shtëpia veçse për namaz.
Nuk luante me fëmijët e tjerë dhe ishte njeri me ambicie të larta.
Gjatë gjithë jetës së tij kërkoi dituri, shkroi, ligjëroi dhe përpiloi libra.
Mësuesit e tij
Ibën el-Xheuzi përmendi vetë mësuesit e tij në librin e tij “el-Meshjehah”, ku përmend një numër të madh dijetarësh.
Nga më të rëndësishmit ishin:
* Ibën Nasiri në hadith,
* Ebu’l-Fadl ibën Hajjat në Kuran dhe letërsi,
* Ibën el-Xheuáliki,
* Ed-Dineveri,
* Esh-Sheukani dhe të tjerë.
Nxënësit e tij
Prej tij kanë transmetuar dhe mësuar shumë dijetarë, ndër ta:
* djali i tij, Muhjiddin Jusuf,
* nipi i tij Ali ibën Nasih,
* predikuesi Shemsud-Din Jusuf ibën Ferxh el-Hanefi, autor i librit Mir’etu’z-Zeman,
* hafizi Abdul-Gani el-Makdisi,
* dhe shumë të tjerë.
Predikimet e tij filluan rreth vitit 580 hixhri.
Ai u bë shumë i njohur, fama e tij u përhap në Bagdad dhe më pas në vise të tjera të botës islame.
Madje u bë këshilltar i kalifëve dhe sundimtarëve, veçanërisht i bijve të Ejubit në Sham.
Në vitin 640 hixhri u bë mësues në shkollën Daru’l-Mustadij.
Vazhdoi në këtë detyrë deri në vitin 656 hixhri, kur Hulagu pushtoi Bagdadin.
Ai e përjetoi pushtimin dhe shkatërrimin e Bagdadit bashkë me tre djemtë e tij:
* Xhemalud-Din,
* Sherafud-Din,
* Taxhud-Din.
Veprat e tij
Ai shkroi shumë libra, ndër më të njohurit:
* Zadul-Mesir fi Tefsir il-Kitab il-Aziz
* el-Medhheb el-Ahmed fi Medhhebi Ahmed
* dhe shumë vepra të tjera.
Ai ishte shumë bamirës ndaj prindërve të tij, ndryshe nga vëllai i tij Ebu’l-Kasim, i cili nuk ishte i kënaqshëm ndaj babait të vet.
Ibën el-Xheuzi pati katër vajza:
* Rabia,
* Sheraf en-Nisa,
* Zejneb,
* Xhevhere.
Ato u bënë të njohura për diturinë dhe virtytet e tyre.
Veçantia e tij në predikim
Dhehebiu tha për të:
“Ai ishte prijësi i padiskutueshëm i predikimit dhe përkujtimit. Kishte shprehje të shkëlqyer, stil të lartë, zgjuarsi, elokuencë dhe aftësi të jashtëzakonshme për të prekur zemrat. Njerëzit qanin, pendoheshin dhe përfitonin nga fjalët e tij. Nuk erdhi askush para tij e as pas tij si ai.”
Po ashtu tha:
“Koha nuk ka parë njeri të ngjashëm me të.”
Ibën Rexhebi tha:
“Tubimet e tij të predikimit nuk kishin të ngjashme. Përfitimi prej tyre ishte i madh. Të pavëmendshmit kujtoheshin, të paditurit mësonin, mëkatarët pendoheshin dhe njerëzit e devotshëm forcoheshin.”
Librat dhe shkrimet e tij
Shejhul-Islam Ibën Tejmije tha:
“Ebu’l-Ferexh ishte ndër autorët më prodhimtarë. Ai ka shumë vepra në fusha të ndryshme. Kam parë më shumë se një mijë libra të tij.”
Edhe Imam Dhehebiu, pasi përmendi një numër të madh librash të tij, tha:
“Nuk njoh ndonjë dijetar që ka shkruar aq sa ka shkruar ky njeri.”
Profesori Abdul-Hamid el-Aluxhi përpiloi një vepër të veçantë mbi librat e Ibën el-Xheuziut, ku i renditi sipas alfabetit dhe përmendi dorëshkrimet dhe botimet e tyre.
Vdekja e tij
Ibën el-Xheuzi ndërroi jetë natën e xhumasë, më 12 Ramazan të vitit 597 hixhri, në Bagdad.
Ai u varros pranë Bab Harbit.
Për një biografi më të zgjeruar të hafizit Ibën el-Xheuzi, mund të konsultohen veprat klasike të biografive islame, si:
* el-Kamil i Ibën Ethirit,
* Mir’etu’z-Zeman,
* Sijer A’lam en-Nubela e Dhehebiut,
* Dhejlu Tabakat il-Hanabile,
* el-Bidaje ue’n-Nihaje e Ibën Kethirit,
* dhe burime të tjera të njohura të trashëgimisë islame.
Solli për ju në shqip:
Bekir Halimi
