Allahu i Lartësuar nuk e bëri epërsinë e kësaj Ummeti një cilësi racore apo një privilegj historik të përhershëm, por e lidhi atë me kushte të qarta që ruajnë udhëheqjen e saj qytetëruese dhe rolin e saj njerëzor në një botë në ndryshim. Fjala e Tij: “Ju jeni populli më i mirë që u nxor për njerëzit” (Ali Imran: 110) nuk është thjesht një përshkrim i një realiteti të pandryshueshëm, por një detyrim, përgjegjësi dhe mënyrë jetese.
Në një kohë kur ndryshimet politike, kulturore, ekonomike dhe intelektuale po përshpejtohen dhe kur ekuilibrat e fuqisë dhe dijes po ndryshojnë, bëhet e domosdoshme rishikimi i këtij përshkrimi kuranor me vetëdije dhe thellësi. Udhëheqja qytetëruese në konceptin islam nuk mbështetet vetëm në epërsinë materiale, por në një sistem të plotë besimi, vlerash, pune dhe dëshmie morale para njerëzve.
Prej këtu shtrojmë një pyetje thelbësore: Cilat janë kushtet që e bëjnë umetin mysliman të denjë për të rimarrë rolin e tij udhëheqës në një botë në ndryshim, pa u shkrirë te tjetri dhe pa u tërhequr nga koha?
Besimi dhe kërkesat e tij si themel i udhëheqjes qytetëruese
Me përmirësimin e zemrës përmes besimit të drejtë në Allahun, njeriu drejtohet, përmbush detyrimet e tij dhe e kupton rolin e vet në univers. Kështu, ai kontribuon në ngritjen dhe përhapjen e vlerave, në ndërtimin e tokës dhe në vendosjen e së drejtës. Profeti ka thënë: “Në trup ka një copë mishi: nëse ajo është e shëndoshë, i gjithë trupi është i shëndoshë; e nëse ajo prishet, prishet i gjithë trupi. Ajo është zemra.”
Në këtë mënyrë, ai bëhet një gur themeli i dobishëm dhe një burim ndriçimi së bashku me besimtarët e tjerë. Kjo është ajo që solli mesazhi i fundit hyjnor: “Një Libër që ta shpallëm, për t’i nxjerrë njerëzit nga errësirat në dritë” (Ibrahim: 1).
Ibn Tejmije ka thënë: “Tek myslimanët gjenden dije hyjnore të trashëguara nga Profeti i fundit, që e kanë mbushur botën me dritë dhe udhëzim.”
Besimi islam ka rol thelbësor në ndërtimin e njeriut të aftë për dëshmi dhe ndikim. Ai dallohet për veçori që e bëjnë të aftë për ndërtimin e qytetërimit, si:
Burimi hyjnor: Ndërtimi qytetërues në Islam mbështetet në udhëzimin hyjnor që e çliron njeriun nga sundimi i pasioneve.
Disiplina sipas shpalljes: “Ju lashë Librin e Allahut dhe Sunetin e Profetit të Tij.”
Ekuilibri midis shpirtit dhe materies, moralit dhe zhvillimit.
Përgjegjësia para Allahut dhe historisë.
Harmonia midis arsyes dhe shpalljes.
Lidhja e dijes me qëllimin moral.
Hapja e vetëdijshme ndaj përvojave të kombeve, pa humbur identitetin.
Puna, përsosmëria dhe krijimi i efektivitetit
Puna e kryer me përsosmëri është ura e vërtetë për kalimin nga fjalët te veprat dhe nga retorika te arritjet. Kurani thotë: “Punoni, sepse Allahu do ta shohë punën tuaj” (Teube: 105).
Përsosmëria është kusht për pranimin, bekimin dhe suksesin. Ajo është adhurim, ashtu si adhurimet e tjera. Kalimi nga konsumimi në ndikim realizohet vetëm kur dija shndërrohet në praktikë, ideja në projekt dhe qëllimi në rezultat të prekshëm.
Profeti e zbatoi këtë metodë në jetën e tij: planifikoi, organizoi, menaxhoi burimet dhe edukoi shokët e tij për përgjegjësi dhe krijimtari. Historia e tij tregon se mungesa e mjeteve nuk e pengon madhështinë e arritjeve kur ka sinqeritet dhe përsosmëri.
Pengesat e udhëheqjes qytetëruese
Udhëheqja dëmtohet nga pengesa të brendshme, si përçarja dhe konfliktet. Kurani paralajmëron: “Mos u grindni, se do të dobësoheni” (Enfal: 46).
Një tjetër pengesë është humbja e busullës morale, kur interesi afatshkurtër vendoset mbi parimin. Atëherë suksesi bëhet formë pa shpirt dhe forcë pa drejtësi.
Mungesa e një projekti të përbashkët i shpërndan përpjekjet dhe i shpërdoron energjitë. Profeti e krahasoi umetin me një trup të vetëm, ku çdo pjesë ndien dhimbjen e tjetrës.
Në Medinë, dokumenti themelues bashkoi komunitetet rreth një vizioni të përbashkët. Me unitet, vlera dhe projekt të qartë, u arrit udhëheqja, pavarësisht mungesës së mjeteve.
Nuk ka udhëheqje pa unitet, nuk ka rilindje pa vlera dhe nuk ka ndikim pa projekt bashkues.
Drejt rikthimit të rolit: nga mirësia teorike te mirësia reale
Shoqëria myslimane duhet të ndërmarrë hapa praktikë për ta bërë këtë parim pjesë të jetës. Përgjegjësia është individuale dhe kolektive. Mirësia në Islam është thirrje për veprim, jo vetëm për qëllim.
Ndërtimi i njeriut të aftë për dhënie dhe pjesëmarrje aktive kërkon vetëdije dhe angazhim mbi bazën e vlerave fetare.
Islami na mëson të marrim shkaqet dhe të veprojmë praktikisht. Nuk ka përparim me dembelizëm, shtyrje dhe neglizhencë. Në nivel kolektiv, duhet të hartohen plane gjithëpërfshirëse të bazuara në Kur’an dhe Sunet, që aktivizojnë burimet dhe energjitë, dhe e bëjnë mirësinë bosht të shërbimit ndaj njeriut dhe shoqërisë.
Dr. Muhamed es-Seba
