Më 24 janar 1965, autoritetet siriane arrestuan Eli Cohen, një nga spiunët më të njohur izraelitë në histori, i cili u ekzekutua më 18 maj të po atij viti.
Përmbledhje e historisë
Eli Cohen lindi në Aleksandri, Egjipt, në vitin 1924, dhe më vonë iu bashkua shërbimit sekret izraelit Mossad. Në fillim të viteve ’60, ai u dërgua në Siri me një identitet të rremë, nën emrin Kamel Amin Thaabet, ku arriti të depërtonte në qarqe të larta politike dhe shoqërore.
Gjatë veprimtarisë së tij, Cohen mblodhi informacione të ndjeshme dhe strategjike, veçanërisht rreth bazave ushtarake dhe planeve të mbrojtjes, duke i transmetuar ato në mënyrë sekrete Izraelit. Aktiviteti i tij u zbulua rastësisht nga shërbimet e inteligjencës siriane, dhe ai u arrestua në momentin kur po dërgonte informacione përmes një pajisjeje radioje.
Figura e tij në narrativat kundërshtare
Në Izrael, Eli Cohen konsiderohet hero kombëtar, për shkak të rolit që, sipas autoriteteve izraelite, informacionet e tij luajtën në planifikimin ushtarak, veçanërisht gjatë Luftës Gjashtëditore të vitit 1967. Historia e tij vazhdon të studiohet dhe të trajtohet në libra dhe dokumentarë, përfshirë serialin “The Spy” të publikuar nga Netflix, i cili trajton jetën dhe veprimtarinë e tij.
Në anën tjetër, rrëfimet siriane minimizojnë rëndësinë e Cohenit, duke mohuar çdo lidhje të tij me ish-presidentin sirian Amin al-Hafiz, dhe duke pohuar se informacionet që ai kishte dërguar ishin kryesisht të përgjithshme dhe se nuk kishte arritur të depërtonte realisht në strukturat vendimmarrëse politike apo ushtarake.
Zhvillime të fundit
Më 19 maj 2025, zyra e kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu njoftoi se Izraeli kishte arritur të sillte nga Siria rreth 2 500 dokumente, fotografi dhe sende personale që i përkisnin Eli Cohenit, në një operacion sekret. Sipas deklaratës, operacioni u krye nga Mossad dhe njësitë e operacioneve speciale, në bashkëpunim me atë që u përshkrua si një “shërbim partner strategjik”, pa u zbuluar emri i tij.
Historia e Eli Cohenit mbetet edhe sot subjekt debatesh të forta, mes dy narrativave diametralisht të kundërta: njëra që e paraqet si hero kombëtar dhe tjetra që e sheh si një figurë të ekzagjeruar në rëndësi.
