Ekzistojnë disa faktorë që e shndërrojnë një ngjarje të përditshme në nivelin e presionit psikologjik. Këta faktorë janë të shumtë, por njohja e tyre ndihmon shumë në mënyrën se si i kuptojmë dhe si përballemi me presionet. Psikologët përmendin shumë faktorë, ndër më të rëndësishmit janë këta:
1️⃣ Rëndësia
Presioni lidhet drejtpërdrejt me rëndësinë e çështjes. Sa më e rëndësishme të jetë një situatë (për çfarëdo arsyeje, p.sh. sepse pasojat e saj janë të shumta), aq më e madhe është ndjesia e presionit.
Nëse aplikon për një vend pune ose studimi dhe nuk ke asnjë alternativë tjetër, situata do të jetë më stresuese. Ndërsa kur ke alternativa, presioni është më i vogël.
Pra, rëndësia është ajo që e bën një situatë stresuese ose jo.
Nga faktorët që ia shtojnë rëndësinë një situate dhe rrisin presionin janë pritshmëritë e të tjerëve. Sa më shumë njerëz të presin prej teje të realizosh diçka, aq më i madh bëhet presioni psikologjik. Kjo duket qartë në shoqërinë tonë, ku mendimi i të tjerëve dhe përshtypjet e tyre për ne ndikojnë shumë në vetëvlerësimin tonë.
2️⃣ Kontrolli dhe ndjenja e zotërimit
Sa më shumë që një person mendon se ka kontroll mbi situatën dhe mjedisin, aq më pak presion ndien. Madje, situata mund të kthehet në një sfidë të këndshme.
Imagjino të përballesh me një problem dhe të ndiesh se e kontrollon dhe se je i aftë ta zgjidhësh. A do të ishte kjo situatë stresuese? Sigurisht që jo.
3️⃣ Besimet fetare
Edhe pse lidhja mes besimeve dhe presionit është e ndërlikuar, personi që beson se ajo që ndodh nuk është rastësi apo fat, por pjesë e caktimit hyjnor, zakonisht përjeton më pak presion. Kjo vlen sidomos kur shoqërohet me një kuptim të presionit.
Për shembull, ai që e sheh një sëmundje kronike si sprovë nga Zoti dhe beson se shpërblehet për durimin e tij, do ta përjetojë presionin më lehtë.
4️⃣ Risia
Sa më e re të jetë një situatë, aq më stresuese mund të jetë. Por kjo ndodh veçanërisht kur personi ka dëgjuar ose lexuar më parë se kjo përvojë e re mund të jetë e dëmshme ose e rrezikshme. Për këtë arsye, shumë njerëz thonë se një ngjarje i shqetëson thjesht sepse po e përjetojnë për herë të parë.
5️⃣ Parashikueshmëria
Sa më e parashikueshme të jetë një situatë apo ngjarje, aq më i ulët është presioni.
Mendo për një ngjarje të dhimbshme që ndodh papritur. A do të kishte të njëjtin ndikim sikur të kishte shenja ose paralajmërime më herët?
6️⃣ Tiparet e personalitetit
Këta janë faktorë shumë të rëndësishëm, sepse ndikojnë fuqishëm në ndërveprim me faktorët e tjerë.
Imagjino një person ankthioz, që gjithmonë pret më të keqen, i zmadhon problemet dhe reagon sikur katastrofa ka ndodhur vërtet.
Si mendon se do të përballej një person i tillë me situatat e përditshme, edhe kur ato janë të thjeshta?
Shumë njerëz i përjetojnë problemet dhe presionet e tyre më shumë si subjektive sesa reale. Kjo do të thotë se ankthi dhe pritshmëritë negative i bëjnë ata t’i shohin gjërat si probleme të mëdha. Edhe kur situata përfundon pa ndodhur ajo që ata kishin frikë, ata nuk nxjerrin mësim nga përvoja dhe ankthi u rikthehet në situata të ngjashme.
🔺 A përballemi të gjithë njësoj me presionet?
Përgjigjja: Sigurisht që jo.
Ekzistojnë të ashtuquajturat strategji përballimi të presionit, dhe njerëzit ndryshojnë shumë në mënyrën si i përdorin ato.
1️⃣ Strategjitë e përqendruara në zgjidhjen e problemit
Këto përfshijnë përballjen e drejtpërdrejtë me shkakun e presionit, si:
• kërkimi i informacionit
• kërkimi i ndihmës nga të tjerët
2️⃣ Strategjitë e përqendruara në emocionet
Këto synojnë uljen e tensionit emocional, sidomos kur problemi nuk ka zgjidhje të qartë.
3️⃣ Mohimi ose pranimi
Disa njerëz përpiqen ta mohojnë problemin, të mashtrojnë veten, ose ta pranojnë situatën duke kërkuar mbështetje emocionale nga të tjerët, përmes ankesës, ndarjes së dhimbjes dhe marrjes së ndjeshmërisë e përkrahjes.
Përfundim
Tema e presionit dhe përballimit të tij është e gjerë dhe e ndërlikuar. Gjëja më e rëndësishme është ndërgjegjësimi për faktorët që e rrisin ose e ulin presionin, sepse kjo ndihmon shumë për ta përballuar atë në mënyrë pozitive.
Dhe ndoshta këshilla më e mirë në raste presioni është kjo:
Përballu me problemin duke e zgjidhur, jo duke ikur prej tij.
📘 Referenca: Psikologjia në jetën tonë të përditshme, nga Dr. Abdullah Al-Ruwaita.
