Vazhdimësia e goditjeve vjen në kuadër të një politike izraelite të mirëorganizuar që synon minimin e strukturës drejtuese dhe organizative të Lëvizjes Hamas.
/Ahmed Moulana/
Para pak ditësh, Brigadat al-Kassam shpallën njoftimin mortor për një grup prej udhëheqësve të tyre më të shquar, në krye të të cilëve ishin: Muhamed Sinwar, shef i shtabit; Muhamed Shabana, komandant i Brigadës së Rafahut; Raed Saad, komandant i sektorit të prodhimit dhe ish-komandant i sektorit të operacioneve; Hikmet al-Issa, komandant i sektorit të armëve dhe shërbimeve luftarake; si dhe zëdhënësi ushtarak Hudheifa al-Kahlout, i njohur gjithmonë me emrin “Abu Ubeida”.
Njëkohësisht, al-Kassam njoftoi emërimin e një zëdhënësi të ri ushtarak, i cili ruajti të njëjtën nofkë, në një sinjal domethënës për vazhdimësinë e funksionit mediatik të zëdhënësit të saj.
Shpallja e vrasjes nga pushtimi e kësaj elite udhëheqëse të al-Kassam në operacione të ndara nuk është e para e këtij lloji që nga fillimi i luftës kundër Gazës në tetor 2023; ajo u parapri nga njoftime të ngjashme, më i rëndësishmi gjatë periudhës së armëpushimit, kur u shpall martirizimi i një numri udhëheqësish të lartë, në krye të tyre udhëheqësi historik i Brigadave al-Kassam, Muhamed Deif.
Fushëveprimi i atentateve u zgjerua për të përfshirë edhe arena jashtë Palestinës, duke nisur me vrasjen e Saleh al-Arourit, nënkryetar i byrosë politike të Lëvizjes së Rezistencës Islame (Hamas), së bashku me disa nga shoqëruesit e tij në periferinë jugore të Bejrutit në fillim të vitit 2024; duke vijuar me vrasjen e kryetarit të lëvizjes, Ismail Haniyeh, brenda një kompleksi të posaçëm për mysafirë të rangut të lartë, që i përkiste Gardës Revolucionare në Teheran në mesin e po atij viti; pastaj me vrasjen e pasardhësit të tij, Jahja Sinwar, në Rafah; e deri te bombardimi i një takimi të udhëheqësve të lëvizjes në Doha, ndërsa ata po shqyrtonin një propozim amerikan për ndalimin e luftës në vitin 2025.
Ky zinxhir goditjesh erdhi në kuadër të një politike izraelite sistematike që synon shembjen e strukturës drejtuese dhe organizative të Hamasit përmes atentateve që, krahas udhëheqjes së nivelit të parë, kanë përfshirë edhe udhëheqës të mesëm dhe kuadro organizative në nivele të ndryshme.
Kjo qasje u shoqërua me operacione shkatërrimi të gjerë të bazës shoqërore mbështetëse në Rripin e Gazës, të materializuara në masakra kolektive që rezultuan në më shumë se 70 mijë të vrarë dhe rreth 10 mijë të zhdukur, përveç një numri edhe më të madh të të plagosurve, si dhe shkatërrimin e infrastrukturës së territorit, në kuadër të një doktrine që bazohet në idenë se shkatërrimi i mjedisit mbështetës do të reflektohet automatikisht në aftësinë e Hamasit për të vazhduar dhe për t’u rigjeneruar.
Në dritën e kësaj, lind nevoja për një vlerësim të saktë të ndikimit të kësaj vale të paprecedentë atentatesh mbi aftësinë e Hamasit për të vazhduar veprimtarinë e tij ushtarake, organizative dhe politike, si dhe mbi pasojat e mundshme për orientimet dhe zgjedhjet e lëvizjes, veçanërisht me afrimin e afatit për zgjedhjen e një udhëheqësi të ri, në kushtet e pasojave të luftës “Përmbytja e Al-Aksasë”, e cila ka tejkaluar Gazën për të prekur rrjetin e aleatëve të lëvizjes dhe mjedisin e saj rajonal.
Referencë amerikane
Analiza mbështetet në literaturë metodologjike të zhvilluar brenda institucioneve perëndimore të vendimmarrjes së sigurisë, në krye të së cilës qëndron një studim sekret i përgatitur nga Agjencia Qendrore e Inteligjencës amerikane mbi të ashtuquajturat programe të “goditjes së objektivave me vlerë të lartë”, i cili më pas u publikua përmes rrjedhjeve të faqes WikiLeaks.
