Esh’aritë organizojnë konferenca, seminare, mësime dhe ligjërata për të thënë se ata janë përfaqësuesit e Ehli Sunetit. Por si mund të jetë i saktë ky pretendim, kur:
* Ata thonë se imani është vetëm besimi i brendshëm (tasdiku), ndërkohë që konsensusi i dijetarëve të Ehli Sunetit, si Malik ibn Enes, Muhammed ibn Idris esh-Shafii dhe Ahmed ibn Hanbel, dhe siç e ka transmetuar Muhammed ibn Ismail el-Buhari nga më shumë se një mijë dijetarë, është se imani përbëhet nga fjala dhe veprat.
* Ata thonë se dyshimi dhe shqyrtimi racional janë detyrimi i parë për njeriun e ngarkuar me përgjegjësi fetare, ndërsa askush prej sahabëve, tabi’inëve dhe pasuesve të tyre nuk ka thënë një gjë të tillë.
* Ata thonë se kuptimi i teksteve fetare është i pasigurt (dhanij), ndërsa siguria gjendet në argumentet racionale, gjë që nuk është transmetuar nga selefët e hershëm.
* Ata thonë se hadithi ahad (i transmetuar nga një numër i kufizuar transmetuesish) nuk pranohet në çështjet e akides, ndërsa konsensusi i Ehli Sunetit është për pranimin e tij, siç e ka përmendur Muhammed ibn Idris esh-Shafii në librin Er-Risale dhe Ibn Abdil-Berr në Et-Temhid.
* Ata i atribuohen علم الكلام (ilm el-kelam), e mbrojnë dhe shkruajnë për të, ndërkohë që fjalët e dijetarëve të Sunetit në kritikën e kelamit — veçanërisht të Muhammed ibn Idris esh-Shafii dhe Ahmed ibn Hanbel — janë të shumta dhe të njohura.
* Si mund të përfaqësojnë Sunetin, kur në shumë parime pajtohen me Mu’tezilitët më shumë sesa kundërshtohen me ta, si në: përparësinë e arsyes mbi tekstin, detyrimin e dyshimit dhe shqyrtimit racional, refuzimin e hadithit ahad në akide, konsiderimin e kuptimit të teksteve si të pasigurta, mohimin se Allahu ka folur me Kuranin si fjalë të Tij dhe mohimin e disa cilësive hyjnore?
* Si mund të përfaqësojnë Sunetin, kur sipas dëshmisë së Ibn Asakir i cili vetë ishte prej tyre në librin Tebjin Kedhib el-Mufteri, ata nuk gëzonin pranim të gjerë në mesin e njerëzve deri në shekullin e gjashtë hixhri?
Muslimani që ndjek Sunetin duhet ta njohë mirë pozitën e tij në fe dhe të pasojë vetëm selefët e këtij umeti, banorët e tre brezave të lavdëruar, ndër të cilët nuk kishte Esh’arijë si grup, shkollë apo doktrinë të veçantë.
Dr. Lutfullah Hoxha