Ky studim i trajton atentatet si operacione të përqendruara që synojnë individë ose rrjete, neutralizimi i të cilëve supozohet se do të shkaktojë një konsumim të ndjeshëm të efektivitetit të grupeve të armatosura, duke theksuar se rezultatet e këtyre operacioneve nuk janë të qëndrueshme, por ndryshojnë në varësi të natyrës së organizatës së synuar, nivelit të centralizimit të saj, strukturës drejtuese dhe objektivit strategjik që kërkon të arrijë pala zbatuese.
Dokumenti, i klasifikuar “Sekret / Jo për të huajt” dhe i destinuar për përdorim të brendshëm, nuk ishte menduar për publikim të gjerë dhe u mbështet në raporte sekrete të ambasadave dhe agjencive amerikane të inteligjencës, si dhe në raporte të shërbimeve inteligjente aleate.
Studimi vlerësoi përvojat e goditjes së grupeve të armatosura në teatro të ndryshme – nga Afganistani, Algjeria, Iraku dhe Palestina e pushtuar, deri te Irlanda e Veriut, Sri Lanka, Çeçenia, Libia, Pakistani, Tajlanda dhe Peruja – gjatë periudhës 1983–2009. Përdorimi i këtij studimi këtu vjen si një kornizë analitike për të kuptuar kufijtë e qasjes së vrasjes së udhëheqësve, kushtet e suksesit dhe faktorët e dështimit të saj, kur aplikohet mbi rastin e Lëvizjes Hamas në kontekstin aktual.
Literatura e CIA-s tregon se atentatet trajtohen si një mjet funksional, efekti i të cilit varet nga konteksti në të cilin përdoret. Efektiviteti i goditjes së udhëheqësve lidhet me shkallën e integrimit të këtyre operacioneve brenda një strategjie më të gjerë kundër grupeve të armatosura, me aftësinë e palës zbatuese për të përcaktuar paraprakisht rezultatin e synuar, për të kuptuar strukturën e brendshme të organizatës së synuar dhe për të përdorur mjetet ushtarake dhe joushtarake në mënyrë të njëkohshme dhe të koordinuar.
Kur kjo qasje aplikohet mbi rastin e Hamasit, bëhet e qartë se politika izraelite e atentateve synon të arrijë një kombinim objektivash organizative dhe psikologjike, përfshirë dobësimin e efektivitetit të lëvizjes, kufizimin e aftësisë së saj për mobilizim dhe shtyrjen e saj drejt ndryshimit të modeleve të veprimit, paralelisht me përpjekjen për të shfaqur aftësinë për iniciativë dhe për të rritur moralin brenda shoqërisë izraelite.
Në këtë kuadër, operacionet e goditjes mund të shkaktojnë një nivel konfuzioni kur prekin udhëheqës të vështirë për t’u zëvendësuar ose kuadro që zotërojnë përvoja cilësore në fusha të ndjeshme si financimi apo logjistika; ato gjithashtu e shtyjnë organizatën të forcojë masat e sigurisë, të kufizojë kanalet e komunikimit dhe të adoptojë modele udhëheqjeje më të shpërndara, gjë që ul efikasitetin operacional.
Literatura po ashtu tregon se vrasja e udhëheqësve, në disa kontekste, mund të çojë në rënie të mbështetjes vendore ose të jashtme, me rishikimin e mbështetësve për gjasat e suksesit, veçanërisht kur goditjet përkojnë me humbje ushtarake ose politike.
Kjo përfundim metodologjik merr kuptim praktik kur krahasohet me vlerësime të dala nga vetë udhëheqës brenda establishmentit të sigurisë izraelite. Meir Ben-Shabbat, ish-këshilltar i sigurisë kombëtare të Izraelit, pak ditë para sulmit ndaj Dohas, deklaroi se eliminimi i udhëheqjes fushore të Hamasit në Rripin e Gazës nuk e ka shuar efektivitetin e lëvizjes, por ka kontribuar në zhvendosjen e qendrës së gravitetit drejt udhëheqjes që vepron jashtë vendit, e cila ka marrë funksione të ngjashme me një “shtab të përgjithshëm” politik dhe organizativ, duke menaxhuar diskursin, mobilizimin e burimeve dhe ruajtjen e rrjetit të marrëdhënieve rajonale; gjë që shpjegon këmbënguljen izraelite për të eliminuar udhëheqësit e lëvizjes jashtë Palestinës.
Ky vlerësim përputhet drejtpërdrejt me përfundimet e rishikimeve të programeve të “goditjes së objektivave me rëndësi të lartë”, të cilat theksojnë se atentatet shpesh ndryshojnë formën e organizatës së synuar dhe shpërndarjen e roleve brenda saj më shumë sesa çojnë në shpërbërjen e saj, veçanërisht në rastet kur ekziston një strukturë joqendrore, mekanizma pasardhësie dhe një thellësi politike e shoqërore që lejon përthithjen e goditjeve.
Pasojat e atentateve
Ndikimi i vrasjes së udhëheqësve formësohet përmes një ndërveprimi kompleks midis karakteristikave të organizatës së synuar nga njëra anë dhe aftësisë së palës zbatuese për ta menaxhuar procesin e goditjes brenda një qasjeje më gjithëpërfshirëse nga ana tjetër. Ky kuadër shpjegon ndryshimin e madh të rezultateve të atentateve nga një rast në tjetrin dhe ofron një hyrje të domosdoshme për të kuptuar kufijtë e ndikimit të tyre mbi Lëvizjen Hamas në kontekstin aktual.
Struktura drejtuese zë një vend vendimtar në përcaktimin e shkallës së ndikimit. Grupet me strukturë qendrore, të udhëhequra në mënyrë personale, tregojnë një ndjeshmëri më të lartë ndaj tronditjeve kur humbasin udhëheqësit e tyre, pasi mungesa e “kokës” reflektohet drejtpërdrejt në vendimmarrje dhe orientim. Gjithashtu, mungesa e një udhëheqësi karizmatik mund të hapë rrugën për përplasje të brendshme, rivalitet për legjitimitet, fragmentarizim të qendrave të vendimmarrjes ose riorganizim të aleancave brenda organizatës.
Në të kundërt, organizatat me struktura joqendrore tregojnë aftësi më të madhe për t’u përshtatur dhe për t’u riprodhuar pas goditjeve. Në këtë kontekst, literatura amerikane i rendit lëvizje si Hamasi në këtë kategori, pasi vendimmarrja shpërndahet në nivele të shumta dhe detyrat menaxhohen përmes rrjeteve organizative që zvogëlojnë ndikimin e humbjes së individëve.
Kjo u pa qartë pas vrasjes së dy udhëheqësve të Hamasit, shejh Ahmed Yassin dhe Abdul Aziz al-Rantisi, me një diferencë prej tri javësh në vitin 2004, kur struktura disiplinore e lëvizjes tregoi aftësi të dukshme për riorganizimin e radhëve, në vend të tërheqjes ose shpërbërjes.
Struktura dhe cilësia e udhëheqësve të synuar luan gjithashtu një rol shtesë në përcaktimin e ndikimit. Disa udhëheqës kombinojnë iniciativën, karizmën, vizionin strategjik dhe aftësinë komunikuese, çka e bën humbjen e tyre më të kushtueshme nga pikëpamja cilësore.
Megjithatë, kjo kosto zvogëlohet kur organizata zotëron mekanizma të qartë pasardhësie, një bazë të gjerë alternativash dhe një sistem të brendshëm avancimi që lejon ngritjen e udhëheqësve të rinj sipas kritereve organizative të qëndrueshme. Në rastin e Hamasit gjatë historisë së tij, zgjerimi i bazës drejtuese dhe disiplina e brendshme kanë ndihmuar në kufizimin e boshllëkut të krijuar nga vrasja e figurave qendrore.
Hamasi dhe atentatet
Historia e Lëvizjes Hamas tregon se ajo u formua dhe u zhvillua në një mjedis të mbushur me goditje ndaj udhëheqjes, ku eliminimi i figurave të mëdha drejtuese ose i kuadrove që zotëronin aftësi cilësore të vështira për t’u zëvendësuar përbënte një mjet kryesor në qasjen izraelite kundër lëvizjeve palestineze të rezistencës.
Gjatë Intifadës së Aksasë, Izraeli kreu midis tetorit 2000 dhe korrikut 2007 gjithsej 134 operacione atentatesh, që rezultuan në vrasjen e 367 personave, sipas një studimi të publikuar nga Simon Pratt me titull “Evolucioni i logjikës së politikës izraelite të atentateve gjatë Intifadës së Aksasë”.
Ngërçi izraelit i përhershëm
Kur shqyrtohet qasja izraelite e atentateve, bëhet e qartë se ajo priret të privilegjojë fitimet taktike të shpejta në kurriz të rezultateve afatgjata dhe shpesh çon në përfundime të kundërta me objektivat e shpallura.
Gazetari izraelit Ronen Bergman e përmblodhi këtë paradoks në librin e tij “Çohu dhe vrit i pari: historia e fshehtë e atentateve të synuara izraelite”, ku thekson se atentatet arritën të eliminojnë kërcënime të caktuara dhe të përkohshme, por dështuan në prodhimin e një zgjidhjeje afatgjatë për dilemën e sigurisë kombëtare izraelite.
/Burimi: Al Jazeera + faqe elektronike/
